Σαφές μήνυμα αποτροπής αδυναμίας προς τα κράτη μέλη έστειλε η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας. Συνδέει την ευρωπαϊκή αξιοπιστία με σκληρή γραμμή απέναντι στη Μόσχα και ενίσχυση της άμυνας.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας κάλεσε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αποφύγουν οποιαδήποτε κίνηση που θα εκληφθεί ως ένδειξη αδυναμίας από τη Μόσχα, υπογραμμίζοντας ότι η ΕΕ δεν πρέπει να «ταπεινώνεται» ζητώντας επίμονα διαπραγματεύσεις από τη Ρωσία για την Ουκρανία.
«Όχι σε ικεσίες προς τη Μόσχα» και νέα δέσμη κυρώσεων
Μετά από υπουργική συνάντηση των χωρών της Βαλτικής και των Νορδικών, η Κάλας τόνισε πως «αυτό που έχουμε δει μέχρι τώρα είναι ότι η Ρωσία δεν θέλει να εμπλακεί σε κανενός είδους διάλογο». Πρόσθεσε ότι η ΕΕ «δεν πρέπει να ταπεινώνεται, όντας αυτή που ζητά – ξέρετε, σας παρακαλούμε να μιλήσετε μαζί μας». Κατά την ίδια, ο στόχος της Ευρώπης πρέπει να είναι να εξαναγκάσει τη Ρωσία «να περάσει από την προσποίηση διαπραγμάτευσης σε πραγματική διαπραγμάτευση».
Οι δηλώσεις έρχονται σε μια στιγμή όπου η Ένωση επιχειρεί να δείξει ότι διατηρεί την ικανότητα στρατηγικής δράσης. Οι ηγέτες της ΕΕ ενέκριναν επιτέλους δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, μετά από πολύμηνες ενδοευρωπαϊκές τριβές, ενώ παράλληλα συμφώνησαν σε ένα 20ό πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, στοχεύοντας ειδικά τράπεζες και χρηματοπιστωτικά δίκτυα που τροφοδοτούν τη ρωσική πολεμική μηχανή.
Η παράλληλη κίνηση οικονομικής στήριξης του Κιέβου και αυστηροποίησης των κυρώσεων έχει σαφή στόχο: να διατηρηθεί η Ουκρανία στο πεδίο της μάχης και να σταλεί μήνυμα ότι η ΕΕ δεν χαλαρώνει τη στάση της, παρά την κόπωση και τις εσωτερικές διαφωνίες.
Ρωσικό «διάλειμμα» για την Ημέρα Νίκης και ευρωπαϊκή αμυντική αφύπνιση
Την ίδια ώρα, η Μόσχα προωθεί την ιδέα μιας περιορισμένης κατάπαυσης του πυρός ανήμερα της Ημέρας Νίκης, στις 9 Μαΐου, την ώρα που μειώνει θεαματικά τη στρατιωτική της παρέλαση, αφαιρώντας άρματα και βαρύ εξοπλισμό για πρώτη φορά σχεδόν δύο δεκαετίες. Η εικόνα αυτή ερμηνεύεται ως ένδειξη φθοράς, μετά από μήνες απωλειών και ουκρανικών πληγμάτων βαθιά εντός ρωσικού εδάφους.
Ωστόσο, η Κάλας προειδοποίησε ότι η Ρωσία «προετοιμάζει τις ένοπλες δυνάμεις της για μια μακροχρόνια αντιπαράθεση με τη Δύση» και ότι «η επίδειξη αδυναμίας απλώς προσκαλεί την επιθετικότητα». Η εκτίμηση αυτή εναρμονίζεται με την αναδυόμενη συναίνεση σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ότι η ήπειρος εισέρχεται σε μια παρατεταμένη περίοδο γεωπολιτικής έντασης, όπου η αποτροπή θα απαιτήσει σταθερά υψηλές αμυντικές δαπάνες.
Σε αυτό το πλαίσιο, τα κράτη μέλη της ΕΕ επιταχύνουν σχέδια ενίσχυσης της στρατιωτικής τους ετοιμότητας. Κεντρικό εργαλείο θεωρείται το πρόγραμμα SAFE, ένα σχήμα δανείων για εξοπλισμούς ύψους 150 δισ. ευρώ, το οποίο εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια που δυνητικά μπορεί να κινητοποιήσει έως και 800 δισ. ευρώ για την ευρωπαϊκή άμυνα και τη βιομηχανική της βάση.
Η Κάλας ήταν κατηγορηματική: «Δεν μπορεί να υπάρξει επιστροφή στην κανονικότητα με τη Ρωσία». Η φράση αυτή κωδικοποιεί μια στρατηγική στροφής της ΕΕ από την εποχή της οικονομικής αλληλεξάρτησης με τη Μόσχα σε μια φάση δομικής αντιπαράθεσης, όπου ενεργειακή ασφάλεια, άμυνα και τεχνολογική κυριαρχία αποτελούν πλέον αλληλένδετες προτεραιότητες.
Σχόλιο
: Η παρέμβαση Κάλας καταγράφει την οριστική ρήξη με τη λογική του «business as usual» με τη Ρωσία και λειτουργεί ως προειδοποίηση προς τις πιο επιφυλακτικές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να μην αναζητήσουν πρόωρες «διευθετήσεις» που θα παγίωναν ρωσικά κέρδη στην Ουκρανία. Παράλληλα, η ρητορική περί μη «ταπείνωσης» προϊδεάζει για σκληρότερη γραμμή στις επόμενες διαπραγματεύσεις εντός ΕΕ για χρηματοδότηση άμυνας και στήριξης του Κιέβου, καθώς η Ένωση προσπαθεί να θωρακιστεί σε ένα περιβάλλον όπου η αμερικανική δέσμευση στην ευρωπαϊκή ασφάλεια τίθεται ανοιχτά υπό αμφισβήτηση.






