Η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι θα πλήξει αντιπάλους «οπουδήποτε στον κόσμο» αν θεωρήσει πως απειλείται η ασφάλειά της. Η ρητορική κλιμάκωση ενισχύει την αστάθεια στον Κόλπο και επαναφέρει στο προσκήνιο τα ενεργειακά ρίσκα.
Η νέα προειδοποίηση της Τεχεράνης δεν είναι απλώς ένα ακόμη λεκτικό επεισόδιο στη μακρά αντιπαράθεση Ιράν–Δύσης. Ο επικεφαλής της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του ιρανικού Κοινοβουλίου, Εμπραχίμ Αζίζι, διεμήνυσε ότι κάθε «απερίσκεπτη ενέργεια» εναντίον της χώρας θα προκαλέσει «επώδυνη απάντηση», με πλήγματα σε αντιπάλους «όπου κι αν βρίσκονται στον κόσμο».
Μήνυμα αποτροπής ή προαναγγελία κλιμάκωσης;
Η φράση του Αζίζι ότι το Ιράν θα «τους στερήσει την ασφάλεια όπου κι αν βρίσκονται» εντάσσεται σε μια στρατηγική αποτροπής που η Τεχεράνη καλλιεργεί συστηματικά. Υπενθύμισε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία «έχει ήδη νικήσει τον εχθρό» στα Στενά του Ορμούζ, αφήνοντας να εννοηθεί πως είναι έτοιμη να επαναλάβει τακτικές πίεσης στη ναυσιπλοΐα, εάν κρίνει ότι απειλείται.
Σε επίπεδο θεσμικής λειτουργίας, η παρέμβαση δεν προέρχεται από έναν μεμονωμένο στρατιωτικό αξιωματούχο, αλλά από κορυφαίο βουλευτή που προεδρεύει στην Επιτροπή Εθνικής Ασφάλειας. Αυτό σημαίνει ότι η γραμμή που εκπέμπεται έχει πολιτική κάλυψη και αποτυπώνει ευρύτερη συναίνεση στο εσωτερικό του συστήματος εξουσίας του Ιράν.
Τα Στενά του Ορμούζ ως μοχλός ισχύος
Η αναφορά στα Στενά του Ορμούζ είναι κομβική. Από εκεί διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου, γεγονός που μετατρέπει κάθε ιρανική απειλή σε άμεσο παράγοντα κινδύνου για τις διεθνείς αγορές ενέργειας. Η Τεχεράνη έχει ιστορικό χρήσης της περιοχής ως μοχλού πίεσης, είτε μέσω παρενοχλήσεων δεξαμενόπλοιων είτε με έμμεσες απειλές περί αποκλεισμού.
Η ρητορική περί «επώδυνης απάντησης» λειτουργεί ως μήνυμα προς τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τις αραβικές μοναρχίες του Κόλπου, ότι οποιαδήποτε στρατιωτική ή υβριδική ενέργεια εις βάρος του Ιράν μπορεί να έχει άμεσες συνέπειες στην ασφάλεια των θαλάσσιων οδών. Με αυτόν τον τρόπο, η Τεχεράνη επιχειρεί να μετατρέψει την ευαλωτότητά της σε πλεονέκτημα διαπραγμάτευσης.
Ευρύτερη περιφερειακή εξίσωση και ρόλος των συμμάχων
Η δήλωση Αζίζι έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε διαρκή αναταραχή, με πολλαπλά μέτωπα σύγκρουσης και αντιπαραθέσεις δι’ αντιπροσώπων. Το Ιράν διαθέτει δίκτυο συμμάχων και οργανώσεων που υποστηρίζει σε Λίβανο, Συρία, Υεμένη και αλλού, στοιχείο που καθιστά την απειλή «παντού στον κόσμο» όχι απλώς ρητορική υπερβολή, αλλά υπενθύμιση της ικανότητάς του να ασκεί πίεση εκτός των συνόρων του.
Ταυτόχρονα, η κλιμάκωση της γλώσσας δυσχεραίνει κάθε προσπάθεια επαναπροσέγγισης με τη Δύση ή διαπραγμάτευσης σε ζητήματα όπως το πυρηνικό πρόγραμμα και οι περιφερειακές συγκρούσεις. Η ενίσχυση των «σκληρών γραμμών» και στις δύο πλευρές μειώνει τα περιθώρια για θεσμική διπλωματία και αυξάνει την πιθανότητα τυχαίας ή εσφαλμένης κλιμάκωσης.
Μακροπρόθεσμα ρίσκα για την παγκόσμια και ελληνική οικονομία
Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, κάθε επαναφορά της γεωπολιτικής έντασης στον Περσικό Κόλπο τείνει να ενσωματώνεται στα ασφάλιστρα κινδύνου του πετρελαίου. Οι επενδυτές προεξοφλούν πιθανές διαταραχές στη ροή ενέργειας, με αποτέλεσμα αυξημένη μεταβλητότητα στις τιμές και πίεση σε εισαγωγικές οικονομίες. Η θεσμική αδυναμία οικοδόμησης σταθερού πλαισίου ασφάλειας στη Μέση Ανατολή μεταφράζεται σε μόνιμο «γεωπολιτικό φόρο» πάνω από τις αγορές ενέργειας.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, που επιδιώκει απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, η αστάθεια σε μια ακόμη βασική ενεργειακή ζώνη δυσκολεύει τον στρατηγικό σχεδιασμό. Δημιουργεί, ταυτόχρονα, κίνητρα για επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης και διαφοροποίηση των πηγών, αλλά με κόστος και ανάγκη για μεγάλες επενδύσεις υποδομής.
Σχόλιο 
: Για την Ελλάδα, κάθε νέα ένταση στο Ιράν σημαίνει δυνητικά ακριβότερο πετρέλαιο, αυξημένο μεταφορικό κόστος και μεγαλύτερη έκθεση της ναυτιλίας σε γεωπολιτικό ρίσκο. Η ελληνική οικονομία, με υψηλή εξάρτηση από τις θαλάσσιες μεταφορές και κρίσιμο ρόλο στα δεξαμενόπλοια, χρειάζεται πιο συστηματική στρατηγική διαχείρισης κινδύνου: από μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας και ενεργειακή διαφοροποίηση μέχρι αναβάθμιση των μηχανισμών ασφάλειας και ασφάλισης πλοίων που δραστηριοποιούνται σε υψηλού ρίσκου ζώνες.
#Ιράν #ΜέσηΑνατολή #Ενέργεια #ΠερσικόςΚόλπος
