Η Τεχεράνη ανεβάζει τους τόνους, διαμηνύοντας ότι κάθε νέο χτύπημα θα προκαλέσει ευρύτερη απάντηση. Η ρητορική κλιμάκωση αυξάνει το ρίσκο λάθους υπολογισμού στον Περσικό Κόλπο.
Η στρατιωτική ηγεσία του Ιράν στέλνει μήνυμα αποτροπής προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους, προειδοποιώντας ότι τυχόν νέα επίθεση θα αντιμετωπιστεί με σαφώς κλιμακωμένη ισχύ. Η δήλωση έρχεται ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αναγνώρισε ότι ανέβαλε προγραμματισμένα πλήγματα μετά από παρεμβάσεις ηγετών του Κόλπου, υπογραμμίζοντας πόσο λεπτή έχει γίνει η ισορροπία στην περιοχή.
Τι ακριβώς δήλωσε η ιρανική στρατιωτική ηγεσία
Ο διοικητής του Κεντρικού Στρατηγείου «Χατάμ αλ-Ανμπίγια» Αλί Αμπντολάχι τόνισε ότι οι ιρανικές δυνάμεις θα κινηθούν «γρήγορα, αποφασιστικά, ισχυρά και εκτεταμένα» σε οποιαδήποτε ανανέωση επιθετικών ενεργειών. Προειδοποίησε τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους «να μην κάνουν ξανά στρατηγικά λάθη και λανθασμένους υπολογισμούς», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η επόμενη αντίδραση δεν θα είναι περιορισμένης κλίμακας.
Ο Αμπντολάχι ανέφερε ότι, εάν γίνει «άλλο ένα λάθος» από τους αντιπάλους, η απάντηση θα είναι «με δύναμη και ικανότητα πολύ μεγαλύτερη από τον επιβαλλόμενο πόλεμο του Ραμαζανιού», παραπέμποντας στην πρόσφατη ανταλλαγή πληγμάτων. Συμπλήρωσε ότι η Τεχεράνη θα «κόψει το χέρι κάθε επιτιθέμενου», υιοθετώντας κλασική γλώσσα αποτροπής που απευθύνεται ταυτόχρονα στο εξωτερικό και στο εσωτερικό ακροατήριο.
Η αναδίπλωση Τραμπ και ο ρόλος των χωρών του Κόλπου
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ανέβαλε την ανανέωση των αμερικανικών πληγμάτων κατόπιν αιτήματος ηγετών του Κόλπου, που φοβούνται ευθεία ανάφλεξη στον Περσικό Κόλπο. Οι μοναρχίες της περιοχής, αν και αντιπαρατίθενται με την Τεχεράνη, έχουν ζωτικά συμφέροντα στη διατήρηση στοιχειώδους σταθερότητας, καθώς ολόκληρη η οικονομία τους εξαρτάται από τη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η παρέμβασή τους δείχνει ότι η περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας έχει γίνει τόσο εύθραυστη, ώστε ακόμη και παραδοσιακοί σύμμαχοι της Ουάσινγκτον αποθαρρύνουν μια ανοιχτή στρατιωτική αναμέτρηση. Ταυτόχρονα, η δημόσια αναφορά του Αμερικανού προέδρου σε αυτή την πίεση αποκαλύπτει και τα όρια της αμερικανικής μονομερούς δράσης σε μια περιοχή με τόσο πυκνό πλέγμα συμμαχιών και εξαρτήσεων.
Κίνδυνος λάθους υπολογισμού και ενεργειακή ασφάλεια
Η διπλή κλιμάκωση –ρητορική από την Τεχεράνη και στρατιωτική κινητοποίηση από την Ουάσινγκτον– αυξάνει τον κίνδυνο ενός επεισοδίου που θα προκύψει από λάθος υπολογισμό, και όχι από συνειδητή απόφαση για πόλεμο. Σε μια περιοχή όπου τα στενά του Ορμούζ αποτελούν την κύρια δίοδο για σημαντικό μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου, ακόμη και περιορισμένης κλίμακας σύγκρουση μπορεί να έχει δυσανάλογες επιπτώσεις στις τιμές ενέργειας.
Η Τεχεράνη, με δηλώσεις σαν κι αυτές του Αμπντολάχι, επιχειρεί να διαμορφώσει ένα πλαίσιο αποτροπής: να καταστήσει σαφές ότι το κόστος για τον αντίπαλο θα είναι υψηλότερο από τα πιθανά οφέλη μιας επίθεσης. Ωστόσο, η ίδια λογική αποτροπής ισχύει και από την αμερικανική πλευρά, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο «καθρέφτισμα» στρατηγικών, όπου κάθε κίνηση του ενός εκλαμβάνεται ως πρόκληση από τον άλλο.
Μακροπρόθεσμες θεσμικές συνέπειες για τη Μέση Ανατολή
Σε βάθος χρόνου, η συνεχιζόμενη ένταση υπονομεύει κάθε προσπάθεια οικοδόμησης περιφερειακού μηχανισμού ασφάλειας στη Μέση Ανατολή. Οι θεσμοί συλλογικής ασφάλειας παραμένουν αποσπασματικοί, ενώ η απουσία σταθερών καναλιών επικοινωνίας ανάμεσα σε Ιράν, ΗΠΑ και περιφερειακές δυνάμεις ενισχύει την εξάρτηση από ad hoc διαμεσολαβήσεις.
Η ιρανική ηγεσία, πιεσμένη από κυρώσεις και εσωτερικές κοινωνικοοικονομικές εντάσεις, αξιοποιεί τη σκληρή ρητορική και ως εργαλείο εσωτερικής νομιμοποίησης. Από την άλλη, η αμερικανική προσέγγιση βασίζεται περισσότερο σε κυρώσεις και στρατιωτική πίεση παρά σε θεσμικά σχήματα διαλόγου. Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος, όπου η βραχυπρόθεσμη ισχύς υποκαθιστά τη μακροπρόθεσμη θεσμική αρχιτεκτονική.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, κάθε κλιμάκωση στον Περσικό Κόλπο μεταφράζεται σε αυξημένη μεταβλητότητα στις τιμές πετρελαίου και ναύλων, επηρεάζοντας άμεσα το κόστος ενέργειας και τη ναυτιλία. Η Ελλάδα, ως εισαγωγέας ενέργειας και μεγάλη ναυτιλιακή δύναμη, χρειάζεται πιο ενεργή στρατηγική διαφοροποίησης πηγών και μακροπρόθεσμες συμβάσεις προμήθειας, ώστε να μετριάζει το σοκ από γεωπολιτικές κρίσεις που δεν μπορεί να ελέγξει, αλλά οφείλει να προεξοφλεί.
#Ιράν #ΗΠΑ #ΜέσηΑνατολή #Ενέργεια #ΠερσικόςΚόλπος
