Η Τεχεράνη αναβαθμίζει τον πρόεδρο της Βουλής σε κεντρικό διαχειριστή του κινεζικού φακέλου, μετά τη δολοφονία Λαριτζανί. Η κίνηση φωτίζει τις εσωτερικές ισορροπίες στο ιρανικό καθεστώς και την επιτάχυνση της στροφής προς Πεκίνο.
Η ιρανική ηγεσία αναθέτει σε έναν από τους ισχυρότερους θεσμικούς παίκτες της χώρας τον πιο στρατηγικό εξωτερικό φάκελο που διαθέτει σήμερα: την Κίνα. Ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, ορίζεται ειδικός εκπρόσωπος για τις σχέσεις με το Πεκίνο, αναλαμβάνοντας να συντονίσει την υλοποίηση της μακροπρόθεσμης στρατηγικής σύμπραξης Ιράν–Κίνας.
Τι σημαίνει η επιλογή Γκαλιμπάφ για την ιρανική εξουσία
Ο Γκαλιμπάφ ανήκει στον σκληρό πυρήνα του συστήματος, με διαδρομή από τους Φρουρούς της Επανάστασης έως τη δημαρχία Τεχεράνης και σήμερα την προεδρία του Ματζλίς. Η ανάληψη του κινεζικού χαρτοφυλακίου τον μετατρέπει σε κεντρικό κόμβο μεταξύ νομοθετικής εξουσίας, εκτελεστικών οργάνων και ανώτατης ηγεσίας σε ό,τι αφορά την ανατολική στροφή της χώρας.
Η θέση αυτή δεν είναι τυπική. Έρχεται να καλύψει το κενό που άφησε ο πρώην γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, Αλί Λαριτζανί, ο οποίος είχε διατελέσει ειδικός απεσταλμένος για την Κίνα πριν σκοτωθεί σε ισραηλινή αεροπορική επίθεση νωρίτερα φέτος. Το γεγονός ότι η Τεχεράνη δεν αρκείται πλέον σε έναν διπλωμάτη-πρεσβευτή, αλλά αναβαθμίζει τον ρόλο σε επίπεδο προέδρου Βουλής, υποδηλώνει προσπάθεια θεσμικής «θωράκισης» του κινεζικού φακέλου.
Η στρατηγική σχέση Ιράν–Κίνας και η μάχη για τον συντονισμό
Τα τελευταία χρόνια, Ιράν και Κίνα έχουν υπογράψει μια πολυεπίπεδη συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας με χρονικό ορίζοντα δεκαετιών, που καλύπτει ενέργεια, υποδομές, τεχνολογία και άμυνα. Για την Τεχεράνη, η Κίνα αποτελεί κρίσιμο «οξυγόνο» απέναντι στις αμερικανικές κυρώσεις, μέσω αγορών ιρανικού πετρελαίου, επενδύσεων σε λιμάνια και μεταφορές, αλλά και πρόσβασης σε τεχνολογίες που η Δύση έχει κλειδώσει.
Ο ρόλος του ειδικού εκπροσώπου είναι να επιβλέπει αυτή την πυκνή ατζέντα, να λύνει γραφειοκρατικές εμπλοκές μεταξύ υπουργείων και να διασφαλίζει ότι τα κινεζικά έργα ευθυγραμμίζονται με τις προτεραιότητες του καθεστώτος. Σε ένα περιβάλλον όπου οι Φρουροί της Επανάστασης, οι κρατικές εταιρείες και τα παρακρατικά οικονομικά δίκτυα διεκδικούν μερίδιο από τις κινεζικές ροές, η ύπαρξη ενός ισχυρού πολιτικού συντονιστή είναι εργαλείο ελέγχου αλλά και κατανομής ισχύος.
Κενό Λαριτζανί, μήνυμα προς Πεκίνο
Η δολοφονία Λαριτζανί άφησε ένα διπλό κενό: προσωπικό, καθώς επρόκειτο για πολιτικό με βαθιά γνώση των πυρηνικών διαπραγματεύσεων και των σχέσεων με τις μεγάλες δυνάμεις, και θεσμικό, αφού ήταν ο ορατός κρίκος μεταξύ Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας και κινεζικού φακέλου. Η επιλογή Γκαλιμπάφ λειτουργεί ως μήνυμα σταθερότητας προς το Πεκίνο: η στρατηγική σχέση δεν αλλάζει πορεία, παρά τις απώλειες στην κορυφή.
Για το Ιράν, η συνέχιση της κινεζικής στήριξης σε ενέργεια και επενδύσεις είναι κρίσιμη, καθώς οι προοπτικές ελάφρυνσης των δυτικών κυρώσεων παραμένουν περιορισμένες. Η αναβάθμιση του θεσμικού πλαισίου γύρω από την Κίνα επιδιώκει να καθησυχάσει και τους Κινέζους επενδυτές ότι τα μακροπρόθεσμα σχέδιά τους δεν θα εξαρτώνται από την τύχη ενός μόνο προσώπου.
Πώς επηρεάζονται οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή;
Η ενίσχυση του κινεζικού ρόλου στο Ιράν δεν είναι ουδέτερη για την περιοχή. Η Κίνα έχει ήδη μεσολαβήσει στην επαναπροσέγγιση Ιράν–Σαουδικής Αραβίας, ενώ αναπτύσσει ενεργειακές και λιμενικές υποδομές από τον Περσικό Κόλπο έως την Ανατολική Μεσόγειο. Ένας ισχυρός ιρανικός συντονιστής σημαίνει ότι η Τεχεράνη θα μπορεί να αξιοποιεί πιο συστηματικά την κινεζική παρουσία ως αντιστάθμισμα στην πίεση ΗΠΑ και Ισραήλ.
Παράλληλα, η στενότερη σύνδεση Ιράν–Κίνας ενισχύει τον ευρασιατικό άξονα στον οποίο συμμετέχει και η Ρωσία, δημιουργώντας ένα μπλοκ που επιδιώκει να αναδιατάξει τις ροές ενέργειας, εμπορίου και τεχνολογίας εκτός δυτικών πλαισίων. Οι μακροπρόθεσμες συνέπειες για την παγκόσμια αγορά ενέργειας και τις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς είναι σημαντικές, καθώς ενδέχεται να επιταχυνθεί η μετατόπιση φορτίων προς διαδρομές που ελέγχονται ή επηρεάζονται από το Πεκίνο και τους συμμάχους του.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, η εμβάθυνση του άξονα Ιράν–Κίνας σημαίνει ότι μέρος των κινεζικών επενδυτικών και εμπορικών ροών μπορεί να κατευθυνθεί πιο ανατολικά, μειώνοντας θεωρητικά τη σχετική βαρύτητα κόμβων όπως τα ελληνικά λιμάνια. Ωστόσο, η ενίσχυση των ευρασιατικών διαδρομών αυξάνει συνολικά τον ανταγωνισμό στις θαλάσσιες μεταφορές, κάτι που μπορεί να λειτουργήσει ευνοϊκά για την ελληνική ναυτιλία, η οποία παραμένει κρίσιμος πάροχος χωρητικότητας σε πετρέλαιο και εμπορευματοκιβώτια προς την Ασία. Σε πολιτικό επίπεδο, η Αθήνα καλείται να διατηρήσει ισορροπία: να αξιοποιήσει τις κινεζικές επενδύσεις και τις εμπορικές ροές, χωρίς να υπονομεύσει τη θέση της εντός Ε.Ε. και ΝΑΤΟ σε μια περίοδο που οι σχέσεις Δύσης–Κίνας και Δύσης–Ιράν γίνονται πιο σύνθετες.
#Ιράν #Κίνα #Γκαλιμπάφ #Γεωπολιτική #Ενέργεια
