Μία ωριαία συνομιλία Τραμπ – Νετανιάχου, χωρίς επίσημες ανακοινώσεις, έρχεται αμέσως μετά την κίνηση της Τεχεράνης να συζητήσει το πυρηνικό της πρόγραμμα. Η σιωπή για το περιεχόμενο της κλήσης φωτίζει ακόμη περισσότερο το παρασκήνιο γύρω από τις αμερικανοϊσραηλινές επιλογές απέναντι στο Ιράν.
Η ξαφνική, περίπου μίας ώρας, τηλεφωνική επικοινωνία του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου επανέφερε στο προσκήνιο τον άξονα Ουάσινγκτον – Τελ Αβίβ σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία για το ιρανικό πυρηνικό ζήτημα. Η απουσία οποιασδήποτε επίσημης ενημέρωσης για το περιεχόμενο της συζήτησης δεν μειώνει, αλλά μάλλον ενισχύει, τη βαρύτητά της, καθώς ακολούθησε άμεσα η σύγκληση του ισραηλινού συμβουλίου ασφαλείας.
Το χρονοδιάγραμμα δείχνει Τεχεράνη
Η κλήση καταγράφηκε αμέσως μετά την απάντηση της Τεχεράνης σε νέα αμερικανική πρόταση, με διαρροές να αναφέρουν ότι το Ιράν εμφανίζεται διατεθειμένο να συζητήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα και ακόμη και τη μεταφορά των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου σε τρίτη χώρα, υπό την προϋπόθεση ουσιαστικών εγγυήσεων από την Ουάσινγκτον. Το γεγονός ότι η επικοινωνία Τραμπ – Νετανιάχου συνέπεσε με αυτήν τη στροφή της ιρανικής στάσης καθιστά σχεδόν βέβαιο ότι το Ιράν βρέθηκε στο επίκεντρο.
Η σύγκληση του ισραηλινού υπουργικού συμβουλίου ασφαλείας αμέσως μετά τη συνομιλία υποδηλώνει ότι στο τραπέζι δεν βρέθηκαν μόνο γενικές πολιτικές εκτιμήσεις, αλλά ενδεχομένως και συγκεκριμένα σενάρια για την «επόμενη μέρα» των συνομιλιών με την Τεχεράνη. Για το Ισραήλ, κάθε μεταβολή στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα αγγίζει τον σκληρό πυρήνα της εθνικής του ασφάλειας, ενώ για τις ΗΠΑ του Τραμπ αποτελεί ταυτόχρονα ζήτημα γεωπολιτικής ισχύος και εσωτερικής πολιτικής εικόνας.
Τι μπορεί να επιδιώκει ο κάθε παίκτης
Η Ουάσινγκτον, έχοντας επενδύσει πολιτικά στην πίεση προς την Τεχεράνη, βρίσκεται μπροστά σε δίλημμα: είτε θα κεφαλαιοποιήσει μια ενδεχόμενη ιρανική υποχώρηση ως διπλωματική επιτυχία, είτε θα συνεχίσει σε τροχιά κλιμάκωσης, εάν θεωρήσει ότι οι ιρανικές προτάσεις δεν παρέχουν επαρκείς εγγυήσεις. Σε κάθε περίπτωση, η γνώμη και η στάση του Ισραήλ λειτουργούν ως κρίσιμος πολλαπλασιαστής ή περιοριστής των αμερικανικών επιλογών στην περιοχή.
Για τον Νετανιάχου, η στενή γραμμή επικοινωνίας με τον Λευκό Οίκο είναι εργαλείο τόσο εξωτερικής όσο και εσωτερικής πολιτικής διαχείρισης. Η εικόνα ενός Ισραήλ που ενημερώνεται πρώιμα και συμμετέχει ουσιαστικά στη διαμόρφωση της αμερικανικής στρατηγικής απέναντι στο Ιράν λειτουργεί καθησυχαστικά για το εσωτερικό ακροατήριο και στέλνει μήνυμα προς τις περιφερειακές δυνάμεις ότι οι ισορροπίες ασφαλείας δεν αναδιατάσσονται χωρίς τη συμμετοχή του.
Μακροπρόθεσμο διακύβευμα: σταθεροποίηση ή νέος κύκλος έντασης;
Η πιθανότητα μεταφοράς ιρανικού εμπλουτισμένου ουρανίου σε τρίτη χώρα, εφόσον επιβεβαιωθεί, θα συνιστούσε μια μορφή τεχνικής εκτόνωσης της κρίσης. Ωστόσο, η πραγματική σταθερότητα δεν θα κριθεί μόνο από τις τεχνικές ρυθμίσεις, αλλά από το κατά πόσο ΗΠΑ και Ισραήλ θα αποδεχθούν ένα πλαίσιο που περιορίζει μεν το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά αναγνωρίζει στην Τεχεράνη έναν ρόλο περιφερειακής δύναμης.
Αντίστροφα, μια γραμμή μέγιστης πίεσης χωρίς σαφή οδικό χάρτη για πολιτική λύση ενέχει τον κίνδυνο ενός νέου κύκλου έντασης, με επιπτώσεις στις ροές ενέργειας, στις αγορές και στην ασφάλεια ναυσιπλοΐας. Η ωριαία συνομιλία Τραμπ – Νετανιάχου, έστω και χωρίς ανακοινώσεις, μπορεί να αποδειχθεί κομβική για το αν η περιοχή θα κινηθεί προς μια ελεγχόμενη αποσυμπίεση ή προς παρατεταμένη αβεβαιότητα.
Σχόλιο 
: Για την Ελλάδα, κάθε κίνηση αποκλιμάκωσης στο ιρανικό πυρηνικό ζήτημα μειώνει τον γεωπολιτικό κίνδυνο στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, άρα και την αστάθεια στις τιμές ενέργειας και στη ναυσιπλοΐα από και προς τη Διώρυγα του Σουέζ. Αντίθετα, ένα σενάριο κλιμάκωσης θα επιβάρυνε το κόστος ενέργειας, θα επηρέαζε αρνητικά τα περιθώρια κέρδους της ελληνικής ναυτιλίας και θα αύξανε το ασφάλιστρο κινδύνου για την ελληνική οικονομία συνολικά, σε μια περίοδο που χρειάζεται προβλέψιμο διεθνές περιβάλλον για να στηρίξει επενδύσεις και ανάπτυξη.
#ΗΠΑ #Ισραήλ #Ιράν #Trump #Netanyahu #ΠυρηνικόΠρόγραμμα
