Αποκαλύψεις για επανειλημμένες μυστικές επισκέψεις του επικεφαλής της Μοσάντ στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα φωτίζουν το παρασκήνιο του πολέμου Ισραήλ–Ιράν. Η ταχεία στρατιωτικοποίηση της σχέσης Ισραήλ–ΗΑΕ αναδεικνύει τη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας στον Κόλπο.
Μυστικές επισκέψεις του επικεφαλής της Μοσάντ, Νταβίντ Μπαρνέα, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τουλάχιστον δύο φορές από την έναρξη του πολέμου Ισραήλ–Ιράν, αποκαλύπτουν το βάθος της σιωπηρής σύμπλευσης Τελ Αβίβ και Άμπου Ντάμπι. Σύμφωνα με δημοσίευμα της «Wall Street Journal», που επικαλείται Άραβες αξιωματούχους και πρόσωπο με γνώση των επαφών, οι αποστολές πραγματοποιήθηκαν τον Μάρτιο και τον Απρίλιο με αντικείμενο τον συντονισμό ενεργειών κατά της Τεχεράνης.
Πώς εμπλέκονται τα ΗΑΕ στον πόλεμο σκιών με το Ιράν;
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αν και επισήμως δεν βρίσκονται σε πόλεμο με το Ιράν, έχουν μετατραπεί σε κρίσιμο κρίκο της αντι-ιρανικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας στον Περσικό Κόλπο. Η μυστική διπλωματία πληροφοριών μέσω της Μοσάντ συμπληρώνει την ήδη αναβαθμισμένη αμυντική συνεργασία που ακολούθησε τις «Συμφωνίες του Αβραάμ».
Η γεωγραφική εγγύτητα των Εμιράτων στις ιρανικές ακτές, αλλά και ο ρόλος τους ως περιφερειακού χρηματοοικονομικού κέντρου, τα καθιστούν ταυτόχρονα προωθημένη βάση επιτήρησης και ευάλωτο στόχο. Για το Άμπου Ντάμπι, η σύμπραξη με το Ισραήλ λειτουργεί ως ασφάλιση κινδύνου απέναντι στην Τεχεράνη, αλλά και ως μοχλός επιρροής στην Ουάσινγκτον.
Iron Dome στον Κόλπο: νέα γραμμή άμυνας ή νέα κλιμάκωση;
Λίγο πριν τις αποκαλύψεις για τις αποστολές του Μπαρνέα, ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι, επιβεβαίωσε ότι το Ισραήλ έχει αναπτύξει συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας Iron Dome και προσωπικό για τη λειτουργία τους στα ΗΑΕ. Η κίνηση αυτή ενισχύει θεαματικά την αντιαεροπορική ομπρέλα του Άμπου Ντάμπι απέναντι σε ιρανικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Η παρουσία ισραηλινών στρατιωτικών μέσων και στελεχών σε έδαφος Εμιράτων συνιστά ουσιαστικά μεταφορά του πεδίου αποτροπής από τα σύνορα Ισραήλ–Ιράν στη ζώνη του Κόλπου. Ωστόσο, αυξάνει τον κίνδυνο τα ΗΑΕ να αντιμετωπιστούν από την Τεχεράνη ως «προκεχωρημένο φυλάκιο» του Ισραήλ, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ασφάλεια ενεργειακών υποδομών και θαλάσσιων οδών.
Η σιωπηρή περιφερειακή συμμαχία κατά της Τεχεράνης
Οι επαφές της Μοσάντ στα Εμιράτα εντάσσονται σε μια ευρύτερη, πολυεπίπεδη σύγκλιση Ισραήλ–συντηρητικών μοναρχιών του Κόλπου, με κοινό παρονομαστή την ανάσχεση της ιρανικής επιρροής. Πέρα από την ανταλλαγή πληροφοριών, το πλαίσιο αυτό περιλαμβάνει κοινό σχεδιασμό για την προστασία κρίσιμων υποδομών, θαλάσσιων διαύλων και ενεργειακών εγκαταστάσεων.
Η περιφερειακή αυτή «ομπρέλα» δεν είναι τυπική συμμαχία, λειτουργεί όμως de facto ως δίκτυο συντονισμένης αποτροπής, με την ανοχή και εν μέρει την επιμέλεια των Ηνωμένων Πολιτειών. Η Ουάσινγκτον, επιδιώκοντας να περιορίσει το άμεσο στρατιωτικό της αποτύπωμα, ενθαρρύνει τη σύζευξη ισραηλινών τεχνολογικών δυνατοτήτων με τα οικονομικά και διπλωματικά κεφάλαια των κρατών του Κόλπου.
Μακροπρόθεσμες θεσμικές και γεωοικονομικές συνέπειες
Η σταδιακή «κανονικοποίηση» μυστικών επαφών και κοινών στρατιωτικών υποδομών εκτός θεσμικού πλαισίου διεθνών οργανισμών μετασχηματίζει τον τρόπο με τον οποίο ασκείται ασφάλεια στην περιοχή. Αντί για διαφανείς συμφωνίες αμοιβαίας άμυνας, διαμορφώνονται ευέλικτα, αλλά αδιαφανή δίκτυα υπηρεσιών πληροφοριών και ειδικών αποστολών.
Σε γεωοικονομικό επίπεδο, η ασφάλεια ή αστάθεια στον Κόλπο επηρεάζει άμεσα τις αγορές ενέργειας, τα ναύλα και το κόστος ασφάλισης θαλάσσιων μεταφορών. Κάθε κίνηση που μετατρέπει τα ΗΑΕ σε πιθανό πεδίο ιρανικής αντίδρασης αυξάνει το ασφάλιστρο κινδύνου σε μια περιοχή από την οποία διέρχεται κρίσιμο ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Τι σημαίνουν οι εξελίξεις για την Ελλάδα και την Ανατολική Μεσόγειο;
Για την Ελλάδα, η εμβάθυνση του άξονα Ισραήλ–ΗΑΕ έχει διπλή ανάγνωση. Από τη μία πλευρά, ενισχύει ένα πλέγμα χωρών με τις οποίες η Αθήνα έχει ήδη αναπτύξει τριμερείς και τετραμερείς συνεργασίες ασφαλείας και ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Από την άλλη, η μεταφορά της έντασης στον Κόλπο μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη μεταβλητότητα τιμών ενέργειας, επηρεάζοντας το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η ελληνική ναυτιλία, με ισχυρή παρουσία στη μεταφορά υδρογονανθράκων από τον Κόλπο προς την Ευρώπη και την Ασία, βρίσκεται εκ των πραγμάτων στην πρώτη γραμμή των συνεπειών. Αυξημένοι κίνδυνοι για θαλάσσιες οδούς σημαίνουν υψηλότερα ασφάλιστρα, πιθανές ανακατευθύνσεις φορτίων και μεγαλύτερη πίεση για διαφοροποίηση ενεργειακών πηγών και διαδρομών μέσω Ανατολικής Μεσογείου.
Σχόλιο 
: Η σταθεροποίηση ή η αποσταθεροποίηση του Κόλπου θα λειτουργήσει ως βασικός παράγοντας κόστους για την ελληνική οικονομία τα επόμενα χρόνια. Η Αθήνα οφείλει να αξιοποιήσει τις υφιστάμενες τριμερείς συνεργασίες με Ισραήλ και κράτη της περιοχής, επενδύοντας παράλληλα σε υποδομές και διαδρομές που μειώνουν την εξάρτηση από γεωπολιτικά εύφλεκτες ζώνες. Η ενίσχυση της ενεργειακής διαφοροποίησης και της ναυτιλιακής ασφάλειας δεν είναι πλέον στρατηγική επιλογή, αλλά προϋπόθεση μακροπρόθεσμης ανθεκτικότητας.
#Ισραήλ #ΗΑΕ #Ιράν #Μοσάντ #ΜέσηΑνατολή
