Ο νεοεκλεγείς πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Πέτερ Μάγιαρ προαναγγέλλει «λουκέτο» στην κρατικά ελεγχόμενη ενημέρωση μέχρι να διασφαλιστεί αντικειμενικότητα. Η σύγκρουση με την κληρονομιά Όρμπαν μετατρέπεται σε μάχη για τον έλεγχο της δημόσιας σφαίρας.
Σε μια ευθεία επίθεση στην καρδιά του συστήματος εξουσίας του Βίκτορ Όρμπαν, ο νεοεκλεγείς πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Πέτερ Μάγιαρ ανακοίνωσε ότι προτίθεται να αναστείλει άμεσα τη λειτουργία των κρατικά ελεγχόμενων μέσων ενημέρωσης, μόλις ορκιστεί. Η κίνηση στοχεύει στο δίκτυο τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών σταθμών που, επί 16 χρόνια, αποτέλεσαν τον βασικό μηχανισμό επικοινωνιακής κυριαρχίας του απερχόμενου ηγέτη.
Διάλυση της «φάμπρικας ψεμάτων» και νέα αρχιτεκτονική ελέγχου
Σε συνέντευξή του στο κρατικό κανάλι M1, ο Μάγιαρ χαρακτήρισε τον σταθμό «φάμπρικα ψεμάτων» και δεσμεύθηκε ότι θα «αναστείλει άμεσα την ψευδή ειδησεογραφική υπηρεσία που λειτουργεί εδώ». Σε αντίστοιχη παρέμβασή του στο κρατικό ραδιόφωνο Kossuth, τόνισε ότι «κάθε Ούγγρος αξίζει μια δημόσια υπηρεσία ΜΜΕ που μεταδίδει την αλήθεια».
Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Όρμπαν, το κυβερνητικό στρατόπεδο απέκτησε άμεσο ή έμμεσο έλεγχο περίπου στο 80% του ουγγρικού μιντιακού τοπίου. Η συγκέντρωση αυτή αποτέλεσε κεντρικό επιχείρημα στις έρευνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη δημοκρατική οπισθοδρόμηση της χώρας, καθώς σε μεγάλες περιοχές –ιδίως στην ύπαιθρο– οι πολίτες είχαν πρόσβαση σχεδόν αποκλειστικά σε περιεχόμενο φιλτραρισμένο από το κυβερνών κόμμα Φίντεζ.
Ο Μάγιαρ, που απέφευγε συστηματικά τα κρατικά μέσα προεκλογικά, επανεμφανίστηκε τώρα σε αυτά για να διακηρύξει ότι «ζούμε τις τελευταίες ημέρες μιας μηχανής προπαγάνδας». Προτείνει τα κρατικά δίκτυα να σταματήσουν προσωρινά την ειδησεογραφία, έως ότου δημιουργηθούν «συνθήκες αντικειμενικής, αμερόληπτης ενημέρωσης».
Κεντρικό στοιχείο του σχεδίου του είναι η συγκρότηση επιτροπής με συμμετοχή «όλων των κοινοβουλευτικών κομμάτων και άλλων ηγετών», η οποία θα εποπτεύει τα δημόσια μέσα, διασφαλίζοντας τη σταθερή παρουσία της αντιπολίτευσης και στοχεύοντας, όπως είπε, σε πρότυπα «τουλάχιστον ισάξια του BBC».
Σύγκρουση με την προεδρία και αποδόμηση της κληρονομιάς Όρμπαν
Η σαρωτική εκλογική νίκη του κόμματός του Τίσα την Κυριακή του έδωσε την απαιτούμενη υπερπλειοψηφία για συνταγματικές αλλαγές. Πέρα από τα ΜΜΕ, ο Μάγιαρ έχει προαναγγείλει ευρείες ανατροπές σε δικαστική εξουσία και κρατικές επιχειρήσεις, επιχειρώντας να ξηλώσει τα θεσμικά «στηρίγματα» του συστήματος Όρμπαν.
Στο πλαίσιο αυτό, ζήτησε τις παραιτήσεις κορυφαίων θεσμικών παραγόντων, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου της Δημοκρατίας Τάμας Σούλιοκ, τον οποίο κατηγορεί ότι είναι «ανάξιος» να εκπροσωπεί την ενότητα του έθνους και «ακατάλληλος» ως θεματοφύλακας της νομιμότητας και ηθικό πρότυπο. Μετά τη συνάντησή τους στο προεδρικό μέγαρο, ο Μάγιαρ δημοσίευσε φωτογραφία και αιχμηρό μήνυμα, καλώντας τον να αποχωρήσει αμέσως μετά τον σχηματισμό της νέας κυβέρνησης.
Η σύγκρουση έχει και έντονα συμβολική διάσταση. Σε βίντεο που ανήρτησε ο Μάγιαρ, ο ηττημένος Βίκτορ Όρμπαν φαίνεται να περπατά σκεπτικός σε μπαλκόνι του προεδρικού μεγάρου, ενώ ο διάδοχός του υψώνει τα χέρια θριαμβευτικά, περιγράφοντας τη σκηνή ως «απόλυτο σινεμά» και σχολιάζοντας ότι «η ζωή είναι ο μεγαλύτερος σκηνοθέτης».
Η μάχη για τον έλεγχο της δημόσιας ενημέρωσης στην Ουγγαρία ξεπερνά τα εθνικά σύνορα: θα αποτελέσει κρίσιμη δοκιμή για το κατά πόσον μια μετα-λαϊκιστική κυβέρνηση μπορεί, χωρίς να υποπέσει σε νέο κομματικό έλεγχο, να αποκαταστήσει πλουραλισμό και εμπιστοσύνη στα ΜΜΕ σε ένα βαθιά πολωμένο περιβάλλον.
Σχόλιο 
: Η υπόσχεση Μάγιαρ για «BBC-ικού τύπου» δημόσια ραδιοτηλεόραση είναι φιλόδοξη αλλά και επικίνδυνη: η προσωρινή παύση ειδήσεων, αν δεν συνοδευτεί από σαφή, διακομματικά εγγυημένο οδικό χάρτη επανεκκίνησης, μπορεί να εκληφθεί ως αντεστραμμένη, αλλά εξίσου συγκεντρωτική, άσκηση ισχύος. Η ισορροπία ανάμεσα στην απο-ολιγαρχικοποίηση των ΜΜΕ και στην αποφυγή νέας κομματικοποίησης θα κρίνει αν η Ουγγαρία θα αποτελέσει θετικό προηγούμενο για την ΕΕ ή άλλο ένα παράδειγμα εκκρεμούς μεταξύ δύο πόλων ελέγχου της πληροφορίας.
#Ουγγαρία #Μάγιαρ #Όρμπαν #ΜΜΕ #Δημοκρατία
