Η Τεχεράνη παρουσιάζει την αναβολή αμερικανικού πλήγματος ως ένδειξη αποτροπής, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ επικαλείται περιφερειακές πιέσεις. Το ερώτημα είναι αν πρόκειται για στρατηγική αυτοσυγκράτηση ή για κενό ισχύος στον Περσικό Κόλπο.
Η δημόσια αντιπαράθεση Τεχεράνης–Ουάσινγκτον μπαίνει σε νέα φάση, καθώς Ιρανοί αξιωματούχοι επιχειρούν να κεφαλαιοποιήσουν πολιτικά την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αναβάλει προγραμματισμένο στρατιωτικό πλήγμα. Ο Εμπραχίμ Αζίζι, στέλεχος της κοινοβουλευτικής επιτροπής εθνικής ασφάλειας, μίλησε για «δισταγμό» του Αμερικανού προέδρου, προειδοποιώντας ότι τυχόν κλιμάκωση θα συναντήσει «ενωμένο έθνος» και «αποφασιστική στρατιωτική απάντηση».
Γιατί η Τεχεράνη απορρίπτει τη μεσολάβηση του Κόλπου
Ο Αζίζι απαξίωσε ανοιχτά τις προσπάθειες μεσολάβησης από χώρες του Περσικού Κόλπου, υποστηρίζοντας ότι ο Τραμπ «αγνοεί τη διπλωματία της περιοχής» και ότι «η ισχύς είναι η μόνη γλώσσα που καταλαβαίνει». Η δήλωση αυτή δεν στοχεύει μόνο την Ουάσινγκτον, αλλά και τα αραβικά κράτη που επιχειρούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ασφάλεια που προσφέρει η αμερικανική ομπρέλα και στον φόβο μιας γενικευμένης ανάφλεξης με το Ιράν.
Η Τεχεράνη επιδιώκει να δείξει ότι δεν αναγνωρίζει στους περιφερειακούς της αντιπάλους ρόλο «εγγυητή» της ασφάλειας. Ταυτόχρονα, στέλνει μήνυμα στο εσωτερικό της ότι δεν διαπραγματεύεται την αποτρεπτική της εικόνα μέσω τρίτων. Σε ένα περιβάλλον όπου η εσωτερική νομιμοποίηση συνδέεται στενά με την αντίσταση στην «εξωτερική πίεση», η απαξίωση της μεσολάβησης λειτουργεί και ως εργαλείο εσωτερικής συσπείρωσης.
Η αναβολή της επίθεσης και το αφήγημα της αποτροπής
Ο Ντόναλντ Τραμπ παραδέχθηκε ότι ανέβαλε προγραμματισμένο πλήγμα κατά του Ιράν, επικαλούμενος αιτήματα από το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Στη συνέχεια, μίλησε για αναβολή «για λίγο, ίσως και για πάντα», αφήνοντας σκόπιμα ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής δράσης. Η ρητορική αυτή διατηρεί την εικόνα της αμερικανικής ισχύος, χωρίς να δεσμεύει την Ουάσινγκτον σε άμεση κλιμάκωση.
Από την πλευρά του Ιράν, όμως, η ίδια εξέλιξη παρουσιάζεται ως επιτυχία της αποτροπής: η ηγεσία επιχειρεί να πείσει ότι το κόστος ενός πολέμου θα ήταν τόσο υψηλό για τις ΗΠΑ, ώστε ο πρόεδρος «διστάζει» να πατήσει τη σκανδάλη. Η σύγκρουση έτσι μεταφέρεται από το πεδίο των όπλων στο πεδίο των αφηγημάτων, όπου κάθε πλευρά προσπαθεί να πείσει ότι ενεργεί από θέση ισχύος και όχι αδυναμίας.
Η στρατηγική αβεβαιότητα στον Περσικό Κόλπο
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι μια ζώνη υψηλού ρίσκου, όπου η στρατιωτική ισχύς συνυπάρχει με πολιτική αβεβαιότητα. Οι ΗΠΑ θέλουν να διατηρήσουν την αποτρεπτική τους παρουσία χωρίς να εμπλακούν σε έναν νέο, ανοιχτό πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Το Ιράν, από την άλλη, επενδύει σε μια στρατηγική «ελεγχόμενης έντασης», όπου η απειλή απάντησης είναι εξίσου σημαντική με την πραγματική στρατιωτική ικανότητα.
Η απόρριψη της περιφερειακής διπλωματίας από την Τεχεράνη, σε συνδυασμό με τις δημόσιες αναφορές Τραμπ σε αναβολές στρατιωτικών επιλογών, ενισχύει ένα περιβάλλον όπου η παρεξήγηση μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε ανεπιθύμητη σύγκρουση. Η μακροπρόθεσμη συνέπεια είναι η εμπέδωση μιας «γκρίζας ζώνης» ασφάλειας στον Περσικό Κόλπο, με άμεσες επιπτώσεις στις ροές ενέργειας και στη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, η αυξημένη ένταση Ιράν–ΗΠΑ σημαίνει κυρίως δύο πράγματα: μεγαλύτερη μεταβλητότητα στις τιμές πετρελαίου και αστάθεια στις θαλάσσιες οδούς του Περσικού Κόλπου, όπου δραστηριοποιείται σημαντικό τμήμα της ελληνικής ναυτιλίας. Οι ελληνικές επιχειρήσεις ενέργειας και οι εφοπλιστικοί όμιλοι οφείλουν να ενισχύσουν τα σενάρια διαχείρισης κινδύνου, ενώ η Αθήνα έχει συμφέρον να στηρίζει ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες αποκλιμάκωσης, ώστε να περιοριστούν οι γεωπολιτικοί κραδασμοί που μεταφέρονται στο κόστος καυσίμων και, τελικά, στον πληθωρισμό και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας.
#Ιράν #Τραμπ #ΗΠΑ #ΠερσικόςΚόλπος #Ενέργεια #Ναυτιλία
