Μέσα σε ιστορικά χαμηλά για τους Εργατικούς στη Βρετανία, το αυστραλιανό παράδειγμα του Άντονι Αλμπανέζι δείχνει ότι η ανατροπή είναι εφικτή. Το ερώτημα είναι αν ο Κιρ Στάρμερ θα μετατρέψει την τακτική επιβίωση σε πειστικό πολιτικό σχέδιο.
Οι δημοσκοπήσεις στη Βρετανία εμφανίζουν τους Εργατικούς να διολισθαίνουν ακόμη και στην τέταρτη θέση, ενώ οι επερχόμενες τοπικές εκλογές του Μαΐου αναμένονται επώδυνες για τον Κιρ Στάρμερ. Ωστόσο, η πρόσφατη εμπειρία της Αυστραλίας προσφέρει ένα διαφορετικό αφήγημα: αυτό της ανατροπής από θέση αδυναμίας.
Ο Αλμπανέζι από την αμφισβήτηση στη σαρωτική νίκη
Πριν από έναν χρόνο, ο Αυστραλός πρωθυπουργός Άντονι Αλμπανέζι έδινε μια εξαιρετικά αβέβαιη μάχη για την επανεκλογή του. Η πρώτη του θητεία χαρακτηρίστηκε από υπερβολική προσοχή και λίγες ηχηρές μεταρρυθμίσεις, ενώ η εμβληματική του πρωτοβουλία –το δημοψήφισμα για τη δημιουργία συμβουλευτικού «Voice to Parliament» για τους αυτόχθονες– ηττήθηκε συντριπτικά. Παράλληλα, η κυβέρνησή του κατηγορούνταν ότι δεν έκανε αρκετά για την ακρίβεια και το κόστος ζωής.
Το κλίμα προδιέγραφε είτε ήττα είτε στην καλύτερη περίπτωση μια εύθραυστη κυβέρνηση μειοψηφίας. Κι όμως, οι κάλπες του 2025 έδωσαν στους Εργατικούς μια εντυπωσιακή νίκη, με σημαντική άνοδο ποσοστών και άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Έκτοτε, η κεντροδεξιά αντιπολίτευση στην Αυστραλία βυθίστηκε στην εσωστρέφεια, αλλάζοντας ηγεσίες σε Φιλελεύθερους και Εθνικό Κόμμα.
Χωρίς ιδιαίτερη προσωπική λάμψη, ο «Άλμπο» κέρδισε ακριβώς επειδή ενσάρκωσε μια αίσθηση «κανονικότητας» μετά από μια ταραγμένη πολιτική περίοδο με διαδοχικούς πρωθυπουργούς. Το προφίλ του «μηχανικού» και όχι του «Μεσσία» ταίριαξε με την ανάγκη των ψηφοφόρων για σταθερότητα και μετριοπάθεια.
Ο ρόλος του Τραμπ και η παγίδα της καθαρής τακτικής
Καθοριστικό ρόλο στην αυστραλιανή ανατροπή έπαιξε η διεθνής συγκυρία. Οι πρώτες 100 ημέρες της νέας διακυβέρνησης Τραμπ στις ΗΠΑ προκάλεσαν παγκόσμια ανησυχία και επέτρεψαν στους Εργατικούς να αντιπαραβάλουν την εικόνα του σκληρού συντηρητικού Πίτερ Ντάτον με το κίνημα Maga. Η αντίδραση μεγάλου τμήματος της κοινωνίας απέναντι στον τραμπισμό λειτούργησε ως «φυγή προς την ασφάλεια» μιας ήπιας, κεντροαριστερής επιλογής.
Κάτι ανάλογο μπορεί να συμβεί στη Βρετανία με το Reform UK, το οποίο έχει επενδύσει πολιτικά στη στενή σχέση με τον σημερινό Αμερικανό πρόεδρο. Η ταύτιση με μια αμφιλεγόμενη αμερικανική προεδρία ενδέχεται να γίνει βαρίδι, αν η διεθνής ανασφάλεια ενταθεί. Όμως, αυτό από μόνο του δεν αρκεί για μια βιώσιμη επιστροφή των Εργατικών.
Ήδη, ο Στάρμερ ακολούθησε σε μεγάλο βαθμό το «εγχειρίδιο Αλμπανέζι» στις εκλογές του 2024: χαμηλό προφίλ, αποφυγή ριζοσπαστικών υποσχέσεων, εστίαση στην κόπωση από την απερχόμενη κυβέρνηση. Αυτή η στρατηγική μπορεί να κερδίζει εκλογές, δεν εξασφαλίζει όμως νομιμοποίηση για βαθύτερες αλλαγές.
Από την προσεκτική διαχείριση στην πειστική αφήγηση
Ο ίδιος ο Αλμπανέζι παραδέχθηκε ότι η τακτική δεν αρκεί για τη διακυβέρνηση. Στη δεύτερη θητεία του υιοθέτησε το σύνθημα «προοδευτικός πατριωτισμός», επιχειρώντας να συνδυάσει μια φιλομεταρρυθμιστική ατζέντα με την ανάγκη των πολιτών για εθνική αυτοπεποίθηση, χωρίς τις τοξικές ακρότητες του εθνολαϊκισμού.
Την ίδια στιγμή, η άνοδος του δεξιόστροφου λαϊκιστικού κόμματος One Nation, που καταγράφει ισχυρά ποσοστά σε πολιτείες όπως η Νότια Αυστραλία και κυριαρχεί στις δημοσκοπήσεις στο Κουίνσλαντ, δείχνει ότι ακόμη και μια σχετικά ανθεκτική οικονομία δεν είναι άτρωτη στον θυμό των πολιτών που αισθάνονται παραμελημένοι. Ο ίδιος ο Αλμπανέζι αναγνώρισε πρόσφατα ότι όταν οι άνθρωποι θεωρούν πως «η χώρα δεν δουλεύει γι’ αυτούς», η διατήρηση του στάτους κβο δεν προσφέρει πραγματική ασφάλεια.
Εδώ βρίσκεται και το κρίσιμο δίδαγμα για τους Βρετανούς Εργατικούς. Η εσωκομματική συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το αν πρέπει να μετακινηθούν αριστερότερα για να ανακτήσουν ψηφοφόρους που διαρρέουν προς τους Πράσινους ή να επιμείνουν σε μια πιο συντηρητική, κεντρώα στρατηγική για να περιορίσουν τη γοητεία του Reform. Όμως το πραγματικό πρόβλημα ίσως δεν είναι η θέση στον άξονα αριστερά–δεξιά, αλλά η έλλειψη σαφούς απάντησης στα ερωτήματα: «τι εκπροσωπεί το κόμμα;» και «για ποιον παλεύει;».
Χωρίς πειστική αφήγηση για το πώς θα αλλάξει ένα σύστημα που ολοένα και περισσότεροι θεωρούν ότι δεν λειτουργεί γι’ αυτούς, οι Εργατικοί δύσκολα θα ανακτήσουν την εμπιστοσύνη της κοινωνίας, ανεξάρτητα από τα λάθη των αντιπάλων τους.
Σχόλιο 
: Το αυστραλιανό παράδειγμα δείχνει ότι η συγκυρία και η φθορά της δεξιάς προσφέρουν παράθυρο ευκαιρίας, αλλά δεν υποκαθιστούν την ανάγκη για ξεκάθαρο, θετικό σχέδιο αλλαγής. Χωρίς ιδεολογικό πυρήνα και συγκεκριμένες απαντήσεις για την ανισότητα, την ακρίβεια και την κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς, η κεντροαριστερά –στη Βρετανία, στην Αυστραλία αλλά και στην Ευρώπη– κινδυνεύει να περιοριστεί σε ρόλο διαχειριστή της δυσαρέσκειας, αφήνοντας το πεδίο της πραγματικής πολιτικής πρότασης στους λαϊκιστές των δύο άκρων.
#Βρετανία #Αυστραλία #Στάρμερ #Αλμπανέζι #Εργατικοί #Λαϊκισμός
