Συσσωρεύονται ενδείξεις ότι η ενεργειακή κρίση δεν είναι παροδική αλλά δομική. Πετρέλαιο και φυσικό αέριο δείχνουν πορεία προς μόνιμα υψηλότερες τιμές.
Μια εικόνα κρίσης διαρκείας στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου αναδύεται από τις τελευταίες εξελίξεις, παρά το κλίμα σχετικού εφησυχασμού. Από τη ραγδαία απομείωση των παγκόσμιων αποθεμάτων έως τις παρεμβάσεις κυβερνήσεων και εταιρειών, έξι σαφή «σήματα» προειδοποιούν ότι η επόμενη φάση της ενεργειακής αναταραχής μπορεί να είναι πιο επίμονη και πιο οδυνηρή για οικονομίες, επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Αποθέματα σε ιστορική πίεση και κυβερνητικές παρεμβάσεις
Πρώτο και πιο ανησυχητικό σήμα είναι η βουτιά στα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου. Σύμφωνα με τη μηνιαία έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), τον Απρίλιο μειώθηκαν κατά 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που υπερβαίνει τη συνολική κατανάλωση Ηνωμένου Βασιλείου και Γερμανίας μαζί. Ο IEA προειδοποιεί ευθέως ότι η ταχεία συρρίκνωση των αποθεμάτων, σε συνδυασμό με τις διαταραχές στη Μέση Ανατολή, προμηνύει νέες ανοδικές πιέσεις στις τιμές.
Δεύτερο σήμα, η νέα απόφαση των ΗΠΑ να απελευθερώσουν 53,3 εκατ. βαρέλια από τα στρατηγικά τους αποθέματα, στο πλαίσιο συντονισμένης δράσης υπό τον IEA. Πρόκειται για δεύτερη μεγάλη παρέμβαση μετά τα 172 εκατ. βαρέλια του Μαρτίου, ένδειξη ότι ακόμη και οι μεγαλύτεροι παίκτες αναγκάζονται να «καίνε» το δικό τους μαξιλάρι ασφαλείας για να συγκρατήσουν την αγορά.
Ευρωπαϊκή ευαλωτότητα και προειδοποιήσεις από Αθήνα και αγορά
Το τρίτο σήμα προέρχεται από τη Γερμανία. Η RWE, ο μεγαλύτερος παραγωγός ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, ζητά από την κυβέρνηση Μερτς μηχανισμό κρατικής στήριξης για την αναπλήρωση των εξαντλημένων αποθεμάτων φυσικού αερίου. Τα γερμανικά αποθέματα βρίσκονται μόλις στο 28%, έναντι 35,6% του μέσου όρου της ΕΕ, καθιστώντας τον στόχο για πληρότητα 80% έως την 1η Νοεμβρίου εξαιρετικά φιλόδοξο.
Τέταρτο σήμα, το πολιτικό καμπανάκι από την Αθήνα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας σε συνέδριο των Financial Times και της «Καθημερινής», προειδοποίησε ότι η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί για παρατεταμένη ενεργειακή κρίση, υψηλότερο πληθωρισμό και την ανάγκη συνεχιζόμενης στήριξης των πολιτών. Η τοποθέτησή του τον εντάσσει στη χορεία των Ευρωπαίων αξιωματούχων που αμφισβητούν τον τρέχοντα εφησυχασμό των αγορών.
Πέμπτο σήμα, οι δηλώσεις του Ευάγγελου Μυτιληναίου, ο οποίος εκτιμά ότι η κρίση μπορεί να διαρκέσει τουλάχιστον ακόμη έξι μήνες και τονίζει ότι «δεν έχουμε ακόμη δει τον πραγματικό λογαριασμό». Υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη βρίσκεται με αποθήκες αερίου περίπου στο 35%, έναντι 50% πέρυσι, έχοντας ταυτόχρονα αποκοπεί από το ρωσικό αέριο και αντιμετωπίζοντας πόλεμο στον Κόλπο, που περιορίζει και το καταριανό LNG.
Σενάρια τιμών για φυσικό αέριο και επιπτώσεις στην οικονομία
Έκτο και καθοριστικό σήμα προέρχεται από δημοσκόπηση αναλυτών της Montel, η οποία «χαρτογραφεί» τα σενάρια για τις τιμές φυσικού αερίου ανάλογα με τη διάρκεια αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ. Αν η διέλευση ανοίξει ως τα τέλη Μαΐου, η τιμή εκτιμάται γύρω στα 47 ευρώ/MWh, παραμένοντας πάνω από τα 50 ευρώ έως το τέλος του έτους. Αν τα Στενά παραμείνουν κλειστά έως τα τέλη Ιουλίου, η τιμή ανεβαίνει στα 63 ευρώ/MWh, ενώ σε παράταση έως τα τέλη Αυγούστου, η Ευρώπη θα μπει στον χειμώνα με αποθέματα μόλις 60%-70% και πιθανές τιμές 75-115 ευρώ/MWh τον Νοέμβριο, οδηγώντας σε αναγκαστική «καταστροφή ζήτησης».
Ήδη, το φυσικό αέριο έχει ενισχυθεί κατά 40%-50% από την έναρξη του πολέμου, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τη βιομηχανία και τα λιπάσματα. Στο πετρέλαιο, τα futures κινούνται στα 105-107 δολάρια το βαρέλι, ενώ τα φυσικά φορτία Dated Brent είχαν φτάσει τα 120-150 δολάρια τον Απρίλιο, πριν υποχωρήσουν κυρίως λόγω μείωσης εισαγωγών από την Κίνα και αυξημένης κατανάλωσης αποθεμάτων από διυλιστήρια.
Το κοινό νήμα όλων αυτών των ενδείξεων είναι η σταδιακή εξάντληση του παγκόσμιου «μαξιλαριού» και η αυξανόμενη εξάρτηση από πολιτικές αποφάσεις και κρατικές παρεμβάσεις. Για την Ευρώπη –και την Ελλάδα– αυτό μεταφράζεται σε πιο ακριβή ενέργεια, επίμονο πληθωρισμό και ανάγκη για πολύ πιο επιθετικές επενδύσεις σε εξοικονόμηση, ΑΠΕ και διασυνδέσεις, αν θέλουν να αποφύγουν έναν νέο, βαρύτερο λογαριασμό τον επόμενο χειμώνα.
Σχόλιο 
: Τα έξι σήματα δείχνουν ότι η ενεργειακή κρίση μετατρέπεται από συγκυριακό σοκ σε μόνιμο, γεωπολιτικά τροφοδοτούμενο καθεστώς. Όποια κυβέρνηση σχεδιάζει πολιτική με βάση «επιστροφή στην κανονικότητα» κινδυνεύει να βρεθεί δραματικά εκτός πραγματικότητας. Η Ελλάδα οφείλει να επιταχύνει τις επενδύσεις σε ΑΠΕ, αποθήκευση και διασυνδέσεις, αλλά και να επανασχεδιάσει στοχευμένα μέτρα στήριξης για να αντέξει ένα σενάριο διαρκείας υψηλών τιμών σε αέριο και πετρέλαιο.
#ενεργειακή_κρίση #πετρέλαιο #φυσικό_αέριο #Ευρώπη
