Ο Τζέι Ντι Βανς στέλνει μήνυμα προσοχής για τη διαπραγμάτευση με την Τεχεράνη, παρά την αναφορά σε «πρόοδο». Τι σημαίνει η στάση του για τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή και τις αγορές ενέργειας.
Ο αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Τζέι Ντι Βανς ξεκαθάρισε ότι δεν θεωρεί δεδομένη καμία συμφωνία με το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα, πριν αυτή αποτυπωθεί σε υπογεγραμμένο κείμενο. Η παρέμβασή του, από τον Λευκό Οίκο, έρχεται σε μια φάση όπου Ουάσινγκτον και Τεχεράνη επιχειρούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στη διαπραγμάτευση και την επίδειξη ισχύος.
«Δεν ξέρεις ποτέ μέχρι να υπογράψεις»
Ερωτηθείς αν η Τεχεράνη «τραβάει σε μάκρος» τις συνομιλίες, ο Βανς απάντησε με τη φράση «ποτέ δεν ξέρεις μέχρι να ξέρεις», υπογραμμίζοντας ότι η αβεβαιότητα είναι δομικό στοιχείο κάθε διαπραγμάτευσης με το Ιράν. Παρ’ όλα αυτά, τόνισε ότι η Ουάσινγκτον συνεχίζει τις συνομιλίες «με καλή πίστη», επιχειρώντας να δείξει πως η αμερικανική πλευρά δεν θα χρεωθεί εύκολα την κατάρρευση της διαδικασίας.
Ο Βανς αναφέρθηκε σε «πρόοδο» μετά τη συνάντηση με ιρανική αντιπροσωπεία στο Πακιστάν, όπου συμμετείχαν ο ειδικός απεσταλμένος για τη Μέση Ανατολή Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ. Η εμπλοκή προσώπων με στενή σχέση με τον πρόεδρο Τραμπ δείχνει ότι ο Λευκός Οίκος διατηρεί την υπόθεση σε στενό πολιτικό έλεγχο, πέρα από τα τυπικά διπλωματικά κανάλια.
Διαπραγμάτευση υπό τη σκιά της στρατιωτικής απειλής
Παρά το μήνυμα διαλόγου, ο Βανς υπενθύμισε ότι ΗΠΑ και Ισραήλ είναι έτοιμες να επαναλάβουν τη στρατιωτική εκστρατεία κατά του Ιράν «εφόσον χρειαστεί». Η διπλή αυτή γραμμή –διαπραγμάτευση με παράλληλη επίκληση της στρατιωτικής ισχύος– αποτελεί σταθερό χαρακτηριστικό της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στην Τεχεράνη την τελευταία εικοσαετία.
Ο αντιπρόεδρος εκτίμησε, ωστόσο, ότι «το Ιράν θέλει πράγματι μια συμφωνία». Η διατύπωση αυτή λειτουργεί ως μήνυμα προς τις αγορές και τους συμμάχους ότι η Ουάσινγκτον βλέπει περιθώριο αποκλιμάκωσης, χωρίς να δεσμεύεται για το αποτέλεσμα. Σε επίπεδο θεσμικής ισορροπίας, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο οι τελικές αποφάσεις να περάσουν και από το Κογκρέσο, εφόσον υπάρξει κείμενο που θα πρέπει να τύχει πολιτικής νομιμοποίησης.
Μακροπρόθεσμες συνέπειες για τη Μέση Ανατολή και την ενέργεια
Μια ενδεχόμενη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα μπορούσε να λειτουργήσει ως βαλβίδα αποσυμπίεσης για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, μειώνοντας τον κίνδυνο ευρύτερης ανάφλεξης. Αντίθετα, τυχόν ναυάγιο θα ενίσχυε τα πιο σκληρά κέντρα εξουσίας τόσο στην Ουάσινγκτον όσο και στην Τεχεράνη, μεταφέροντας την πίεση στις θαλάσσιες οδούς του Περσικού Κόλπου και, κατ’ επέκταση, στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, η διαχείριση του ιρανικού φακέλου θα κρίνει και την αξιοπιστία των διεθνών θεσμών ελέγχου πυρηνικών προγραμμάτων. Αν η υπόθεση λυθεί με διμερείς πολιτικές συμφωνίες και όχι μέσα από σαφές, θεσμικό πλαίσιο με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας στο επίκεντρο, θα ενισχυθεί η τάση «διαπραγμάτευσης κατά περίπτωση» σε βάρος των πολυμερών κανόνων.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, η στάση Βανς σηματοδοτεί ότι η αβεβαιότητα στις αγορές ενέργειας παραμένει, έστω και αν υπάρχει παράθυρο αποκλιμάκωσης. Τυχόν πρόοδος στις συνομιλίες θα συγκρατήσει τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές πετρελαίου και ναύλων, κάτι κρίσιμο για το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και το κόστος μεταφορών. Αντίθετα, ένα νέο κύμα έντασης στον Περσικό Κόλπο θα ενίσχυε βραχυπρόθεσμα τα έσοδα της ελληνόκτητης ναυτιλίας, αλλά με τίμημα υψηλότερο ενεργειακό κόστος για επιχειρήσεις και νοικοκυριά και μεγαλύτερη μεταβλητότητα στις αγορές, την ώρα που η Ελλάδα επιδιώκει σταθερό επενδυτικό περιβάλλον.
#ΗΠΑ #Ιράν #Vance #ΜέσηΑνατολή #Ενέργεια
