Σε 2-3 εβδομάδες ολοκληρώνεται το πόρισμα για τη δημιουργία ενιαίου Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Καινοτομίας. Σαφείς στηρίξεις αλλά και σοβαρές επιφυλάξεις από ακαδημαϊκή και πολιτική πλευρά.
Στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών αποτυπώθηκε η πρόθεση της κυβέρνησης να συγκροτήσει ένα νέο, ενιαίο Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Καινοτομίας, με στόχο την υπέρβαση του σημερινού κατακερματισμού αρμοδιοτήτων στην ανώτατη εκπαίδευση, την έρευνα και την τεχνολογία.
Το κυβερνητικό σχέδιο και ο στόχος για «οικονομία γνώσης»
Ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος ανακοίνωσε ότι σε 2 με 3 εβδομάδες θα είναι έτοιμο και θα παρουσιαστεί το πόρισμα της επιτροπής που έχει αναλάβει τον σχεδιασμό της μεταρρύθμισης. Περιέγραψε το νέο υπουργείο ως «στρατηγείο» με σημαντικούς πόρους, που θα βάλει τάξη στο «κατακερματισμένο τοπίο» με πολλούς φορείς και γενικές γραμματείες χωρίς ενιαία κεφαλή χάραξης πολιτικής.
Ο κ. Σκέρτσος χαρακτήρισε το υπό ίδρυση σχήμα κομβικό για το αναπτυξιακό και επενδυτικό άλμα της χώρας, με φιλοδοξία να ανέβει η Ελλάδα κατηγορία στις ευρωπαϊκές οικονομίες. Υπενθύμισε ότι αντίστοιχα μοντέλα ενιαίων υπουργείων έχουν εφαρμοστεί με επιτυχία σε Σκανδιναβικές χώρες και στη Γαλλία. Τόνισε ότι η Ελλάδα παραμένει «οικονομία μέτριας καινοτομίας» στην ΕΕ και ότι, πέρα από το Δημόσιο, πρέπει να αυξηθεί η συμβολή του ιδιωτικού τομέα στη χρηματοδότηση της έρευνας.
Σύνδεσε, τέλος, την ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας με τη δημιουργία «εργατών γνώσης» που απολαμβάνουν υψηλότερους μισθούς σε οικονομίες γνώσης, θέτοντας ως στόχο τη βελτίωση των εισοδημάτων μέσω ποιοτικών θέσεων εργασίας.
Επιφυλάξεις για την ετοιμότητα της χώρας και την εφαρμογή
Η Άννα Διαμαντοπούλου, πρόεδρος του «Δικτύου» για τη Μεταρρύθμιση και πρώην Επίτροπος της ΕΕ, εμφανίστηκε θετική στην κατεύθυνση, αλλά άσκησε κριτική στην κυβέρνηση για καθυστερήσεις στην Παιδεία. Επεσήμανε ότι η απλή μεταφορά ερευνητικών κέντρων από υπουργείο σε υπουργείο «δεν είναι μεταρρύθμιση» και ζήτησε ενιαίο κέντρο για την έρευνα, με σαφείς προτεραιότητες, οργανωμένη σύνδεση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, σταθερή μόχλευση πόρων και υπαγωγή στην ευθύνη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Παράλληλα εκτίμησε ότι η Ελλάδα «δεν είναι έτοιμη» για ένα τόσο μεγάλο άλμα χωρίς σοβαρή αξιολόγηση Πανεπιστημίων και Σχολείων, συνδέοντας το ζήτημα και με τη μεταρρύθμιση των Πανελλαδικών Εξετάσεων, τις οποίες χαρακτήρισε «αντικειμενικές, αλλά όχι αξιοκρατικές».
Ο πρύτανης του ΕΜΠ Ιωάννης Χατζηγεωργίου δήλωσε θετικός, υπογραμμίζοντας ότι «η έρευνα και η τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι αλληλένδετα», αλλά εξέφρασε προβληματισμό για το ποιος θα αναλάβει την πολιτική ηγεσία, καθώς τα ζητήματα πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης είναι διαφορετικά από αυτά της τριτοβάθμιας και της έρευνας. «Τα σχολεία δεν είναι αυτοδιοίκητα, τα Πανεπιστήμια όμως διαχειρίζονται κονδύλια», σημείωσε, ζητώντας υπουργό με διαφορετικά χαρακτηριστικά.
Τεχνητή νοημοσύνη, γραφειοκρατία και παραγωγή πλούτου
Ο ερευνητής τεχνητής νοημοσύνης της Google DeepMind Γιάννης Ασσαέλ μίλησε για «νέα σελίδα στην ελληνική ανταγωνιστικότητα», τονίζοντας ότι η χρήση AI μπορεί να μειώσει σημαντικά τη γραφειοκρατία και ότι η υπολογιστική ισχύς αποτελεί κρίσιμο παράγοντα με μακροπρόθεσμες ευκαιρίες. Υπογράμμισε ότι οι διαδικασίες που θα θεσπιστούν πρέπει να καταστήσουν τη χώρα έτοιμη για τις ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις.
Ο Γιώργος Νούνεσης, πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας, Τεχνολογίας και Καινοτομίας και μέλος της επιτροπής σχεδιασμού, ανέδειξε ως κεντρική πρόκληση της εποχής την παραγωγή ρηξικέλευθης τεχνολογίας και την ανάγκη η Ελλάδα να παράγει πραγματικό πλούτο από την ερευνητική της δραστηριότητα. Αποκάλυψε ότι η ιδέα για το νέο υπουργείο ανήκει στον ίδιο τον πρωθυπουργό.
Σχόλιο 
: Η συζήτηση στους Δελφούς δείχνει ότι η συγκρότηση ενιαίου υπουργείου μπορεί να λειτουργήσει ως θεσμικός καταλύτης για τη μετάβαση της Ελλάδας σε οικονομία γνώσης, υπό την προϋπόθεση όμως ότι θα συνοδευθεί από πραγματική αξιολόγηση, σταθερή χρηματοδότηση και σαφή διακυβέρνηση. Διαφορετικά, κινδυνεύει να μείνει μια ακόμη οργανωτική αναδιάταξη χωρίς ουσιαστικό αντίκτυπο στην ανταγωνιστικότητα και τα εισοδήματα.
#Παιδεία #Έρευνα #Καινοτομία #ΟικονομίαΓνώσης
