Η κυβέρνηση εγκαταλείπει, τουλάχιστον προς το παρόν, το σενάριο γενικευμένης μείωσης ΦΠΑ και επενδύει σε στοχευμένες ενισχύσεις. Κεντρικό επιχείρημα είναι ότι οι άμεσες παροχές έχουν σαφώς μεγαλύτερη απόδοση για τα νοικοκυριά.
Με την ακρίβεια να διαβρώνει διαρκώς τα εισοδήματα, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη κλειδώνει μια διαφορετική «συνταγή» αντιμετώπισης του προβλήματος, απορρίπτοντας –τουλάχιστον στην παρούσα φάση– ένα οριζόντιο ψαλίδισμα του ΦΠΑ. Η επιλογή μετατοπίζεται προς στοχευμένες ενισχύσεις, επιδοτήσεις και φοροελαφρύνσεις, με το οικονομικό επιτελείο να υποστηρίζει ότι έτσι το όφελος φτάνει πιο καθαρά και μετρήσιμα στον πολίτη.
Γιατί απορρίπτεται η γενικευμένη μείωση ΦΠΑ
Σύμφωνα με την επιχειρηματολογία που ανέπτυξε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, οι οριζόντιες μειώσεις φόρων, και ειδικά του ΦΠΑ, δεν μεταφράζονται αυτόματα σε χαμηλότερες τιμές στο ράφι. Μόνο ένα περιορισμένο τμήμα της μείωσης περνά στην κατανάλωση, ενώ το μεγαλύτερο απορροφάται κατά μήκος της αλυσίδας της αγοράς. Έτσι, το δημοσιονομικό κόστος για το κράτος είναι υψηλό, χωρίς αντίστοιχο κοινωνικό αποτύπωμα.
Αντίθετα, οι άμεσες ενισχύσεις –μέσω επιδομάτων, στοχευμένων φορολογικών παρεμβάσεων ή προσωρινών μέτρων στήριξης– θεωρούνται πιο αποτελεσματικές, καθώς καταλήγουν ευθέως στον δικαιούχο και μπορούν να προσαρμοστούν σε εισοδηματικά και κοινωνικά κριτήρια. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι με αυτόν τον τρόπο περιορίζονται και οι «διαρροές» προς υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα που δεν έχουν πραγματική ανάγκη στήριξης.
Το μείγμα φορολογικής πολιτικής και ο στόχος των πλεονασμάτων
Ο Κωστής Χατζηδάκης υπενθύμισε ότι η κυβέρνηση έχει ήδη υλοποιήσει μια σειρά μειώσεων φόρων και εισφορών τα προηγούμενα χρόνια, από τον ΕΝΦΙΑ και τον εταιρικό φόρο μέχρι τα μερίσματα και τις ασφαλιστικές εισφορές για εργαζόμενους και επιχειρήσεις. Η αρχική δέσμευση για χαμηλότερη φορολογία, όπως τονίζεται, δεν εγκαταλείφθηκε, αλλά εφαρμόστηκε με διαφορετικό μείγμα παρεμβάσεων και όχι με μια οριζόντια, ακριβή και αβέβαιη ως προς την αποτελεσματικότητά της μείωση ΦΠΑ.
Καθοριστικός παράγοντας είναι η δημοσιονομική σταθερότητα. Η κυβέρνηση επιδιώκει τη διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων, ώστε να διασφαλίζεται ο απαραίτητος «χώρος» για στοχευμένες παρεμβάσεις όταν η συγκυρία το απαιτεί. Το δόγμα είναι σαφές: πρώτα εξασφαλίζονται τα έσοδα και η αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής και στη συνέχεια κατευθύνονται πόροι σε συγκεκριμένες ομάδες νοικοκυριών και επιχειρήσεων που πλήττονται περισσότερο από την ακρίβεια.
Η επιλογή αυτή, ωστόσο, ανοίγει και πολιτική συζήτηση: αφενός για το κατά πόσο οι στοχευμένες ενισχύσεις επαρκούν απέναντι σε επίμονες ανατιμήσεις σε βασικά αγαθά, αφετέρου για το αν η διατήρηση υψηλών έμμεσων φόρων, όπως ο ΦΠΑ, επιβαρύνει δυσανάλογα τα χαμηλότερα εισοδήματα. Η κυβέρνηση ποντάρει ότι η ισορροπία μεταξύ σταθερών δημοσιονομικών και επιλεκτικής στήριξης θα λειτουργήσει υπέρ της κοινωνικής συνοχής και της αναπτυξιακής προοπτικής.
Σχόλιο 
: Η επιλογή στοχευμένων ενισχύσεων αντί οριζόντιας μείωσης ΦΠΑ μειώνει το δημοσιονομικό ρίσκο και αυξάνει την αποτελεσματικότητα, αλλά αφήνει ανοιχτό το ζήτημα της φορολογικής δικαιοσύνης, ειδικά ως προς τους έμμεσους φόρους που πλήττουν δυσανάλογα τους ασθενέστερους.
#ακρίβεια #ΦΠΑ #κυβέρνηση #φορολογική_πολιτική #μέτρα_στήριξης
