Ο Παντελής Κάπρος προειδοποιεί για τη δομική ενεργειακή ευαλωτότητα της Ευρώπης και της Ελλάδας. Προτείνει ριζική μεταρρύθμιση αγοράς ρεύματος, με αιχμή ΑΠΕ, αποθήκευση και διμερή συμβόλαια.
Ως «μοναία ρεαλιστική διέξοδο» από την ενεργειακή ευαλωτότητα της Ευρώπης περιγράφει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε συνδυασμό με την αποθήκευση ο Παντελής Κάπρος, Ομότιμος Καθηγητής Ενεργειακής Οικονομίας του ΕΜΠ. Μιλώντας στο ετήσιο συνέδριο «Εθνικό Σχέδιο Δράσης υπό συνθήκες παγκόσμιας αβεβαιότητας», που διοργανώνει ο Κύκλος Ιδεών σε συνεργασία με το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, ο κ. Κάπρος ζήτησε επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης και ριζική αναμόρφωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Διπλή κρίση υδρογονανθράκων και δομική αδυναμία
Ο καθηγητής συνέδεσε τις δύο διαδοχικές κρίσεις τιμών υδρογονανθράκων –με αφετηρία τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή– με την «τεράστια ευαλωτότητα» της Ευρώπης και της Ελλάδας. Υπενθύμισε ότι το σημερινό μοντέλο τιμολόγησης συνδέει στενά το κόστος ηλεκτρισμού με τις τιμές φυσικού αερίου και πετρελαίου, μεταφέροντας αυτομάτως τις αναταράξεις των διεθνών αγορών στα τιμολόγια καταναλωτών και επιχειρήσεων.
«Όταν σχεδιαστούν σωστά, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι η λύση του μέλλοντος», υπογράμμισε, απορρίπτοντας το αφήγημα ότι οι ΑΠΕ επιβάρυναν υπέρμετρα τους καταναλωτές. Κατά τον ίδιο, «ποτέ δεν ζημιώθηκε το κράτος από τις επενδύσεις σε ΑΠΕ, τα χρήματα ανακυκλώνονται, δεν υπάρχει δημοσιονομικό πρόβλημα».
Η ελληνική υστέρηση στην αποθήκευση και τα διμερή συμβόλαια
Ιδιαίτερη κριτική άσκησε ο κ. Κάπρος για την καθυστέρηση της Ελλάδας στην ανάπτυξη μονάδων αποθήκευσης ενέργειας. Ανέφερε ότι Βουλγαρία και Ρουμανία έχουν ήδη προχωρήσει, ενώ η Ελλάδα «έχει μεγάλη καθυστέρηση που δεν οφείλεται σε λάθος, αλλά σε άποψη», αφήνοντας αιχμές για πολιτική μεταστροφή μετά το 2023 και εγκατάλειψη της μέχρι τότε προωθητικής στάσης υπέρ των ΑΠΕ.
Παράλληλα χαρακτήρισε «παράδοξο» το γεγονός ότι μια αγορά έντονα κεφαλαιουχική, όπως η ηλεκτρική ενέργεια, εξαρτάται από τις διακυμάνσεις μιας ασταθούς χρηματιστηριακής αγοράς. Ως απάντηση, πρότεινε την οργάνωση ισχυρής αγοράς διμερών συμβολαίων (PPAs), με τη στήριξη του κράτους ως μηχανισμού αντιστάθμισης κινδύνου, ώστε να απορροφώνται οι κραδασμοί από εξωγενείς κρίσεις.
Μεταρρύθμιση αγοράς, ηλεκτροκίνηση και πυρηνική ενέργεια
Ο κ. Κάπρος υποστήριξε ότι «ο τομέας της ενέργειας στην Ελλάδα χρειάζεται μια σοβαρή μεταρρύθμιση», επισημαίνοντας ότι τμήμα των σχεδιαζόμενων αλλαγών έχει εγκαταλειφθεί χωρίς σαφή εξήγηση. Αναρωτήθηκε αν αυτή η επιλογή συνδέεται με γεωπολιτικές στοχεύσεις που επαναφέρουν στο προσκήνιο τους υδρογονάνθρακες.
Απέκλεισε την ύπαρξη καρτέλ στον κλάδο της ηλεκτρικής ενέργειας, αποδίδοντας τις στρεβλώσεις σε δομικές αδυναμίες και ειδικά στην απουσία ώριμης αγοράς διμερών συμβολαίων. Έκανε λόγο για «θύματα του ξαφνικού θανάτου», με κυριότερες τις επενδύσεις στην αποθήκευση, τις οποίες χαρακτήρισε «το πιο βασικό πράγμα που μπορούμε να κάνουμε σήμερα» για τη σταθερότητα του συστήματος.
Στο πεδίο της ζήτησης, τάχθηκε υπέρ της επιτάχυνσης της ηλεκτροκίνησης, με έμφαση στον εξηλεκτρισμό του στόλου ταξί και την ανάγκη δημόσιου προγράμματος φόρτισης. Τέλος, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, εκτίμησε ότι η ασφάλεια εφοδιασμού θα κριθεί από τον συνδυασμό υψηλής διείσδυσης ανανεώσιμων πηγών με πυρηνική ενέργεια, ως συμπληρωματικό πυλώνα βάσης.
Σχόλιο 
: Η παρέμβαση Κάπρου αναδεικνύει ότι το ελληνικό ενεργειακό πρόβλημα δεν είναι κυρίως ζήτημα «κακών παικτών», αλλά ελλιπούς αρχιτεκτονικής αγοράς και πολιτικής συνέπειας. Χωρίς γρήγορη ανάπτυξη αποθήκευσης, ώριμη αγορά διμερών συμβολαίων και σταθερό σήμα υπέρ των ΑΠΕ, η Ελλάδα κινδυνεύει να παραμείνει εκτεθειμένη στις γεωπολιτικές αναταράξεις και να χάσει το παράθυρο φθηνότερης, καθαρής ενέργειας για νοικοκυριά και βιομηχανία.
#ενέργεια #ΑΠΕ #αποθήκευση #αγορά_ηλεκτρισμού #ηλεκτροκίνηση
