Η Κομισιόν μετατοπίζει το βάρος από τα φορολογικά κίνητρα στη νομική θωράκιση των ιδιοκτητών, προκειμένου να βγουν κλειστά ακίνητα στην αγορά. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τεράστιο απόθεμα κενών κατοικιών, την ώρα που το στεγαστικό πρόβλημα οξύνεται.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρεμβαίνει πλέον πιο στοχευμένα στο ζήτημα της στέγασης, επισημαίνοντας ότι τα κλασικά φορολογικά κίνητρα δεν αρκούν για να κινητοποιήσουν τους ιδιοκτήτες κλειστών ακινήτων. Στην εισήγηση που παρουσιάστηκε στο άτυπο Eurogroup στη Λευκωσία, η Κομισιόν εστιάζει στην ανάγκη ισχυρής νομικής κατοχύρωσης των ιδιοκτητών ως προϋπόθεση για να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών προς ενοικίαση και πώληση.
Κενές κατοικίες και στρεβλώσεις στην αγορά στέγης
Στο κείμενο της Επιτροπής υπογραμμίζεται ότι, παρά τη γενικευμένη επιβράδυνση της οικοδομικής δραστηριότητας στην ΕΕ, ορισμένες χώρες – μεταξύ αυτών η Ισπανία, η Ιταλία, η Γαλλία και η Ελλάδα – διαθέτουν «σημαντικά αποθέματα κενών κατοικιών». Στην ελληνική περίπτωση, οι κενές κατοικίες εκτιμάται ότι ξεπερνούν τα 2,1 εκατ., ενώ περίπου 794.000 βρίσκονται σε περιοχές με πραγματική οικιστική ζήτηση και θα μπορούσαν, υπό προϋποθέσεις, να ενεργοποιηθούν.
Μέρος αυτού του αποθέματος συνδέεται με δημογραφικές εξελίξεις, όπως η ερήμωση της Περιφέρειας, αλλά και με δεύτερες ή εξοχικές κατοικίες. Ωστόσο, η Κομισιόν θεωρεί ότι υπάρχει ουσιαστικό περιθώριο αξιοποίησης, εφόσον αρθούν θεσμικά και κανονιστικά εμπόδια που κρατούν τα ακίνητα εκτός αγοράς. Το πρόβλημα επιτείνεται από τη μειωμένη παραγωγικότητα στον κατασκευαστικό κλάδο και τη δυσκολία δημιουργίας νέου αποθέματος κατοικιών.
Από τα φορολογικά κίνητρα στη νομική θωράκιση
Το κρίσιμο σημείο της εισήγησης αφορά τη μετατόπιση από τη μονοδιάστατη λογική των φορολογικών κινήτρων σε ένα πιο σύνθετο πλαίσιο ρυθμίσεων. Οι τεχνοκράτες της Επιτροπής σημειώνουν ότι «νομικές διασφαλίσεις για τους ιδιοκτήτες, μαζί με προσαρμογές των κανόνων της αγοράς και ενοικίασης – συμπεριλαμβανομένης της βραχυπρόθεσμης μίσθωσης – μπορούν να ενθαρρύνουν την ενοικίαση ή την πώληση κενών ακινήτων».
Η ΕΕ αναγνωρίζει ρητά ότι η αίσθηση ανεπαρκούς προστασίας από κακοπληρωτές ενοικιαστές, φθορές ή καταστροφές λειτουργεί αποτρεπτικά για πολλούς ιδιοκτήτες. Θέτει έτσι στο τραπέζι την ανάγκη αναθεώρησης των κανόνων προστασίας ιδιοκτητών, των πολεοδομικών ρυθμίσεων, αλλά και των όρων αδειοδότησης μηχανικών, αρχιτεκτόνων και κατασκευαστικών εταιριών, ώστε να μειωθεί η γραφειοκρατία και να επιταχυνθούν παρεμβάσεις ανακαίνισης και αξιοποίησης.
Σχόλιο
: Η Κομισιόν ουσιαστικά δείχνει ότι χωρίς βαθιές θεσμικές αλλαγές – ταχύτερη δικαιοσύνη, σαφές πλαίσιο μισθώσεων, απλούστερες άδειες – το τεράστιο απόθεμα κλειστών κατοικιών στην Ελλάδα θα παραμείνει ανενεργό, διατηρώντας τις τιμές ενοικίων σε ασφυκτικά επίπεδα παρά την «υπάρχουσα» προσφορά.






