Νέα μελέτη του ΚΕΦΙΜ δείχνει ότι, παρά τη μείωση της δαπάνης για συντάξεις, η Ελλάδα παραμένει υπερβολικά εξαρτημένη από τη φορολογία. Η χώρα υποχώρησε μεν στην 4η θέση στην ΕΕ ως προς τη συνταξιοδοτική δαπάνη, αλλά το διαρθρωτικό πρόβλημα χρηματοδότησης παραμένει.
Το συνταξιοδοτικό συνεχίζει να λειτουργεί ως βαρύ διαρθρωτικό φορτίο για τους Έλληνες φορολογούμενους, παρά τη μετρήσιμη αποκλιμάκωση της σχετικής δαπάνης την τελευταία δεκαετία. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της νέας μελέτης του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) με τίτλο «Το Συνταξιοδοτικό Σύστημα στην Ελλάδα και την ΕΕ: Ένα Αναπτυξιακό Εργαλείο Χωρίς Εφαρμογή», την οποία υπογράφουν οι Χρήστος Λούκας και Ίων Βαλλιάνος.
Εξάρτηση από τη φορολογία παρά τη μείωση της δαπάνης
Σύμφωνα με τη μελέτη, παρά τις επώδυνες μεταρρυθμίσεις της μνημονιακής περιόδου, το ελληνικό σύστημα εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη γενική φορολογία. Για το 2025 εκτιμάται ότι μόλις το 57% της συνταξιοδοτικής δαπάνης θα καλύπτεται από ασφαλιστικές εισφορές, ενώ το υπόλοιπο 43% θα επιβαρύνει τον τακτικό προϋπολογισμό. Η εικόνα εμφανίζεται βελτιωμένη σε σχέση με το 2021, καθώς η συμμετοχή της γενικής φορολογίας έχει μειωθεί κατά περίπου 6 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ για το 2029 προβλέπεται περαιτέρω άνοδος του μεριδίου των εισφορών στο 62%.
Ωστόσο, η βελτίωση αυτή δεν αναιρεί το βασικό διαρθρωτικό πρόβλημα: το σύστημα παραμένει κατά βάση διανεμητικό και όχι κεφαλαιοποιητικό, με αποτέλεσμα σημαντικό μέρος των συντάξεων να χρηματοδοτείται άμεσα από τους σημερινούς φορολογούμενους και όχι από αποταμιευμένα και επενδυμένα κεφάλαια που θα μείωναν τη δημοσιονομική πίεση.
Από την κορυφή της ΕΕ στην 4η θέση, αλλά με ανοιχτές πληγές
Σε επίπεδο συγκριτικής δαπάνης, η Ελλάδα έχει υποχωρήσει από την 1η θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2012 ως προς τις δαπάνες για συντάξεις ως ποσοστό του ΑΕΠ, στην 4η θέση το 2023. Σήμερα προηγούνται η Ιταλία, η Γαλλία και η Αυστρία. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει ότι η χώρα έχει κινηθεί προς μια πιο βιώσιμη τροχιά, χωρίς όμως να έχει λύσει το ζήτημα της δίκαιης και αποτελεσματικής κατανομής του κόστους μεταξύ γενεών.
Η ανάλυση του ΚΕΦΙΜ αναδεικνύει πως, αντί να λειτουργεί ως «αναπτυξιακό εργαλείο», το συνταξιοδοτικό εξακολουθεί να απορροφά σημαντικούς δημοσιονομικούς πόρους που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε επενδύσεις, παιδεία ή μείωση φόρων. Το μείγμα υψηλής φορολογικής επιβάρυνσης και περιορισμένης κεφαλαιοποίησης διατηρεί την Ελλάδα σε μια γκρίζα ζώνη, όπου η δημοσιονομική σταθερότητα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αντοχή των φορολογουμένων και την πορεία της οικονομικής ανάπτυξης.
Σχόλιο 
: Η μελέτη του ΚΕΦΙΜ υπενθυμίζει ότι η δημοσιονομική εξυγίανση χωρίς βαθιά αναμόρφωση του συνταξιοδοτικού απλώς μεταθέτει το πρόβλημα. Η σταδιακή αύξηση της συμμετοχής των εισφορών είναι θετική, αλλά δεν αρκεί: απαιτείται πιο θαρραλέα στροφή σε κεφαλαιοποιητικά σχήματα, ενίσχυση της ιδιωτικής αποταμίευσης και ουσιαστική σύνδεση εισφορών-παροχών, ώστε το σύστημα να παύσει να στηρίζεται δυσανάλογα στους ώμους των φορολογουμένων και να γίνει πραγματικός μοχλός ανάπτυξης.
#ΚΕΦΙΜ #συνταξιοδοτικό #φορολογία #Ελλάδα #ΕΕ
