Ο πόλεμος στο Ιράν εκτοξεύει τις τιμές καυσίμων και τροφίμων στο Σουδάν, βαθαίνοντας μια ήδη καταστροφική ανθρωπιστική κρίση. Παράλληλα, η κλιμάκωση των επιθέσεων με drones σκοτώνει εκατοντάδες αμάχους.
Τρία χρόνια μετά το ξέσπασμα του εμφυλίου στο Σουδάν, η χώρα βυθίζεται σε μια πολυεπίπεδη κρίση, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν και η αστάθεια στη Μέση Ανατολή διαλύουν τις αλυσίδες τροφοδοσίας καυσίμων, τροφίμων και λιπασμάτων. Ο συνδυασμός ενεργειακού σοκ, μπλοκαρισμένων θαλάσσιων οδών και παρατεταμένου εσωτερικού πολέμου διαμορφώνει ένα εκρηκτικό μείγμα, που απειλεί με λιμό δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους.
Εκτόξευση τιμών καυσίμων, τροφίμων και λιπασμάτων
Σύμφωνα με γερμανικές ανθρωπιστικές οργανώσεις και το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ (WFP), οι τιμές των βασικών αγαθών στο Σουδάν έχουν αυξηθεί σε εφιαλτικά επίπεδα. Ο επικεφαλής της Welthungerhilfe, Ματίας Μόγκε, αναφέρει ότι η τιμή των καυσίμων έχει αυξηθεί έως και 80%, ενώ βασικά τρόφιμα όπως το σιτάρι καταγράφουν ανατιμήσεις της τάξης του 70%.
Το Σουδάν εξαρτάται πλήρως από τις χώρες του Κόλπου για την προμήθεια ντίζελ, ενώ η διέλευση από τα στενά του Ορμούζ είναι σήμερα σοβαρά διαταραγμένη λόγω του πολέμου στο Ιράν και της στρατιωτικής έντασης στην περιοχή. Ο αναπληρωτής επικεφαλής του WFP, Καρλ Σκάου, προειδοποιεί ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο άμεσο κόστος: όλα τα λιπάσματα που χρησιμοποιούνται στη σουδανική γεωργία προέρχονται επίσης από τον Περσικό Κόλπο, με τις ελλείψεις να απειλούν τις μελλοντικές σοδειές.
Η γεωργία στο Σουδάν βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην άρδευση με αντλητικό νερό από τον Νείλο, διαδικασία που απαιτεί καύσιμα. Η άνοδος των τιμών καυσίμων συμπιέζει τόσο τους παραγωγούς όσο και τους φορείς ανθρωπιστικής βοήθειας, οι οποίοι βλέπουν το κόστος μεταφοράς και διανομής να αυξάνεται, μειώνοντας δραματικά τον όγκο της βοήθειας που μπορούν να προσφέρουν.
Ανθρωπιστική καταστροφή και υποχρηματοδότηση της βοήθειας
Περίπου 19 εκατομμύρια άνθρωποι στο Σουδάν βρίσκονται ήδη στα όρια της οξείας πείνας, ενώ πάνω από 11 εκατομμύρια έχουν εκτοπιστεί εσωτερικά ή έχουν διαφύγει σε γειτονικές χώρες. Η χώρα είναι ουσιαστικά διχοτομημένη: ο τακτικός στρατός ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος του βορρά και της ανατολής, έχοντας ανακτήσει την πλήρη κυριαρχία στο Χαρτούμ από τον Μάρτιο του 2025, ενώ οι Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF) κυριαρχούν στον νότο και τη δύση, με παράλληλη διοίκηση στη Νιάλα.
Παρά το μέγεθος της κρίσης, ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι οι δωρητές έχουν καλύψει μόλις το 16% των αναγκών χρηματοδότησης για ανθρωπιστικά προγράμματα στο Σουδάν για το τρέχον έτος. Η διεθνής διάσκεψη δωρητών στο Βερολίνο, με τη συμμετοχή Γαλλίας, Γερμανίας, Ηνωμένου Βασιλείου, ΗΠΑ, ΕΕ και Αφρικανικής Ένωσης, επιχειρεί να καλύψει μέρος αυτού του κενού, όμως οι ανάγκες αυξάνονται ταχύτερα από τις δεσμεύσεις.
Κλιμάκωση βίας με drones και κατηγορίες για εγκλήματα πολέμου
Παράλληλα με την οικονομική κατάρρευση, ο πόλεμος στο Σουδάν εισέρχεται σε νέα, πιο θανατηφόρα φάση λόγω της εκτεταμένης χρήσης drones. Ο ΟΗΕ αναφέρει ότι μόνο στο πρώτο τρίμηνο του 2026 σχεδόν 700 άμαχοι σκοτώθηκαν από επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Τα drones χρησιμοποιούνται πλέον σχεδόν καθημερινά και από τα δύο στρατόπεδα, με ιδιαίτερη ένταση στο Νότιο Κορντοφάν –σημερινό κύριο μέτωπο– και σε περιοχές υπό τον έλεγχο των RSF στο Νταρφούρ.
Η UNICEF υπογραμμίζει ότι τα drones ευθύνονται για σχεδόν 80% των τουλάχιστον 245 παιδιών που σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν το ίδιο διάστημα. Τα χτυπήματα καταγράφονται σε κατοικίες, αγορές, δρόμους, κοντά σε σχολεία και υγειονομικές δομές, καταρρίπτοντας κάθε πρόσχημα διάκρισης μεταξύ στρατιωτικών και πολιτικών στόχων. Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα κατήγγειλαν πρόσφατα πέντε επιθέσεις drones των κυβερνητικών δυνάμεων στο Νταρφούρ, με δύο νεκρούς και 56 τραυματίες, κάνοντας λόγο για «πλήρη περιφρόνηση της ανθρώπινης ζωής».
Οι RSF, με ιστορικές ρίζες στις διαβόητες πολιτοφυλακές Τζαντζαουίντ που κατηγορήθηκαν για εθνοτικές σφαγές στο Νταρφούρ πριν από δύο δεκαετίες, και ο τακτικός στρατός αντιμετωπίζουν κατηγορίες για εγκλήματα πολέμου και στοχευμένες επιθέσεις κατά αμάχων. Η δημιουργία παράλληλης διοίκησης από τις RSF στη Νιάλα ενισχύει την εικόνα ντε φάκτο διχοτόμησης, με τεράστιο κόστος για τον άμαχο πληθυσμό.
Σχόλιο 
: Το Σουδάν αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς ένας περιφερειακός πόλεμος –στην προκειμένη περίπτωση στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή– μπορεί να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής αστάθειας σε μια ήδη αποτυχημένη κρατική οντότητα. Ο αποκλεισμός ενεργειακών και λιπασματικών ροών μέσω των στενών του Ορμούζ μεταφράζεται άμεσα σε ακρίβεια, υποσιτισμό και αποδιάρθρωση της γεωργικής παραγωγής, επιταχύνοντας την κατάρρευση κοινωνιών που ζουν στο όριο. Η υποχρηματοδότηση της διεθνούς βοήθειας, σε συνδυασμό με την ανεξέλεγκτη χρήση drones, διαμορφώνει ένα επικίνδυνο προηγούμενο: οι πόλεμοι χαμηλής προσοχής για τη διεθνή κοινότητα γίνονται ταυτόχρονα εργαστήρια νέων μορφών βίας και εστίες επαναλαμβανόμενων προσφυγικών ροών, με αναπόφευκτες γεωπολιτικές επιπτώσεις και για την Ευρώπη.
#Σουδάν #Ιράν #ΜέσηΑνατολή #ΑνθρωπιστικήΚρίση #ΟΗΕ #Ενέργεια #Τρόφιμα
