Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Μοτζτάμπα Χαμενεΐ περιγράφει ένα νέο περιφερειακό τοπίο στον Περσικό Κόλπο χωρίς αμερικανική στρατιωτική παρουσία. Η ρητορική του συνδέει την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών με την ιρανική ισχύ και την υποχώρηση των ΗΠΑ.
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, σε γραπτό μήνυμα που δόθηκε στη δημοσιότητα την Πέμπτη, υποστήριξε ότι το «λαμπρό μέλλον» του Περσικού Κόλπου διαμορφώνεται «χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες». Παρουσίασε τις ΗΠΑ ως «τον πιο σημαντικό παράγοντα» που, κατά την άποψή του, εισάγει ανασφάλεια στην περιοχή, συνδέοντας ευθέως την περιφερειακή αστάθεια με την αμερικανική στρατιωτική παρουσία.
Τι υποστήριξε ο Χαμενεΐ για τον ρόλο του Ιράν
Ο Χαμενεΐ τόνισε ότι «το ιρανικό έθνος, το οποίο έχει τη μεγαλύτερη ακτογραμμή στον Περσικό Κόλπο, έχει κάνει τις μεγαλύτερες θυσίες για την ανεξαρτησία του Περσικού Κόλπου και ενάντια στους ξένους και τους επιτιθέμενους». Με αυτό τον τρόπο επιχειρεί να θεμελιώσει μια ιστορική και γεωγραφική νομιμοποίηση για πρωταγωνιστικό ρόλο του Ιράν στη θαλάσσια ζώνη από τον Περσικό Κόλπο έως τα Στενά του Ορμούζ.
Αναφερόμενος στις πρόσφατες εξελίξεις, σημείωσε ότι «σήμερα, δύο μήνες μετά τη μεγαλύτερη στρατιωτική εκστρατεία και επίθεση από τους νταήδες του κόσμου στην περιοχή και τη ντροπιαστική ήττα της Αμερικής στο σχέδιό της, αναδύεται ένα νέο κεφάλαιο για τον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ». Η διατύπωση αυτή εντάσσεται στη διαχρονική επιδίωξη της Τεχεράνης να εμφανίζεται ως ο κερδισμένος παίκτης μετά από κάθε κύκλο έντασης στη Μέση Ανατολή.
Αμφισβήτηση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας
Ο Ιρανός ηγέτης χαρακτήρισε τις αμερικανικές βάσεις στην περιοχή «μαριονέτες» που, όπως υποστήριξε, «δεν έχουν τη δύναμη να διασφαλίσουν ούτε τη δική τους ασφάλεια, πόσο μάλλον των άλλων στην περιοχή». Με αυτή τη φράση επιχειρεί να πλήξει την αξιοπιστία της αμερικανικής αποτροπής στα μάτια των περιφερειακών συμμάχων της Ουάσινγκτον, ιδίως των μοναρχιών του Κόλπου.
Παράλληλα, κατηγόρησε τις ΗΠΑ για «κατάχρηση» του θαλάσσιου διαδρόμου, δηλώνοντας ότι το Ιράν θα αναλάβει την ευθύνη «να διασφαλίσει τον Περσικό Κόλπο» και να τερματίσει αυτή την «κατάχρηση». Η ρητορική αυτή συνδέεται με την πάγια θέση της Τεχεράνης ότι η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών πρέπει να αποτελεί υπόθεση των παράκτιων κρατών και όχι εξωπεριφερειακών δυνάμεων.
Γεωπολιτικά μηνύματα προς χώρες του Κόλπου και μεγάλες δυνάμεις
Οι αναφορές του Χαμενεΐ λειτουργούν ταυτόχρονα ως μήνυμα προς τις γειτονικές χώρες του Κόλπου και προς τις μεγάλες δυνάμεις. Προς τα κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, το μήνυμα είναι ότι η μακροπρόθεσμη ασφάλειά τους δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην αμερικανική ομπρέλα. Προς τις ΗΠΑ και τους δυτικούς συμμάχους τους, η Τεχεράνη επιχειρεί να δείξει ότι θεωρεί πως η ισορροπία ισχύος μεταβάλλεται υπέρ της, μετά από διαδοχικές κρίσεις στην περιοχή.
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, η ιρανική ηγεσία επιδιώκει να κατοχυρώσει ρόλο ρυθμιστή στις ροές ενέργειας μέσω του Περσικού Κόλπου και των Στενών του Ορμούζ, κρίσιμης θαλάσσιας αρτηρίας για τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η προβολή ισχύος μέσω ναυτικών δυνάμεων και παραστρατιωτικών δομών στην περιοχή αποτελεί κεντρικό εργαλείο αυτής της στρατηγικής.
Επιπτώσεις για την ενεργειακή ασφάλεια και το διεθνές εμπόριο
Η ρητορική περί «Περσικού Κόλπου χωρίς ΗΠΑ» δεν συνιστά άμεση αλλαγή επί του πεδίου, αλλά ενισχύει την αβεβαιότητα γύρω από τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα της περιοχής. Κάθε κλιμάκωση ή αντίληψη μειωμένης αμερικανικής δέσμευσης μπορεί να επηρεάσει τα ασφάλιστρα κινδύνου στις θαλάσσιες μεταφορές, τα κόστη ασφάλισης πλοίων και, τελικά, τις τιμές ενέργειας.
Για τις μεγάλες εισαγωγικές οικονομίες, η εξάρτηση από τις ροές μέσω του Περσικού Κόλπου αποτελεί διαχρονικό στρατηγικό κίνδυνο. Η ενίσχυση της ιρανικής επιρροής στην περιοχή αυξάνει την αξία εναλλακτικών διαδρομών, την διαφοροποίηση προμηθευτών και την επένδυση σε στρατηγικά αποθέματα.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική ναυτιλία και την εγχώρια ενεργοβόρο βιομηχανία, κάθε ένδειξη ότι το Ιράν επιδιώκει πιο ενεργό ρόλο ελέγχου στον Περσικό Κόλπο μεταφράζεται σε αυξημένο γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου. Οι ελληνικές πλοιοκτησίες, με σημαντική έκθεση σε δεξαμενόπλοια και μεταφορές ενέργειας, οφείλουν να προεξοφλούν μεγαλύτερη μεταβλητότητα στα ναύλα, ενδεχόμενα υψηλότερα κόστη ασφάλισης και πιθανές ανακατευθύνσεις διαδρομών. Σε επίπεδο ελληνικής οικονομίας, η εντατικοποίηση των εντάσεων ενισχύει την ανάγκη για περαιτέρω διαφοροποίηση προμηθευτών φυσικού αερίου και πετρελαίου, ενίσχυση των στρατηγικών αποθεμάτων και επιτάχυνση επενδύσεων σε υποδομές LNG και ανανεώσιμες πηγές, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από μια γεωπολιτικά εύθραυστη θαλάσσια αρτηρία.
#Ιράν #ΠερσικόςΚόλπος #Ενέργεια #Ναυτιλία
