Η κλασική, μυστική εκλογική παρέμβαση των μεγάλων δυνάμεων δίνει τη θέση της σε απροκάλυπτες, δημόσιες στηρίξεις. Ο Ντόναλντ Τραμπ μετατρέπει την εξωτερική πολιτική σε προέκταση της προσωπικής του εκλογικής μηχανής.
Η αμερικανική ανάμειξη σε ξένες εκλογές δεν είναι νέο φαινόμενο. Αυτό που αλλάζει ριζικά είναι ο τρόπος: από τις βαθιά μυστικές επιχειρήσεις της περιόδου του Ψυχρού Πολέμου, περνάμε σε μια εποχή απροκάλυπτων, σχεδόν διαφημιστικών παρεμβάσεων, με τον Ντόναλντ Τραμπ να λειτουργεί ως «influencer» της παγκόσμιας Δεξιάς.
Από τον Ψυχρό Πόλεμο στην εποχή των social media
Στη δεκαετία του 1950, η Ουάσιγκτον στήριζε συντηρητικές κυβερνήσεις όπως του Νομπουσούκε Κίσι στην Ιαπωνία ή των Χριστιανοδημοκρατών στην Ιταλία, μέσα από άκρως απόρρητες επιχειρήσεις της CIA: μυστική χρηματοδότηση, παρασκηνιακές επαφές, προπαγανδιστικές καμπάνιες που αποκαλύφθηκαν μόνο δεκαετίες αργότερα. Η βασική παραδοχή ήταν ότι οι τοπικές κοινωνίες θα αντιδρούσαν έντονα αν γνώριζαν τον ρόλο των ΗΠΑ.
Σήμερα, ο Τραμπ κάνει το ακριβώς αντίθετο. Αντί για μυστικές δομές, χρησιμοποιεί το προσωπικό του βήμα στα κοινωνικά δίκτυα για να απευθυνθεί ευθέως σε ξένους ψηφοφόρους. Από την Ιαπωνία μέχρι την Ουγγαρία, εκδίδει «πλήρεις και ολικές» στηρίξεις σε ηγέτες που θεωρεί ιδεολογικούς συμμάχους, σαν να πρόκειται για εσωτερικές προκριματικές των Ρεπουμπλικανών.
Η υπόθεση Ορμπάν και η σύμπλευση με τη Μόσχα
Η πρόσφατη εκλογική αναμέτρηση στην Ουγγαρία ανέδειξε αυτή τη νέα φάση. Ο Λευκός Οίκος κινητοποιήθηκε σαν να επρόκειτο για αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές: επισκέψεις υψηλόβαθμων αξιωματούχων, δηλώσεις στήριξης, υποσχέσεις για την «πλήρη οικονομική ισχύ των ΗΠΑ» αν οι ψηφοφόροι επέλεγαν τον Βίκτορ Ορμπάν. Ο ίδιος ο Τραμπ επανέλαβε δημόσια την στήριξή του, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο μίλησε από τη Βουδαπέστη με γλώσσα που θύμιζε προεκλογική συγκέντρωση.
Παράλληλα, η Ρωσία συνδύαζε τα παραδοσιακά εργαλεία μυστικής επιρροής –εκστρατείες στα κοινωνικά δίκτυα, επιχειρήσεις των μυστικών υπηρεσιών– με απτές παροχές: υποσχέσεις για προνομιακή πρόσβαση σε ρωσικό φυσικό αέριο και απελευθέρωση Ούγγρων αιχμαλώτων πολέμου. Για πρώτη φορά μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, Ουάσιγκτον και Κρεμλίνο βρέθηκαν στην ίδια πλευρά μιας εθνικής εκλογικής μάχης, υπέρ του ίδιου αυταρχικού ηγέτη – ο οποίος, ειρωνικά, ηττήθηκε.
Η «κανονικοποίηση» της ξένης παρέμβασης
Ο ακαδημαϊκός Ντοβ Λέβιν, που έχει χαρτογραφήσει 117 παρεμβάσεις ΗΠΑ και Σοβιετικής Ένωσης/Ρωσίας σε εκλογές τρίτων χωρών από το 1946 έως το 2000, υπογραμμίζει ότι ιστορικά προτιμούνταν οι μυστικές μέθοδοι ακριβώς για να αποφευχθεί η λαϊκή αντίδραση. Σήμερα, όμως, εκτιμά ότι σημαντικό τμήμα των κοινωνιών θεωρεί την ξένη ανάμειξη «σχεδόν δεδομένη».
Ο Τραμπ φαίνεται να έχει εσωτερικεύσει αυτό το νέο περιβάλλον. Μετά τη ρωσική παρέμβαση υπέρ του το 2016, που αποκαλύφθηκε από την έρευνα Μιούλερ, αξιοποίησε ο ίδιος και τις δύο μορφές «πολιτικού πολέμου» που είχε περιγράψει ο Τζορτζ Κέναν: την μυστική και την ανοικτή. Από την αναγνώριση των Υψιπέδων του Γκολάν λίγο πριν από εκλογές στο Ισραήλ, μέχρι τις δημόσιες στηρίξεις σε Τζαΐρ Μπολσονάρου, Αντρέι Ντούντα, Χαβιέρ Μιλέι και άλλους, η εκλογική ενίσχυση ιδεολογικών συμμάχων μετατράπηκε σε σταθερό εργαλείο της αμερικανικής στρατηγικής.
Το πιο ενδιαφέρον για την ευρωπαϊκή σκηνή είναι ότι αυτή η πρακτική θεσμοθετήθηκε στην Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας του 2025, όπου ως στόχος ορίζεται η «καλλιέργεια αντίστασης στην τρέχουσα πορεία της Ευρώπης μέσα στις ίδιες τις ευρωπαϊκές χώρες». Η συνάντηση Αμερικανών αξιωματούχων στο Παρίσι με στελέχη του γαλλικού Εθνικού Συναγερμού δείχνει ότι η Ουάσιγκτον ήδη αναζητά τον επόμενο «ίππο» της στην ήπειρο.
Σχόλιο 
: Η μετάβαση από τη μυστική στη θεαματική, δημόσια παρέμβαση σε ξένες κάλπες αποκαλύπτει πόσο έχει διαβρωθεί η έννοια της εθνικής κυριαρχίας στην πράξη. Για την Ευρώπη –και βεβαίως για χώρες όπως η Ελλάδα– το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι αν θα υπάρξουν παρεμβάσεις, αλλά αν τα πολιτικά της συστήματα θα παραμείνουν αρκετά ανθεκτικά ώστε να μην μετατραπούν σε παράρτημα των εκλογικών στρατηγικών τρίτων δυνάμεων.
#ΗΠΑ #Trump #Ορμπαν #εκλογες #Ρωσια #Ευρωπη
