Σε βαθιά κρίση εμπιστοσύνης βυθίζεται ο ενεργειακός τομέας της Κένυας, μετά την παραίτηση και σύλληψη κορυφαίων στελεχών για χειραγώγηση αποθεμάτων καυσίμων. Η υπόθεση συνδέεται με υπερκοστολογημένες «έκτακτες» εισαγωγές, εν μέσω παγκόσμιας ενεργειακής αναταραχής λόγω του πολέμου με το Ιράν.
Μια σοβαρή υπόθεση οικονομικής δολιοφθοράς συγκλονίζει την Κένυα, με την κυβέρνηση του προέδρου Γουίλιαμ Ρούτο να ανακοινώνει την παραίτηση και σύλληψη ανώτατων αξιωματούχων του ενεργειακού τομέα. Οι αρχές κατηγορούν στελέχη κρατικών φορέων και ρυθμιστικών αρχών ότι χειραγώγησαν τα στοιχεία των αποθεμάτων καυσίμων, ώστε να δικαιολογήσουν υπερκοστολογημένη «έκτακτη» εισαγωγή πετρελαίου, παρά το γεγονός ότι η χώρα διέθετε ενεργά μακροχρόνια συμβόλαια προμήθειας.
Παραίτηση κορυφής και κατηγορίες για χειραγώγηση αγοράς
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της προεδρίας, παραιτήθηκαν τρεις κεντρικές φιγούρες του συστήματος ενέργειας: ο διευθύνων σύμβουλος της Kenya Pipeline Company (KPC) Τζο Σανγκ, ο γενικός διευθυντής της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας και Πετρελαίου (EPRA) Ντάνιελ Κιπτού Μπαργκόρια και ο γενικός γραμματέας Πετρελαίου στο υπουργείο Ενέργειας, Μοχάμεντ Λιμπάν. Η παραίτηση του τελευταίου έγινε δεκτή προσωπικά από τον πρόεδρο Ρούτο.
Η κυβέρνηση καταγγέλλει ότι η αλλοίωση των δεδομένων αποθεμάτων χρησιμοποιήθηκε ως πρόσχημα για την προμήθεια «έκτακτου» φορτίου καυσίμων, με υπερβολικό κόστος και υποδεέστερη ποιότητα. Στόχος, σύμφωνα με το προεδρικό γραφείο, ήταν να εκμεταλλευθούν την άνοδο των διεθνών τιμών και τον φόβο της κοινής γνώμης για πιθανές ελλείψεις, δημιουργώντας τεχνητή εικόνα επικείμενης κρίσης στην αγορά.
Συλλήψεις, κατασχέσεις και διεθνείς προμηθευτές
Πέρα από τις παραιτήσεις, οι τρεις βασικοί αξιωματούχοι συνελήφθησαν, όπως και δύο ακόμη στελέχη: ο αναπληρωτής διευθυντής πετρελαίου στο υπουργείο Ενέργειας, Τζόζεφ Γουαφούλα, και ο υπεύθυνος εφοδιασμού και logistics της KPC, Τζόελ Μπουρού. Τοπικά ΜΜΕ αναφέρουν ότι κατά τις έρευνες κατασχέθηκαν «εκατοντάδες εκατομμύρια» σε κενυατικά σελίνια, με 1.000.000 σελίνια να αντιστοιχούν περίπου σε 7.700 δολάρια ή 6.700 ευρώ.
Η Κένυα είχε συνάψει από το 2023 κυβερνητικές συμφωνίες προμήθειας με τρεις μεγάλους παίκτες της Μέσης Ανατολής: τη Saudi Aramco Trading Fujairah, την ADNOC Global Trading του Άμπου Ντάμπι και την Emirates National Oil Company Singapore. Παρά τον πόλεμο με το Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η προεδρία υπογραμμίζει ότι οι εταιρείες αυτές τηρούσαν κανονικά τις συμβατικές τους υποχρεώσεις, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο ύποπτη την ανάγκη για «έκτακτη» προμήθεια.
Ενεργειακή ασφάλεια, ανανεώσιμες και πολιτικές προεκτάσεις
Το σχήμα government-to-government που υιοθέτησε η Κένυα το 2023 παρουσιάστηκε ως απάντηση στη μεταβλητότητα των αγορών και στις πιέσεις στο συνάλλαγμα μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Παρότι η χώρα παράγει περίπου το 90% της ηλεκτρικής της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, παραμένει ιδιαίτερα εξαρτημένη από τα πετρελαιοειδή για τις μεταφορές και τη λειτουργία της οικονομίας.
Η υπόθεση αγγίζει τον πυρήνα της ενεργειακής ασφάλειας και της θεσμικής αξιοπιστίας σε μια περίοδο που οι αναδυόμενες οικονομίες καλούνται να διαχειριστούν ταυτόχρονα γεωπολιτικούς κραδασμούς, πληθωριστικές πιέσεις και κοινωνική δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής. Η προεδρία της Κένυας διαμηνύει ότι «κάθε πράξη οικονομικής δολιοφθοράς θα διερευνάται σε βάθος» και ότι όσοι ευθύνονται θα αντιμετωπίσουν «σθεναρή και αποφασιστική δράση».
Ωστόσο, πέρα από τις ποινικές ευθύνες, το σκάνδαλο αναμένεται να τροφοδοτήσει συζήτηση για τη διαφάνεια των διακρατικών ενεργειακών συμβάσεων, τον ρόλο των ρυθμιστικών αρχών και την ανάγκη ενίσχυσης των μηχανισμών εποπτείας σε αγορές με υψηλή έκθεση σε διεθνείς κρίσεις.
Σχόλιο 
: Η κενυατική υπόθεση δείχνει πόσο εύθραυστη γίνεται η ενεργειακή ασφάλεια όταν η γεωπολιτική ένταση συναντά αδύναμους θεσμούς. Σε περιβάλλον εκτόξευσης τιμών, η χειραγώγηση δεδομένων αποθεμάτων μετατρέπεται σε εργαλείο προσόδων για κλειστά κυκλώματα, με τελικό πληρωτή τον καταναλωτή και τη μακροοικονομική σταθερότητα. Για χώρες όπως η Κένυα –αλλά και για την ευρύτερη αφρικανική ήπειρο– η επένδυση σε διαφάνεια, ψηφιακή ιχνηλασιμότητα των ροών καυσίμων και ισχυρές ρυθμιστικές αρχές είναι εξίσου κρίσιμη με τις ίδιες τις υποδομές ενέργειας.
#Κένυα #Ενέργεια #Σκάνδαλο #Καύσιμα
