Ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε με δασμούς 50% σε κάθε χώρα που προμηθεύει στρατιωτικό υλικό στο Ιράν, όμως το νομικό του οπλοστάσιο είναι πλέον περιορισμένο. Η κίνηση μπλέκει το εμπόριο με την Τεχεράνη, τις σχέσεις με την Κίνα και τη νέα εκεχειρία στη Μέση Ανατολή.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κλιμακώνει την οικονομική πίεση γύρω από το Ιράν, απειλώντας με επιβολή δασμών ύψους 50% σε «οποιαδήποτε και όλα τα αγαθά» που εισάγονται στις ΗΠΑ από χώρες οι οποίες προμηθεύουν στρατιωτικά όπλα στην Τεχεράνη. Η εξαγγελία έγινε μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα Truth Social, με τον Τραμπ να δηλώνει ότι «δεν θα υπάρξουν εξαιρέσεις ή απαλλαγές».
Πίσω από τη δραματική ρητορική, όμως, το νομικό πλαίσιο που έχει στη διάθεσή του ο Λευκός Οίκος για μονομερή επιβολή τόσο υψηλών δασμών έχει αποδυναμωθεί σημαντικά μετά από πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου.
Περιορισμένα νομικά εργαλεία για δασμούς 50%
Κατά την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ χρησιμοποίησε επανειλημμένα δασμούς ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής, αξιοποιώντας κυρίως έναν νόμο εκτάκτου ανάγκης του 1977 για να επιβάλει μονομερώς επιβαρύνσεις στο εμπόριο. Ωστόσο, απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου τον Φεβρουάριο αφαίρεσε αυτήν την κεντρική νομική βάση, περιορίζοντας τη δυνατότητα του προέδρου να επικαλείται αόριστες «εθνικές έκτακτες ανάγκες» για να αλλάζει τους δασμούς κατά βούληση.
Οι εναπομείνασες επιλογές είναι πιο τεχνικές και χρονοβόρες, απαιτώντας συγκεκριμένες έρευνες για αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και τεκμηρίωση ζημίας για τις ΗΠΑ. Μία πιθανή, αλλά νομικά αμφιλεγόμενη, οδός θα ήταν η επίκληση του άρθρου 338 του Τελωνειακού Νόμου του 1930, που επιτρέπει επιπλέον δασμούς έως 50% σε περιπτώσεις διακριτικής μεταχείρισης κατά των αμερικανικών προϊόντων. Η σύνδεση αυτής της διάταξης με πωλήσεις όπλων στο Ιράν θεωρείται ωστόσο «νομικό τέντωμα».
Παράλληλα, η πιο στιβαρή βάση για νέους δασμούς –οι έρευνες για αθέμιτες εμπορικές πρακτικές δεκάδων χωρών– βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Ο Τραμπ θα μπορούσε να ανασυρθεί σε παλαιότερη έρευνα για τις κινεζικές πρακτικές, ώστε να στοχεύσει ιδίως το Πεκίνο, αλλά αυτό θα περιόριζε γεωγραφικά την απειλή του.
Κίνα, Ιράν και ο κίνδυνος για τη διπλωματία
Η Κίνα θεωρείται κρίσιμος κρίκος στην αλυσίδα προμηθειών του Ιράν, παρέχοντας «διπλής χρήσης» υλικά, από drones και ανταλλακτικά έως τεχνολογίες που μπορούν να στρατιωτικοποιηθούν. Σύμφωνα με πρόσφατες πληροφορίες, η Τεχεράνη βρισκόταν κοντά σε συμφωνία για την αγορά κινεζικών υπερηχητικών αντιπλοϊκών πυραύλων, γεγονός που εντείνει την ανησυχία της Ουάσινγκτον.
Η απειλή σύνδεσης της κινεζικής συνεργασίας με το Ιράν με νέους αμερικανικούς δασμούς κινδυνεύει να υπονομεύσει την προετοιμασία μιας πολυαναμενόμενης συνόδου κορυφής μεταξύ Τραμπ και του Κινέζου ηγέτη Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο τον επόμενο μήνα. Η Κίνα, ήδη στο στόχαστρο για εμπορικές ανισορροπίες, θα αντιμετωπίσει επιπλέον πίεση εάν η Ουάσινγκτον επιχειρήσει να «τιμωρήσει» τις σχέσεις της με την Τεχεράνη μέσω του εμπορίου.
Η χρονική συγκυρία είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη: η ανάρτηση του Τραμπ για τους δασμούς ήρθε λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση δίβδομης εκεχειρίας με το Ιράν, την οποία ο ίδιος χαρακτήρισε ως «μεγάλη μέρα για την παγκόσμια ειρήνη». Η ταυτόχρονη χρήση σκληρής εμπορικής απειλής και διπλωματικής γλώσσας αποκλιμάκωσης αναδεικνύει τη διττή στρατηγική του Λευκού Οίκου: οικονομικός εκβιασμός προς τρίτες χώρες σε συνδυασμό με παράθυρο διαπραγμάτευσης με την Τεχεράνη.
Για την Ευρώπη και ειδικά για χώρες με σημαντική έκθεση στο αμερικανικό και κινεζικό εμπόριο, τυχόν υλοποίηση των απειλών Τραμπ θα μπορούσε να δημιουργήσει νέους τριγμούς στις αλυσίδες αξίας και να αναζωπυρώσει τους φόβους για έναν νέο γύρο παγκόσμιων εμπορικών πολέμων.
Σχόλιο 
: Η απειλή για δασμούς 50% δείχνει ότι ο Τραμπ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το διεθνές εμπόριο ως προέκταση της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, όμως η αποψίλωση των νομικών του εργαλείων από το Ανώτατο Δικαστήριο περιορίζει την πραγματική του ευχέρεια. Αν επιχειρήσει να κινηθεί σε νομικά οριακές διατάξεις, οι αγορές θα βρεθούν αντιμέτωπες με νέο κύμα αβεβαιότητας, ενώ η Κίνα θα έχει ένα ακόμη κίνητρο να ενισχύσει εναλλακτικά δίκτυα εκτός δολαρίου. Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, η ουσία δεν είναι μόνο οι ίδιοι οι δασμοί, αλλά ο κίνδυνος κατακερματισμού του παγκόσμιου εμπορικού συστήματος σε ανταγωνιστικά μπλοκ.
#ΗΠΑ #Trump #Ιράν #Κίνα #δασμοί #εμπόριο
