Με μια οξύτατη ανάρτηση, ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποιεί την Τεχεράνη ότι ο χρόνος τελειώνει για συμφωνία με τις ΗΠΑ. Η ρητορική κλιμάκωσης επανενεργοποιεί τα σενάρια πολεμικής σύγκρουσης και αναταράξεων στις αγορές ενέργειας.
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε με θεαματικό τρόπο στο προσκήνιο την ένταση με το Ιράν, χρησιμοποιώντας το δικό του μέσο κοινωνικής δικτύωσης για να εκτοξεύσει ευθεία απειλή προς την Τεχεράνη. Με φράσεις όπως «για το Ιράν, το ρολόι χτυπά» και «δεν θα έχει μείνει τίποτα από αυτούς» αν δεν προχωρήσουν «γρήγορα» σε συμφωνία με την Ουάσινγκτον, ο Αμερικανός πρόεδρος επιλέγει ξανά τη δημόσια κλιμάκωση αντί της σιωπηλής διπλωματίας.
Η ανάρτηση, το μήνυμα και το ακροατήριο
Η απειλή Τραμπ διατυπώθηκε σε ανάρτηση στο Truth Social, λίγες ώρες μετά από συνομιλία του με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου για τον πόλεμο με το Ιράν. Η χρονική σύμπτωση δεν είναι τυχαία: η Ουάσινγκτον στέλνει μήνυμα τόσο στην ιρανική ηγεσία όσο και στο εσωτερικό της αμερικανικής κοινής γνώμης ότι είναι διατεθειμένη να επανεξετάσει ακόμη και το ενδεχόμενο στρατιωτικής σύγκρουσης.
Την ίδια περίοδο, ο Τραμπ ανήρτησε και τεχνητά παραγόμενη εικόνα του σε πολεμικό πλοίο με λεζάντα «ήταν η ηρεμία πριν από την καταιγίδα», ενισχύοντας το αφήγημα ότι η αντιπαράθεση με το Ιράν μπορεί να εισέλθει σε νέα, πιο επικίνδυνη φάση. Η χρήση τέτοιων εικόνων, παρότι συμβολική, λειτουργεί ως εργαλείο πίεσης και στο εξωτερικό, αλλά και στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο των ΗΠΑ.
ΗΠΑ–Ιράν: από την αποτροπή στην επικίνδυνη ασάφεια;
Οι σχέσεις Ουάσινγκτον–Τεχεράνης βρίσκονται διαχρονικά σε εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα στην αποτροπή και την κλιμάκωση. Η ρητορική «μηδενισμού» του αντιπάλου –ότι «δεν θα μείνει τίποτα»– μετακινεί το πλαίσιο από την κλασική στρατηγική αποτροπής προς μια επικίνδυνη ασάφεια, όπου οι κόκκινες γραμμές γίνονται δυσδιάκριτες.
Για την ιρανική ηγεσία, τέτοιες δηλώσεις ενισχύουν τα σκληροπυρηνικά κέντρα εξουσίας που υποστηρίζουν την αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ ως υπαρξιακή αναμέτρηση. Για την Ουάσινγκτον, η επιλογή δημόσιων απειλών περιορίζει τα περιθώρια ευελιξίας για μελλοντική διαπραγμάτευση, αφού κάθε συμβιβασμός μπορεί να εκληφθεί ως υποχώρηση από μια υπερβολικά σκληρή γραμμή.
Ενεργειακές αγορές και ο «φόβος του Στενού του Ορμούζ»
Κάθε αναζωπύρωση της έντασης με το Ιράν αναγκάζει τις αγορές να επαναφέρουν στο προσκήνιο τον μόνιμο κίνδυνο: την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο και ειδικά στο Στενό του Ορμούζ. Πρόκειται για έναν από τους πιο κρίσιμους θαλάσσιους διαύλους του πλανήτη, από τον οποίο διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου.
Ακόμη και χωρίς άμεση στρατιωτική σύγκρουση, η ρητορική κλιμάκωσης τείνει να ενσωματώνεται στις τιμές του πετρελαίου ως «ασφάλιστρο κινδύνου», μέσω προσδοκιών για διαταραχές στην προσφορά ή αυξημένα ασφάλιστρα μεταφοράς. Οι βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις μπορεί να είναι έντονες, αλλά η πραγματική απειλή αφορά τη μακροχρόνια αστάθεια σε μια αγορά που ήδη δοκιμάζεται από γεωπολιτικά σοκ και την ενεργειακή μετάβαση.
Ο ρόλος του Ισραήλ και η περιφερειακή εξίσωση
Η αναφορά στο τηλεφώνημα με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου εντάσσει τη νέα απειλή Τραμπ στο ευρύτερο παζλ της Μέσης Ανατολής. Το Ισραήλ θεωρεί το Ιράν τον βασικό στρατηγικό του αντίπαλο και πιέζει διαρκώς για σκληρότερη στάση από τις ΗΠΑ, τόσο στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης όσο και στη στήριξη προς ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή.
Η σύμπλευση Ουάσινγκτον–Τελ Αβίβ σε επίπεδο ρητορικής αυξάνει τον κίνδυνο να μετατραπεί μια σειρά τακτικών κινήσεων σε στρατηγική αυτοπαγίδευση. Όσο περισσότερο δημόσια δεσμεύονται οι ΗΠΑ σε ακραία σενάρια, τόσο δυσκολότερο γίνεται να επιλέξουν αποκλιμάκωση χωρίς απώλεια αξιοπιστίας έναντι των συμμάχων τους, αλλά και έναντι των αντιπάλων τους.
Θεσμική διάβρωση και η «διπλωματία των αναρτήσεων»
Η επιλογή του Αμερικανού προέδρου να χρησιμοποιεί προσωπικό κοινωνικό δίκτυο για να διατυπώνει σχεδόν πολεμικές απειλές αναδεικνύει ένα βαθύτερο θεσμικό ζήτημα. Η εξωτερική πολιτική, παραδοσιακά πεδίο συντονισμού μεταξύ προεδρίας, διπλωματικής υπηρεσίας, Πενταγώνου και Κογκρέσου, μετατρέπεται σε άθροισμα προσωπικών αναρτήσεων με άμεση παγκόσμια απήχηση.
Αυτή η «διπλωματία των αναρτήσεων» μειώνει τον χρόνο αντίδρασης των άλλων κρατών και αυξάνει την πιθανότητα παρερμηνειών. Όταν η απειλή διατυπώνεται σε πραγματικό χρόνο, χωρίς το φίλτρο θεσμικών διαδικασιών, η διεθνής ασφάλεια εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από τις στιγμιαίες διαθέσεις και λιγότερο από μακροπρόθεσμες στρατηγικές.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, κάθε κλιμάκωση ΗΠΑ–Ιράν σημαίνει αυξημένο γεωπολιτικό ασφάλιστρο στην ενέργεια και στη ναυτιλία. Η Ελλάδα, ως ναυτιλιακή δύναμη με ισχυρή παρουσία σε μεταφορές πετρελαίου και ως εισαγωγέας υδρογονανθράκων, είναι εκτεθειμένη τόσο σε αυξήσεις τιμών καυσίμων όσο και σε μεταβολές ναύλων και ασφαλίστρων στον Περσικό Κόλπο. Μακροπρόθεσμα, τέτοιες κρίσεις επιβεβαιώνουν την ανάγκη διαφοροποίησης προμηθευτών, επιτάχυνσης των επενδύσεων σε ΑΠΕ και ενίσχυσης των εγχώριων υποδομών αποθήκευσης, ώστε η ελληνική αγορά να αντιμετωπίζει τις γεωπολιτικές αναταράξεις με μεγαλύτερα αποθέματα αντοχής.
#ΗΠΑ #Trump #Ιράν #ΜέσηΑνατολή #Ενέργεια
