Η επικείμενη επίσκεψη του βασιλιά Καρόλου Γ΄ στην Ουάσιγκτον εξελίσσεται από τελετουργικό γεγονός σε κρίσιμη διπλωματική αποστολή. Στόχος: να αναταχθεί η κλονισμένη ειδική σχέση ΗΠΑ–Ηνωμένου Βασιλείου και να συγκρατηθεί η αποδυνάμωση του ΝΑΤΟ.
Η κρατική επίσκεψη του βασιλιά Καρόλου Γ΄ στις ΗΠΑ, που υπό άλλες συνθήκες θα αποτελούσε κορύφωση συμβολισμού και τελετουργίας, προσλαμβάνει πλέον χαρακτήρα αποστολής υψηλού ρίσκου. Σε ένα περιβάλλον όπου ο Ντόναλντ Τραμπ αμφισβητεί ανοιχτά την αξιοπιστία του ΝΑΤΟ και επιτίθεται σφοδρά στον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, ο 77χρονος μονάρχης καλείται να λειτουργήσει ως κατευναστικός παράγοντας και τελευταίο χαρτί της βρετανικής «ήπιας ισχύος».
Η ειδική σχέση σε ιστορικό χαμηλό
Για τη Βρετανία, η «ειδική σχέση» με τις ΗΠΑ αποτελεί θεμέλιο της μεταπολεμικής της ταυτότητας και της αίσθησης ασφάλειας. Η εικόνα των Ρούζβελτ–Τσόρτσιλ, Ρίγκαν–Θάτσερ, Κλίντον–Μπλερ έχει καλλιεργήσει έναν εθνικό μύθο περί άρρηκτου δεσμού. Ωστόσο, η σημερινή πραγματικότητα είναι πολύ πιο σκληρή: ο Τραμπ χαρακτηρίζει το ΝΑΤΟ «χάρτινη τίγρη», αφήνοντας να εννοηθεί ότι δεν θεωρεί δεδομένη τη ρήτρα συλλογικής άμυνας, τη στιγμή που η Ρωσία διεξάγει ολοκληρωτικό πόλεμο εναντίον ευρωπαϊκού γείτονα.
Η οργή του Αμερικανού προέδρου εστιάζεται ιδιαίτερα στο Λονδίνο, καθώς ο Στάρμερ φέρεται να δίστασε να εγκρίνει χρήση βρετανικών βάσεων για τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν. Ο Τραμπ, που δεν δείχνει ανοχή σε θεσμικές διαδικασίες και συλλογικές αποφάσεις, εξέλαβε την ανάγκη διαβούλευσης με το υπουργικό συμβούλιο ως προσωπική προσβολή. Έκτοτε, ο δημόσιος λόγος του για τον Βρετανό πρωθυπουργό είναι απαξιωτικός, με συχνές συγκρίσεις με τον Τσόρτσιλ – πάντα εις βάρος του Στάρμερ.
Ο Κάρολος ως εργαλείο ήπιας ισχύος
Σε αντίθεση με την ψυχρή σχέση Τραμπ–Στάρμερ, ο πρόεδρος των ΗΠΑ διατηρεί εμφανή εκτίμηση προς τη βρετανική μοναρχία. Είχε επαινέσει τη βασίλισσα Ελισάβετ Β΄, απόλαυσε τη μεγαλοπρέπεια δύο κρατικών επισκέψεων στο Λονδίνο και δηλώνει δημόσια ότι «ανυπομονεί» να συναντήσει τον Κάρολο. Αυτή η διάκριση ανάμεσα στην κυβέρνηση και τον θρόνο δημιουργεί παράθυρο ευκαιρίας για το Λονδίνο.
Ο Κάρολος διαθέτει δεκαετίες διπλωματικής εμπειρίας ως πρίγκιπας και πλέον ως βασιλιάς, με αποστολές σε πάνω από 100 χώρες. Παρά το ότι ο ρόλος του είναι συνταγματικά ουδέτερος, είναι γνωστό ότι ενδιαφέρεται έντονα για παγκόσμια ζητήματα – από το περιβάλλον μέχρι τις συγκρούσεις. Πρώην Βρετανοί διπλωμάτες θεωρούν πιθανό να επιχειρήσει, σε κλειστές συναντήσεις, να μεταφέρει στον Τραμπ μηνύματα για τη σημασία του ΝΑΤΟ, της στήριξης προς την Ουκρανία και της διατήρησης της διατλαντικής ενότητας.
Κίνδυνοι και δυνατότητες σε ένα εύφλεκτο σκηνικό
Η αποστολή παραμένει εξαιρετικά λεπτή. Ο Τραμπ είναι γνωστός για την περιφρόνησή του προς τα πρωτόκολλα και για τις συχνές του προσβολές ξένων ηγετών, ενώ και ο ίδιος ο Κάρολος έχει επιδείξει κατά καιρούς δημόσια δυσφορία ή δυσκαμψία. Ένα διπλωματικό ατόπημα, είτε από την πλευρά του προέδρου είτε του μονάρχη, θα μπορούσε να επισκιάσει πλήρως το ουσιαστικό διακύβευμα της επίσκεψης.
Ωστόσο, η βρετανική πλευρά ποντάρει στην έλξη που ασκεί στον Τραμπ η βασιλική αίγλη, η ιστορία και το τελετουργικό. Όπως επισημαίνουν έμπειροι διπλωμάτες, οι κρατικές επισκέψεις με τη συμμετοχή της βρετανικής μοναρχίας συχνά λειτουργούν κατευναστικά, κολακεύοντας τους ξένους ηγέτες και δημιουργώντας κλίμα συνεργασίας. Αν ο Κάρολος καταφέρει να αξιοποιήσει αυτό το συμβολικό κεφάλαιο, μπορεί να συμβάλει έστω και μερικώς στην αποκατάσταση εμπιστοσύνης και στη συγκράτηση της αποσύνθεσης της «ειδικής σχέσης».
Σε μια συγκυρία όπου η συνοχή της Δύσης δοκιμάζεται, η επίσκεψη του βασιλιά στην Ουάσιγκτον υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια μιας εθιμοτυπικής τελετής. Αποτελεί τεστ για το κατά πόσο η βρετανική μοναρχία εξακολουθεί να λειτουργεί ως αποτελεσματικός φορέας ήπιας ισχύος – και αν ένας 77χρονος μονάρχης μπορεί, έστω προσωρινά, να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στον Λευκό Οίκο και το Ντάουνινγκ Στριτ.
Σχόλιο 
: Η αποστολή του Καρόλου είναι ενδεικτική της μετατόπισης ισχύος: όταν οι παραδοσιακοί θεσμοί ασφαλείας αποδυναμώνονται, οι κυβερνήσεις στρέφονται στην «πολιτική των συμβόλων». Αν ο μονάρχης αποτύχει να κατευνάσει τον Τραμπ, η Βρετανία θα βρεθεί πιο εκτεθειμένη, ενώ για την Ευρώπη το μήνυμα θα είναι σαφές: η εποχή της αυτόματης αμερικανικής ομπρέλας ασφαλείας οδεύει προς το τέλος της και απαιτείται στρατηγική αυτονόμηση.
#ΗΠΑ #ΗνωμένοΒασίλειο #ΝΑΤΟ #Trump #KingCharles
