Η απόφαση του ΟΗΕ να εντάξει το Ισραήλ σε λίστα για σεξουαλική βία σε συγκρούσεις ανοίγει νέο μέτωπο με τον οργανισμό. Η διακοπή επαφών με τον γενικό γραμματέα Γκουτέρες βαθαίνει μια ήδη δομική κρίση εμπιστοσύνης.
Η σύγκρουση Ισραήλ – ΟΗΕ πέρασε σε νέα φάση, μετά την απόφαση να ενταχθεί το Ισραήλ σε κατάλογο χωρών και ένοπλων δρώντων που κατηγορούνται για σεξουαλική βία σε ζώνες σύρραξης. Το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών απάντησε με σκληρή γλώσσα, κάνοντας λόγο για «μακροχρόνια, θεσμοθετημένη εχθρότητα» του Οργανισμού απέναντι στο εβραϊκό κράτος και ανακοινώνοντας διακοπή επαφών με τον γενικό γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες.
Τι σηματοδοτεί η ένταξη του Ισραήλ στη λίστα του ΟΗΕ
Η λεγόμενη «μαύρη λίστα» του ΟΗΕ για σεξουαλική βία σε συγκρούσεις αποτελεί εργαλείο ονοματοδοσίας και πολιτικής πίεσης, χωρίς άμεση νομική συνέπεια, αλλά με σημαντικό θεσμικό βάρος. Η συμπερίληψη ενός κράτους σε αυτή τη λίστα συνδέεται με την ετήσια έκθεση του γενικού γραμματέα προς το Συμβούλιο Ασφαλείας και μπορεί να αξιοποιηθεί σε ψηφίσματα, εκκλήσεις για έρευνες και μελλοντικές κυρώσεις. Για το Ισραήλ, η απόφαση αγγίζει τον πυρήνα της διεθνούς νομιμοποίησης των στρατιωτικών του επιχειρήσεων, καθώς το Τελ Αβίβ υποστηρίζει ότι επιχειρεί στο πλαίσιο νόμιμης αυτοάμυνας απέναντι στη Χαμάς.
Το υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ κατήγγειλε ότι η απόφαση επιχειρεί να δημιουργήσει «ψευδή συμμετρία» ανάμεσα στο Ισραήλ και «πραγματικές θηριωδίες» που αποδίδει στη Χαμάς. Η κατηγορία αυτή δεν αφορά μόνο το περιεχόμενο της λίστας, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ο ΟΗΕ καταγράφει και αξιολογεί καταγγελίες σε εμπόλεμες ζώνες, ζήτημα που έχει βρεθεί στο επίκεντρο έντονων διαφωνιών τα τελευταία χρόνια.
Θεσμική κρίση εμπιστοσύνης Ισραήλ – ΟΗΕ
Η απόφαση του Ισραήλ να διακόψει τις επαφές με τον Αντόνιο Γκουτέρες έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά περίοδο έντασης με τα όργανα του ΟΗΕ. Το Τελ Αβίβ κατηγορεί εδώ και χρόνια τη Γενική Συνέλευση και ορισμένα εξειδικευμένα όργανα, όπως το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, για μονομερή εστίαση στις ισραηλινές πρακτικές και υποτίμηση της δράσης ένοπλων παλαιστινιακών οργανώσεων.
Η ρητορική περί «πολιτικοποιημένου και διεφθαρμένου οργανισμού» δείχνει ότι η ισραηλινή ηγεσία δεν αντιμετωπίζει πλέον τον ΟΗΕ ως ουδέτερο φόρουμ, αλλά ως παράγοντα που επηρεάζει αρνητικά το διεθνές αφήγημα για τη σύγκρουση. Αυτό έχει σημασία, διότι ο ΟΗΕ εξακολουθεί να αποτελεί κεντρικό θεσμό για την ανθρωπιστική πρόσβαση στη Γάζα, την επιτήρηση εκεχειριών και τη διαμόρφωση του πλαισίου μελλοντικών διαπραγματεύσεων. Η περαιτέρω αποστασιοποίηση του Ισραήλ περιορίζει τα διαθέσιμα κανάλια θεσμικού διαλόγου σε μια ήδη εύθραυστη συγκυρία.
Διπλωματικές και γεωπολιτικές προεκτάσεις της αντιπαράθεσης
Η σύγκρουση με τον ΟΗΕ δεν εξελίσσεται σε κενό. Διασταυρώνεται με τις έρευνες του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, τις συζητήσεις στο Συμβούλιο Ασφαλείας για κατάπαυση του πυρός, αλλά και με τις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες σε βασικούς συμμάχους του Ισραήλ. Κράτη που στηρίζουν παραδοσιακά το Τελ Αβίβ, αλλά ταυτόχρονα επενδύουν στην πολυμερή διπλωματία, βρίσκονται μπροστά στο δίλημμα πώς να διαχειριστούν την κλιμάκωση της έντασης με τον ΟΗΕ χωρίς να διαρρήξουν τις σχέσεις τους με τον οργανισμό.
Η ένταξη του Ισραήλ στη λίστα για σεξουαλική βία σε συγκρούσεις μπορεί να αξιοποιηθεί από χώρες και περιφερειακούς οργανισμούς ως επιχείρημα για αυστηρότερη στάση σε εξαγωγές οπλικών συστημάτων ή σε συμφωνίες αμυντικής συνεργασίας. Παράλληλα, ενισχύει τη θέση εκείνων που επιδιώκουν μεγαλύτερη λογοδοσία για παραβιάσεις διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για κρατικούς ή μη κρατικούς δρώντες. Έτσι, η υπόθεση δεν αφορά μόνο τη ρητορική αντιπαράθεση, αλλά και τις μεσοπρόθεσμες θεσμικές ισορροπίες στο σύστημα διεθνούς διακυβέρνησης.
Μακροπρόθεσμες συνέπειες για το διεθνές σύστημα κανόνων
Η αντιπαράθεση Ισραήλ – ΟΗΕ φωτίζει ένα ευρύτερο ρήγμα: την αυξανόμενη δυσπιστία πολλών κρατών απέναντι σε πολυμερείς θεσμούς όταν αυτοί θίγουν κρίσιμα ζητήματα ασφάλειας και κυριαρχίας. Όταν ένα κράτος χαρακτηρίζει τον ΟΗΕ «θεσμικά εχθρικό», το διακύβευμα δεν είναι μόνο η συγκεκριμένη σύγκρουση, αλλά η αποδοχή ή μη της αρχής ότι διεθνείς οργανισμοί μπορούν να ελέγχουν και να επικρίνουν κρατικές συμπεριφορές.
Εάν η τάση απονομιμοποίησης ενισχυθεί, κινδυνεύει να διαβρωθεί το ήδη εύθραυστο πλαίσιο προστασίας αμάχων, ανθρωπιστικής πρόσβασης και λογοδοσίας για εγκλήματα πολέμου. Από την άλλη πλευρά, οι συνεχείς καταγγελίες περί πολιτικοποίησης αναδεικνύουν την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια, σαφή κριτήρια και συνεπή εφαρμογή των κανόνων από τους ίδιους τους διεθνείς θεσμούς, ώστε να περιοριστούν οι κατηγορίες επιλεκτικότητας.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία και αγορά, η ένταση Ισραήλ – ΟΗΕ δεν είναι μια αφηρημένη διπλωματική διαμάχη. Η σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο επηρεάζει άμεσα τις ενεργειακές διαδρομές, τις επενδύσεις σε υποδομές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής διασύνδεσης, καθώς και τον τουρισμό. Κάθε επιδείνωση του διεθνούς πλαισίου γύρω από το Ισραήλ δυσκολεύει τη χρηματοδότηση μεγάλων διασυνοριακών έργων και επιβαρύνει το ρίσκο χώρας στην περιοχή, παράγοντας που λαμβάνουν υπόψη τόσο οι οίκοι αξιολόγησης όσο και οι θεσμικοί επενδυτές. Για την Ελλάδα, που επιδιώκει ρόλο κόμβου στην ενέργεια και τη ναυτιλία, η διατήρηση λειτουργικών καναλιών με όλους τους θεσμικούς παίκτες, συμπεριλαμβανομένου του ΟΗΕ, αποτελεί προϋπόθεση για τη μακροπρόθεσμη αξιοποίηση της γεωοικονομικής της θέσης.
#Ισραήλ #ΟΗΕ #ΜέσηΑνατολή #ΔιεθνεςΔικαιο
