Ο Ντμίτρι Πεσκόφ αποκάλυψε ότι ο Ρόμπερτ Φίτσο δεν έχει ακόμη μεταφέρει το μήνυμα Ζελένσκι στον Βλαντίμιρ Πούτιν. Στο παρασκήνιο, η Μόσχα αποφεύγει να σχολιάσει την εξαγγελία Τραμπ για τριήμερη εκεχειρία στην Ουκρανία.
Η Μόσχα επιβεβαιώνει ότι ένα μήνυμα του Βολοντίμιρ Ζελένσκι προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν βρίσκεται «στον αέρα», χωρίς να έχει ακόμη διαβιβαστεί. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας, Ρόμπερτ Φίτσο, δεν έχει συναντηθεί με τον Ρώσο πρόεδρο από την άφιξή του στη ρωσική πρωτεύουσα για τις εκδηλώσεις της Ημέρας της Νίκης και, συνεπώς, δεν έχει μπορέσει να μεταφέρει το μήνυμα του Ουκρανού ηγέτη.
Τι σημαίνει η «εκκρεμότητα» του μηνύματος Ζελένσκι
Η παραδοχή Πεσκόφ ότι ο Φίτσο έχει δεσμευθεί να μεταφέρει κάτι εκ μέρους του Ζελένσκι, αλλά δεν το έχει ακόμη πράξει, αναδεικνύει μια σπάνια στιγμή έμμεσης επαφής ανάμεσα σε Κίεβο και Μόσχα. Η επιλογή του Σλοβάκου πρωθυπουργού ως δυτικού διαύλου επικοινωνίας δεν είναι τυχαία: η Μπρατισλάβα, υπό τον Φίτσο, έχει υιοθετήσει πιο επιφυλακτική στάση απέναντι στις κυρώσεις και στην στρατιωτική στήριξη προς την Ουκρανία, διατηρώντας ταυτόχρονα θεσμικούς δεσμούς με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Σλοβακία λειτουργεί ως «ενδιάμεσος χώρος» μεταξύ του ευρωατλαντικού μπλοκ και της Ρωσίας, χωρίς όμως να διαθέτει το βάρος μιας μεγάλης δύναμης. Το γεγονός ότι το μήνυμα δεν έχει ακόμη παραδοθεί μπορεί να αντανακλά τόσο το αυστηρά ελεγχόμενο πρωτόκολλο του Κρεμλίνου όσο και την πρόθεση της Μόσχας να διατηρήσει τον πολιτικό έλεγχο του τρόπου με τον οποίο παρουσιάζονται τέτοιες πρωτοβουλίες.
Η αποστασιοποίηση της Μόσχας από την εξαγγελία Τραμπ
Ερωτηθείς για την ανακοίνωση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, περί τριήμερης εκεχειρίας στο ουκρανικό μέτωπο, ο Πεσκόφ επέλεξε να μην ανοίξει τα χαρτιά του. Παρέπεμψε στον σύμβουλο του Πούτιν για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Γιούρι Ουσάκοφ, για περαιτέρω διευκρινίσεις, μεταθέτοντας ουσιαστικά τη συζήτηση σε επίπεδο τεχνικής διπλωματικής επεξεργασίας.
Η σιωπηρή αυτή στάση δείχνει ότι η Ρωσία δεν επιθυμεί να εμφανιστεί ως πλευρά που αντιδρά βιαστικά σε πρωτοβουλίες της Ουάσινγκτον, ιδίως όταν αυτές παρουσιάζονται ως κινήσεις αποκλιμάκωσης. Η Μόσχα θέλει να καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε προσωρινή εκεχειρία, εάν υπάρξει, θα πρέπει να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ασφαλείας, όπου τα ρωσικά αιτήματα για την αρχιτεκτονική ασφαλείας στην Ευρώπη δεν θα θεωρηθούν δευτερεύοντα.
Σλοβακία ως δίαυλος; Όρια και δυνατότητες
Ο ρόλος του Φίτσο εγγράφεται σε μια μακρά παράδοση μικρών και μεσαίων κρατών της Κεντρικής Ευρώπης που επιχειρούν να αξιοποιήσουν τη γεωπολιτική τους θέση ως γέφυρα Ανατολής-Δύσης. Ωστόσο, η σημερινή συγκυρία είναι ποιοτικά διαφορετική: η πολεμική σύγκρουση στην Ουκρανία έχει αναβαθμίσει τα διακυβεύματα ασφαλείας, περιορίζοντας τα περιθώρια αυτόνομου ελιγμού για κυβερνήσεις που αποκλίνουν από τη γραμμή των Βρυξελλών.
Η Σλοβακία κινείται σε λεπτή ισορροπία: από τη μία πλευρά, η συμμετοχή της στην Ευρωζώνη και στο ΝΑΤΟ την καθιστά μέρος του συλλογικού πλαισίου κυρώσεων και αποτροπής· από την άλλη, η πολιτική Φίτσο αναζητά περιθώρια για πιο πραγματιστική προσέγγιση προς τη Μόσχα. Αν το μήνυμα Ζελένσκι προς Πούτιν περιέχει έστω και τεχνικές προτάσεις για ανθρωπιστικά ζητήματα ή τοπικές εκεχειρίες, η Μπρατισλάβα θα μπορούσε να διεκδικήσει ρόλο «έντιμου διαμεσολαβητή», χωρίς όμως να αμφισβητείται η συνολική στρατηγική της Δύσης.
Μακροπρόθεσμες συνέπειες για την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας
Η υπόθεση του μηνύματος αναδεικνύει μια πιο ευρεία θεσμική αδυναμία: την έλλειψη σταθερού, αναγνωρισμένου μηχανισμού απευθείας επικοινωνίας μεταξύ Κιέβου και Μόσχας, με ευρωπαϊκή εγγύηση. Αντί για θεσμοθετημένα κανάλια, βλέπουμε περιστασιακές αποστολές μέσω ηγετών τρίτων χωρών, που εξαρτώνται από εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες και προσωπικές σχέσεις.
Σε βάθος χρόνου, αυτή η «προσωποκεντρική» διπλωματία καθιστά την ευρωπαϊκή ασφάλεια ευάλωτη σε πολιτικές αλλαγές. Η διαμεσολάβηση μέσω ηγετών όπως ο Φίτσο μπορεί να προσφέρει βραχυπρόθεσμες ευκαιρίες αποκλιμάκωσης, αλλά δεν υποκαθιστά την ανάγκη για μια θεσμική, πολυμερή διαδικασία, στην οποία θα συμμετέχουν η ΕΕ, η Ουκρανία, η Ρωσία και οι βασικοί διεθνείς παίκτες με σαφείς κανόνες και εγγυήσεις.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, κάθε κίνηση που υποδηλώνει έστω και περιορισμένη αποκλιμάκωση στην Ουκρανία έχει άμεση σημασία: μειώνει τον κίνδυνο νέων διαταραχών στις τιμές ενέργειας και στις μεταφορές, διευκολύνει τον προγραμματισμό των επιχειρήσεων και σταθεροποιεί τις προσδοκίες στις αγορές. Ωστόσο, η χρήση άτυπων διαύλων, όπως η πρωτοβουλία Φίτσο, δείχνει ότι βρισκόμαστε ακόμη μακριά από μια θεσμικά κατοχυρωμένη λύση· άρα η Ελλάδα οφείλει να συνεχίσει τη στρατηγική διαφοροποίησης ενεργειακών πηγών και διαδρομών, θωρακίζοντας τη βιομηχανία, τη ναυτιλία και τον τουρισμό απέναντι σε νέους γεωπολιτικούς κραδασμούς.
#Ρωσία #Ουκρανία #Φίτσο #Ζελένσκι #Πούτιν #Διπλωματία
