Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποιεί ότι οι επιπτώσεις του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ στο Ιράν μπορεί να διαρκέσουν χρόνια. Το μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ και το άλμα στις τιμές ενέργειας πιέζουν νοικοκυριά, επιχειρήσεις και δημόσια οικονομικά.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση υψώνει τον τόνο της προειδοποίησης για τη διάρκεια και την ένταση του νέου ενεργειακού σοκ που προκαλεί ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ στο Ιράν. Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μίλησε για μια «σκληρή πραγματικότητα» που η Ευρώπη θα κληθεί να διαχειριστεί για «μήνες ή ακόμα και χρόνια», σηματοδοτώντας ότι η κρίση δεν είναι παροδική, αλλά διαρθρωτική.
Το μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ και η εκτόξευση του κόστους
Κεντρικός πυλώνας της ανησυχίας είναι το μπλόκο που έχει επιβάλει το Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους κρισιμότερους θαλάσσιους διαδρόμους για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η διαταραχή των ροών ήδη μεταφράζεται σε υψηλότερες διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, με άμεση αντανάκλαση στα ευρωπαϊκά τιμολόγια καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας.
Η Ευρώπη, που δεν έχει ακόμη πλήρως ανακάμψει από το προηγούμενο ενεργειακό σοκ της ρωσο-ουκρανικής κρίσης, βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με αυξημένο κόστος εισαγωγών και κινδύνους για την ασφάλεια εφοδιασμού. Οι ανησυχίες δεν περιορίζονται στην αντλία καυσίμων, αλλά επεκτείνονται σε κρίσιμες αλυσίδες αξίας: καύσιμα αεροσκαφών, πρώτες ύλες για λιπάσματα και, κατ’ επέκταση, στο κόστος τροφίμων.
Δημοσιονομική αιμορραγία και κατακερματισμένη ευρωπαϊκή απάντηση
Σύμφωνα με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η ΕΕ έχει ήδη δαπανήσει επιπλέον 27 δισ. ευρώ για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου. Παράλληλα, το think tank Bruegel εκτιμά ότι τα κράτη-μέλη έχουν δεσμεύσει πάνω από 10 δισ. ευρώ για μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, προκειμένου να απορροφήσουν μέρος του ενεργειακού κόστους.
Η Κομισιόν έχει ήδη παρουσιάσει τα πρώτα πακέτα παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της κρίσης, όμως το πολιτικό μήνυμα από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι ότι αυτά δεν επαρκούν. Οι ηγέτες ζητούν πιο δυναμικές και στοχευμένες λύσεις, ενώ παραμένουν βαθιά διχασμένοι ως προς το εύρος, τον ρυθμό και τον βαθμό κοινοτικοποίησης της απάντησης – από τα προσωρινά πλαφόν τιμών έως πιθανές κοινές αγορές ή πρόσθετη χρηματοδότηση στήριξης.
Κίνδυνοι για ανάπτυξη, πληθωρισμό και ανταγωνιστικότητα
Η προειδοποίηση της Κομισιόν δεν αφορά μόνο το ενεργειακό κόστος, αλλά και τον κίνδυνο μιας παρατεταμένης περιόδου στασιμοπληθωρισμού. Οι υψηλές τιμές ενέργειας λειτουργούν ως «φόρος» στην παραγωγή και την κατανάλωση, συμπιέζοντας το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων, ιδίως στους κλάδους με έντονη ενεργειακή εξάρτηση.
Για την ευρωπαϊκή βιομηχανία, η διατήρηση ακριβής ενέργειας για χρόνια απειλεί την ανταγωνιστικότητά της έναντι οικονομιών με φθηνότερο ενεργειακό μείγμα. Παράλληλα, η ανάγκη για διαρκή δημοσιονομική στήριξη μπορεί να περιορίσει τον δημοσιονομικό χώρο για επενδύσεις στην πράσινη μετάβαση, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο εξάρτησης από ορυκτά καύσιμα και νέων κρίσεων.
Το μήνυμα από τις Βρυξέλλες είναι σαφές: η ενεργειακή κρίση που πυροδότησε ο πόλεμος στο Ιράν δεν είναι ένα ακόμη προσωρινό σοκ, αλλά ένα τεστ αντοχής για την ευρωπαϊκή οικονομία, τη συνοχή της ΕΕ και την ταχύτητα με την οποία μπορεί να επιταχύνει την ενεργειακή της αυτονομία.
Σχόλιο 
: Η νέα κρίση αποδεικνύει ότι η Ευρώπη πληρώνει ακόμη το στρατηγικό έλλειμμα ενεργειακής αυτονομίας· χωρίς κοινή, επιθετική ατζέντα επενδύσεων και εξοικονόμησης, θα σύρεται από κρίση σε κρίση, με αυξανόμενο κοινωνικό και πολιτικό κόστος.
#ΕΕ #ΕνεργειακήΚρίση #Ιράν #Ενέργεια #Οικονομία
