Η Κάγια Κάλας προειδοποιεί ότι χωρίς πυρηνικούς εμπειρογνώμονες και χωρίς κάλυψη πυραυλικών και υβριδικών απειλών, η υπό διαμόρφωση συμφωνία με το Ιράν θα είναι υποδεέστερη της JCPOA. Η στάση της ΕΕ διαμορφώνει το πλαίσιο για τις διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Ασφάλειας, Κάγια Κάλας, έθεσε σαφές πλαίσιο για τις εν εξελίξει διαβουλεύσεις με το Ιράν, προειδοποιώντας ότι μια νέα πυρηνική συμφωνία κινδυνεύει να είναι ασθενέστερη από το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA), εάν απουσιάσουν από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων οι εξειδικευμένοι πυρηνικοί εμπειρογνώμονες.
Τι ζήτησε η Κάλας από τους εταίρους της ΕΕ
Σε δηλώσεις της στο περιθώριο συνόδου κορυφής της ΕΕ στην Κύπρο, η Κάλας επισήμανε ότι οι συνομιλίες δεν μπορούν να βασιστούν αποκλειστικά σε πολιτικό προσωπικό. Όπως τόνισε, αν η διαπραγμάτευση για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν διεξαχθεί χωρίς την άμεση, συστηματική συμβολή τεχνικών εμπειρογνωμόνων, η νέα συμφωνία θα είναι πιο «αδύναμη» από την JCPOA ως προς τους μηχανισμούς ελέγχου και επαλήθευσης.
Η επισήμανση αυτή αντανακλά έναν βασικό ευρωπαϊκό προβληματισμό: ότι η JCPOA, παρά τις αδυναμίες της, παρείχε σχετικά σαφές πλαίσιο επιθεωρήσεων και περιορισμών. Οποιαδήποτε νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας γύρω από το ιρανικό πρόγραμμα θα πρέπει, κατά την ευρωπαϊκή προσέγγιση, να μην υπολείπεται αυτών των προτύπων.
Απαίτηση για «ολοκληρωμένη» ατζέντα πέρα από τα πυρηνικά
Η Κάλας υπογράμμισε επίσης ότι η συζήτηση δεν μπορεί να περιοριστεί αποκλειστικά στο πυρηνικό σκέλος. Έθεσε ως αναγκαία συνιστώσα μιας βιώσιμης συμφωνίας την αντιμετώπιση του ιρανικού πυραυλικού προγράμματος, της υποστήριξης προς ένοπλες οργανώσεις-συμμάχους στην περιοχή, καθώς και των υβριδικών και κυβερνοδραστηριοτήτων με αντίκτυπο στην Ευρώπη.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ πιέζει για ένταξη στη συμφωνία παραμέτρων που αφορούν από μη επανδρωμένα αεροσκάφη και βαλλιστικούς πυραύλους μέχρι επιχειρήσεις στον κυβερνοχώρο και δράσεις επιρροής. Η Κάλας προειδοποίησε ότι εάν αυτά τα ζητήματα παραμείνουν εκτός κειμένου, το αποτέλεσμα θα είναι ένα «πιο επικίνδυνο Ιράν», ακόμη και αν το πυρηνικό σκέλος δείχνει προσωρινά ελεγχόμενο.
Η αμερικανική στάση και η αντίληψη για την JCPOA
Στο φόντο των δηλώσεων της Κάλας βρίσκεται η ήδη διατυπωμένη θέση των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει χαρακτηρίσει τη JCPOA «μία από τις χειρότερες συμφωνίες που έγιναν ποτέ», υποστηρίζοντας ότι η αμερικανική πλευρά επιδιώκει μια νέα, σαφώς αυστηρότερη συμφωνία.
Αυτό δημιουργεί ένα περίπλοκο διαπραγματευτικό περιβάλλον: η Ουάσινγκτον ζητεί πολύ αυστηρότερους όρους, ενώ οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εστιάζουν στον κίνδυνο πλήρους κατάρρευσης του καθεστώτος μη διάδοσης αν δεν υπάρξει συμφωνία. Η τοποθέτηση της Κάλας δείχνει ότι η ΕΕ επιχειρεί να συνδυάσει την ανάγκη να ικανοποιηθούν οι αμερικανικές απαιτήσεις με την επιμονή σε τεχνικά αξιόπιστους μηχανισμούς ελέγχου.
Ευρωπαϊκή ασφάλεια και γεωοικονομικές επιπτώσεις
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το ζήτημα δεν είναι μόνο πυρηνικό ή στρατιωτικό, αλλά ευρύτερα γεωοικονομικό. Η σταθερότητα στον Περσικό Κόλπο επηρεάζει άμεσα τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου, τον κίνδυνο διακοπών στην τροφοδοσία, τα ασφάλιστρα κινδύνου για τη ναυτιλία και την τιμολόγηση ενέργειας στην Ευρώπη.
Μια «ασθενής» συμφωνία μπορεί βραχυπρόθεσμα να μειώσει την ένταση γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά εάν αφήσει ανοιχτά τα μέτωπα των πυραυλικών δυνατοτήτων, των περιφερειακών συγκρούσεων και των κυβερνοαπειλών, ο γεωπολιτικός κίνδυνος θα παραμείνει υψηλός. Αυτό σημαίνει μεγαλύτερη διακύμανση τιμών ενέργειας, αυξημένα κόστη ασφάλισης και μεγαλύτερη αβεβαιότητα για ευρωπαϊκές επενδύσεις σε υποδομές και μεταφορές.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική αγορά, η ποιότητα της νέας συμφωνίας με το Ιράν είναι άμεσα συνδεδεμένη με το κόστος κεφαλαίου και τον σχεδιασμό μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων. Σταθερό πλαίσιο μειώνει τον γεωπολιτικό κίνδυνο στις θαλάσσιες οδούς ενέργειας, περιορίζει την αστάθεια στις τιμές καυσίμων και διευκολύνει μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε ενέργεια, ναυτιλία και logistics. Αντίθετα, μια συμφωνία χωρίς ισχυρή τεχνική θωράκιση και χωρίς κάλυψη πυραυλικών και υβριδικών απειλών θα συντηρήσει περιβάλλον υψηλής μεταβλητότητας. Αυτό μεταφράζεται σε αυξημένα ασφάλιστρα για ελληνικά πλοία, πιο επιφυλακτική στάση των τραπεζών απέναντι στη χρηματοδότηση ενεργειακών έργων και μεγαλύτερη ανάγκη για στρατηγική αντιστάθμιση κινδύνου από τους εγχώριους ομίλους.
#Ιράν #ΚάγιαΚάλας #ΕυρωπαϊκήΈνωση #JCPOA #ΠυρηνικόΠρόγραμμα
