Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ μετριάζει τη ρητορική περί ρήξης με τον Ντόναλντ Τραμπ, αλλά σκληραίνει τη στάση του κατά του πολέμου στο Ιράν. Η περιοδεία του στην Αφρική αποκτά σαφές γεωπολιτικό και κοινωνικό αποτύπωμα, με αιχμή την εκμετάλλευση φυσικών πόρων.
Σε μια προσεκτική προσπάθεια αποκλιμάκωσης της έντασης με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ ξεκαθάρισε ότι δεν επιδιώκει «αντιπαράθεση» με τον Λευκό Οίκο, την ώρα που εντείνει την κριτική του στη λογική του πολέμου στο Ιράν. Μιλώντας σε δημοσιογράφους εν πτήσει προς την Ανγκόλα, τρίτο σταθμό της ενδεκαήμερης περιοδείας του στην Αφρική, ο ποντίφικας υποβάθμισε τις προσωπικές αιχμές και αναβάθμισε το μήνυμα ειρήνης.
Διάψευση προσωπικής στοχοποίησης του Τραμπ
Αφορμή για τη σύγκρουση υπήρξε πρόσφατη ομιλία του Πάπα στο Καμερούν, όπου έκανε λόγο για έναν κόσμο «ρημαγμένο από μια χούφτα τυράννους». Η φράση ερμηνεύτηκε από αμερικανικά και διεθνή μέσα ως έμμεσος υπαινιγμός προς τον Τραμπ, σε φόντο του πολέμου στο Ιράν. Ο Λέων ΙΔ΄ διευκρίνισε τώρα ότι η ομιλία είχε γραφτεί δύο εβδομάδες πριν τις τελευταίες δηλώσεις του προέδρου και δεν στοχοποιούσε συγκεκριμένο ηγέτη.
«Φάνηκε σαν να ήθελα να αντιπαρατεθώ με τον πρόεδρο, κάτι που δεν με ενδιαφέρει καθόλου», τόνισε, επισημαίνοντας ότι μεγάλο μέρος όσων γράφονται είναι «σχόλια πάνω σε σχόλια», μια έμμεση κριτική στη δυναμική των μέσων και των κοινωνικών δικτύων. Ωστόσο, ο Πάπας δεν υπαναχώρησε από την ουσία της κριτικής του στην πολεμική ρητορική της Ουάσιγκτον.
Απαράδεκτη η απειλή ολικής καταστροφής
Η αντιπαράθεση άναψε όταν ο Τραμπ, στις 7 Απριλίου, προειδοποίησε ότι «μια ολόκληρη πολιτισμένη κοινωνία θα πεθάνει απόψε» εάν το Ιράν δεν άνοιγε εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ. Ο Πάπας χαρακτήρισε τη δήλωση «πραγματικά απαράδεκτη», θέτοντας ακόμη και ζήτημα παραβίασης του διεθνούς δικαίου. Ο Τραμπ απάντησε ότι «δεν είναι μεγάλος θαυμαστής» του Λέοντα, κατηγορώντας τον πως «παίζει με μια χώρα που θέλει πυρηνικό όπλο» και επανήλθε μέσω Truth Social, δηλώνοντας πως δεν θέλει «έναν Πάπα που θεωρεί εντάξει το Ιράν να έχει πυρηνικό όπλο».
Η ένταση τροφοδοτήθηκε περαιτέρω από ανάρτηση του προέδρου με τεχνητά παραγόμενη εικόνα του ίδιου ως «Ιησού-όμοιου» προσώπου, η οποία προκάλεσε αντιδράσεις ακόμη και σε θρησκευτικούς συντηρητικούς που συνήθως τον στηρίζουν. Το περιστατικό ανέδειξε την εργαλειοποίηση του θρησκευτικού συμβολισμού στην αμερικανική πολιτική αντιπαράθεση.
Αφρικανική περιοδεία με επίκεντρο πόλεμο και πόρους
Παράλληλα με τη σύγκρουση με την Ουάσιγκτον, η περιοδεία του Πάπα στην Αφρική αποκτά έντονη πολιτικοοικονομική διάσταση. Στην Ανγκόλα, όπου έφθασε για τριήμερη επίσκεψη, αναμένεται να συναντηθεί με τον πρόεδρο Ζοάο Λουρένσο και να απευθυνθεί στην πολιτική ηγεσία μιας χώρας πλούσιας σε πετρέλαιο αλλά με βαθιές κοινωνικές ανισότητες.
Παρά την εκρηκτική ανάπτυξη των υδρογονανθράκων –ο κλάδος αντιστοιχεί σε περίπου 95% των εξαγωγών– πάνω από το 30% του πληθυσμού των 36,6 εκατομμυρίων ζει με λιγότερα από 2,15 δολάρια την ημέρα, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα. Περίπου οι μισοί Ανγολανοί είναι καθολικοί, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στις παπικές παρεμβάσεις για την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων και την κοινωνική δικαιοσύνη.
Ο Λέων ΙΔ΄ έχει ήδη καταδικάσει την ξένη εκμετάλλευση των αφρικανικών ορυκτών στη διάρκεια της περιοδείας που ξεκίνησε από την Αλγερία και συνεχίστηκε στο Καμερούν, πριν καταλήξει στην Ανγκόλα και αργότερα στη Ισημερινή Γουινέα. Πρόκειται για μία από τις πιο φιλόδοξες περιοδείες ποντίφικα, με 11 πόλεις σε τέσσερις χώρες, 18 πτήσεις και περίπου 18.000 χιλιόμετρα.
Σχόλιο 
: Η παρέμβαση του Πάπα Λέοντα δείχνει ότι το Βατικανό επιχειρεί να σταθεί ως ηθικός αντίβαρος σε μια διεθνή τάξη όπου η πολεμική ρητορική και η ωμή γεωπολιτική ισχύς κυριαρχούν. Η ταυτόχρονη στοχοποίηση της εκμετάλλευσης των αφρικανικών πόρων συνδέει την ειρήνη με την οικονομική δικαιοσύνη, υπογραμμίζοντας ότι οι συγκρούσεις δεν είναι μόνο στρατιωτικές αλλά και δομικά οικονομικές. Για την Ουάσιγκτον, η κριτική του ποντίφικα αποτελεί υπενθύμιση ότι η νομιμοποίηση των επιλογών της κρίνεται πλέον όχι μόνο σε διπλωματικά φόρα, αλλά και στο πεδίο της παγκόσμιας ηθικής γνώμης.
#ΠαπαςΛεων #Trump #Ιραν #Ανγολα #Βατικανο #Αφρικη #διεθνη
