Η ΕΕ ξεκινά τη νομική επεξεργασία της συνθήκης προσχώρησης του Μαυροβουνίου, σηματοδοτώντας είσοδο στην τελική φάση των διαπραγματεύσεων. Η Ποντγκόριτσα στοχεύει ρητά σε ένταξη έως το 2028.
Το Μαυροβούνιο κάνει ένα αποφασιστικό βήμα προς την ένταξή του στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς οι Βρυξέλλες ξεκινούν την επεξεργασία της ίδιας της συνθήκης προσχώρησης. Για τη μικρή χώρα των περίπου 600.000 κατοίκων, που εδώ και χρόνια προβάλλεται ως ο «καλός μαθητής» της διεύρυνσης στα Δυτικά Βαλκάνια, πρόκειται για την πιο σαφή έως τώρα ένδειξη ότι ο στόχος ένταξης έως το 2028 παραμένει πολιτικά εφικτός.
Η νέα Ad Hoc Ομάδα και η πρόοδος των κεφαλαίων
Οι πρέσβεις των κρατών-μελών στην ΕΕ ενέκριναν τη σύσταση μιας ειδικής Ad Hoc Ομάδας Εργασίας, με εκπροσώπους όλων των χωρών, η οποία θα συνεδριάζει τακτικά για να «χτίσει» τη νομική αρχιτεκτονική της ένταξης του Μαυροβουνίου. Η κίνηση αυτή, όπως τόνισε εκπρόσωπος της κυπριακής προεδρίας του Συμβουλίου, αποτελεί «σημαντικό βήμα προς τα εμπρός» και στέλνει μήνυμα προς όλους τους υποψήφιους ότι η προοπτική διεύρυνσης παραμένει ζωντανή.
Σε τεχνικό επίπεδο, η Ποντγκόριτσα έχει ήδη κλείσει προσωρινά 14 από τα 33 διαπραγματευτικά κεφάλαια. Ωστόσο, ο σκληρός πυρήνας των κεφαλαίων για το κράτος δικαίου, τη δικαιοσύνη, την καταπολέμηση της διαφθοράς και την ανεξαρτησία των θεσμών παραμένει η μεγαλύτερη πρόκληση. Η επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος καλεί το Μαυροβούνιο να διατηρήσει υψηλή ταχύτητα μεταρρυθμίσεων, γνωρίζοντας ότι το παράδειγμα της Ουγγαρίας έχει ενισχύσει την καχυποψία πολλών κρατών-μελών.
Ο φόβος ενός «νέου ουγγρικού σεναρίου»
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επιχειρήσει να αξιοποιήσει το Μαυροβούνιο ως «πιλότο» για μια πιο σταδιακή, πολυεπίπεδη ένταξη, με μηχανισμούς ώστε να αποφεύγεται η αναπαραγωγή φαινομένων δημοκρατικής οπισθοδρόμησης μετά την προσχώρηση. Η πρόταση για ένα είδος «διπλής ταχύτητας» ένταξης, με ενισχυμένα εργαλεία ελέγχου και κυρώσεων, έχει όμως συναντήσει αντιστάσεις σε κράτη-μέλη που φοβούνται θεσμικές περιπλοκές και νέο κατακερματισμό της Ένωσης.
Για το Μαυροβούνιο, η πολιτική επένδυση είναι σαφής: το σύνθημα «28 by 28» έχει ακόμη και τοποθετηθεί ως σλόγκαν στην εθνική αεροπορική εταιρεία, υπογραμμίζοντας ότι η κυβέρνηση θέλει να «κλειδώσει» την ένταξη πριν τυχόν αλλάξουν οι ευρωπαϊκοί συσχετισμοί ή κουραστεί η κοινή γνώμη από τη διεύρυνση.
Γεωπολιτική διάσταση και ρόλος του ΝΑΤΟ
Παράλληλα με την ευρωπαϊκή πορεία, η Ποντγκόριτσα επιχειρεί να αναδείξει τον ρόλο της ως αξιόπιστου συμμάχου στο ΝΑΤΟ. Ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας Μαρκ Ρούτε συναντήθηκε με τον πρόεδρο του Μαυροβουνίου Γιάκοβ Μιλάτοβιτς, με την ατζέντα να επικεντρώνεται στη σταθερότητα της περιοχής και στην «αξιόπιστη συμμετοχή» της χώρας στις δομές ασφαλείας της Δύσης.
Ο Μιλάτοβιτς μίλησε δημόσια για τους «καθοριστικούς παράγοντες» στους οποίους πρέπει να εστιάσει η χώρα στο τελικό στάδιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων: περιφερειακή σταθερότητα, ευθυγράμμιση με την εξωτερική πολιτική της ΕΕ και ενεργός, πειστική συμμετοχή στο ΝΑΤΟ. Σε μια περιοχή όπου η επιρροή τρίτων δυνάμεων παραμένει έντονη, η ταχεία ένταξη του Μαυροβουνίου αντιμετωπίζεται στις Βρυξέλλες και ως μήνυμα προς Σερβία και λοιπούς γείτονες για την κατεύθυνση που επιθυμεί η Ένωση.
Το αν το χρονοδιάγραμμα «28 έως το 2028» θα υλοποιηθεί, θα εξαρτηθεί τελικά τόσο από τη συνέπεια της Ποντγκόριτσα στις μεταρρυθμίσεις όσο και από το αν τα κράτη-μέλη θα ξεπεράσουν τους φόβους ενός νέου «Ουγγρικού» μέσα στην Ένωση.
Σχόλιο 
: Το Μαυροβούνιο λειτουργεί ως τεστ αξιοπιστίας για ολόκληρη την πολιτική διεύρυνσης: αν οι Βρυξέλλες δεν καταφέρουν να επιβραβεύσουν έναν σχετικά προχωρημένο υποψήφιο, η ΕΕ κινδυνεύει να χάσει οριστικά την επιρροή της στα Δυτικά Βαλκάνια, αφήνοντας γεωπολιτικό κενό σε Ρωσία, Κίνα και περιφερειακούς παίκτες.
#Μαυροβούνιο #ΕΕ #Διεύρυνση #ΔυτικάΒαλκάνια #ΝΑΤΟ
