Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εισηγείται ειδικό καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» για την Ουκρανία, με πολιτική συμμετοχή αλλά χωρίς δικαίωμα ψήφου. Η πρόταση στοχεύει να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στη σημερινή κατάσταση πολέμου και την πλήρη ένταξη.
Μια νέα πολιτική φόρμουλα για την ευρωπαϊκή πορεία της Ουκρανίας φέρνει στο τραπέζι ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, προτείνοντας καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ιδέα, όπως περιγράφεται σε επιστολή του προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον Αντόνιο Κόστα, επιχειρεί να απαντήσει στο δίλημμα: πώς η ΕΕ θα φέρει άμεσα την Ουκρανία πιο κοντά στους θεσμούς της, χωρίς να παρακάμψει τις χρονοβόρες και πολιτικά περίπλοκες διαδικασίες πλήρους διεύρυνσης.
Τι προβλέπει το καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους»
Σύμφωνα με την πρόταση, Ουκρανοί αξιωματούχοι θα μπορούν να συμμετέχουν σε συνόδους κορυφής και υπουργικά συμβούλια της ΕΕ, αλλά χωρίς δικαίωμα ψήφου. Η χώρα θα καλύπτεται από τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής της Ένωσης και θα έχει πρόσβαση σε τμήματα του κοινοτικού προϋπολογισμού, ενισχύοντας τόσο την ασφάλεια όσο και την ανοικοδόμησή της.
Ο Μερτς επιμένει ότι δεν πρόκειται για «ένταξη light», αλλά για πολιτική λύση προσαρμοσμένη στην «ιδιαίτερη κατάσταση μιας χώρας σε πόλεμο». Τονίζει ότι ο στόχος παραμένει η πλήρης ένταξη της Ουκρανίας και ζητά την άμεση εκκίνηση όλων των αναγκαίων διαπραγματεύσεων. Παράλληλα, προτείνει ρήτρα «snap-back»: εάν το Κίεβο οπισθοχωρήσει σε ζητήματα κράτους δικαίου και κριτηρίων ένταξης, το ενδιάμεσο καθεστώς θα μπορεί να ακυρωθεί.
Πολιτικοί υπολογισμοί και επιφυλάξεις
Η πρόταση έρχεται σε μια συγκυρία όπου η Ουκρανία βλέπει την ένταξη στην ΕΕ ως βασικό πυλώνα ασφάλειας και ευημερίας, ιδιαίτερα μετά την άρνηση των ΗΠΑ να ανοίξουν προοπτική ένταξης στο ΝΑΤΟ. Την ίδια στιγμή, στις Βρυξέλλες επικρατεί ρεαλισμός: παρά σενάρια που έβαζαν ορίζοντα το 2027, οι περισσότεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δεν θεωρούν ρεαλιστική την πλήρη ένταξη τα επόμενα χρόνια, λόγω των δημοκρατικών, οικονομικών και θεσμικών προσαρμογών που απαιτούνται, αλλά και της αναγκαίας ομοφωνίας των 27.
Η πρωτοβουλία Μερτς πιθανόν να αντιμετωπιστεί με σκεπτικισμό σε δύο μέτωπα. Αφενός, από εταίρους που φοβούνται τη δημιουργία «δεύτερης κατηγορίας» μελών, ανοίγοντας μόνιμα μια γκρίζα ζώνη μεταξύ πλήρους και μη ένταξης. Αφετέρου, από την ίδια την Ουκρανία, η οποία έχει εκφράσει ανησυχίες ότι ενδιάμεσες λύσεις μπορεί να παγιώσουν ένα καθεστώς αοριστίας χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα.
Η στάση χωρών όπως η Ουγγαρία υπήρξε μέχρι σήμερα καθοριστική για το ρυθμό της ουκρανικής ενταξιακής πορείας. Η αλλαγή ηγεσίας στη Βουδαπέστη έχει αναπτερώσει τις ελπίδες για ξεμπλοκάρισμα διαδικασιών, αλλά δεν αναιρεί το γεγονός ότι κάθε διεύρυνση απαιτεί βαθιές εσωτερικές μεταρρυθμίσεις στην ίδια την ΕΕ.
Ευρωπαϊκή ασφάλεια και διαπραγματεύσεις ειρήνης
Ο Μερτς συνδέει ρητά την πρότασή του με την ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφάλειας στην ήπειρο, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια λύση θα μπορούσε να διευκολύνει τις εν εξελίξει ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία. Η ενδιάμεση ένταξη θα έστελνε σήμα ότι η Ουκρανία ανήκει στρατηγικά στη Δύση, χωρίς η ΕΕ να αναλάβει άμεσα το πλήρες θεσμικό βάρος μιας νέας μεγάλης διεύρυνσης εν μέσω πολέμου.
Η συζήτηση για το σχέδιο αναμένεται να πολώσει το επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, καθώς αγγίζει τον πυρήνα του ερωτήματος εάν η ΕΕ θα παραμείνει κλειστό κλαμπ ή θα διαμορφώσει ευέλικτες βαθμίδες συμμετοχής για χώρες-κλειδιά όπως η Ουκρανία, η Μολδαβία και τα Δυτικά Βαλκάνια.
Σχόλιο 
: Η πρόταση Μερτς λειτουργεί ως «τεστ αντοχής» για τη βούληση της ΕΕ να επανασχεδιάσει την αρχιτεκτονική της διεύρυνσης. Προσφέρει πολιτικό βάθος και σήμα στήριξης προς το Κίεβο, αλλά εγκυμονεί τον κίνδυνο μιας μόνιμης ενδιάμεσης ζώνης που θα υπονομεύει την αξιοπιστία των υποσχέσεων πλήρους ένταξης. Η έκβαση θα κριθεί από το αν οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι έτοιμες να δεχθούν ένα πιο πολυεπίπεδο, λιγότερο ομοιογενές μοντέλο Ένωσης.
#Γερμανία #Ουκρανία #ΕΕ #Μερτς #Διεύρυνση
