Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε το νομοσχέδιο που ενσωματώνει το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, με έμφαση σε αυστηρότερους ελέγχους και ταχύτερες επιστροφές. Η κυβέρνηση επιδιώκει ένα πιο λειτουργικό, αποτρεπτικό αλλά και θεσμικά θωρακισμένο σύστημα διαχείρισης ροών.
Σε δημόσια διαβούλευση βρίσκεται το νέο νομοσχέδιο για την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, με το οποίο η Ελλάδα αναδιαμορφώνει εκ βάθρων το πλαίσιο για τις διαδικασίες ασύλου και τις επιστροφές μεταναστών. Η κυβέρνηση επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην υποχρέωση προστασίας όσων δικαιούνται διεθνή προστασία και στην ανάγκη ταχείας απομάκρυνσης όσων δεν πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις παραμονής.
Υποχρεωτικός προέλεγχος και επιτάχυνση ασύλου
Κεντρικό στοιχείο του νομοσχεδίου είναι η καθιέρωση υποχρεωτικής διαδικασίας προελέγχου (screening) για όλους τους παράτυπα εισερχόμενους υπηκόους τρίτων χωρών. Ο προέλεγχος θα περιλαμβάνει πλήρη εξακρίβωση ταυτότητας, λήψη βιομετρικών δεδομένων, ελέγχους ασφαλείας και υγειονομικούς ελέγχους, με στόχο την άμεση κατηγοριοποίηση των αφίξεων και τον περιορισμό των «γκρίζων ζωνών» στο στάδιο εισόδου.
Παράλληλα, προβλέπεται επιτάχυνση των συνοριακών διαδικασιών ασύλου με αυστηρά, δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα. Ειδική έμφαση δίνεται στην ταχύτερη απόρριψη αιτήσεων που κρίνονται προδήλως αβάσιμες ή προέρχονται από χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης διεθνούς προστασίας, ώστε να αποφεύγονται οι μακροχρόνιες εκκρεμότητες που επιβαρύνουν δομές και τοπικές κοινωνίες.
Ενισχυμένο πλαίσιο επιστροφών και ευρωπαϊκή διάσταση
Το νομοσχέδιο ενσωματώνει βασικές προβλέψεις του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου, ενώ εισάγει εκ των προτέρων κρίσιμα στοιχεία του υπό διαπραγμάτευση Ευρωπαϊκού Κανονισμού Επιστροφών. Στόχος είναι η δημιουργία ενός αυστηρού και αποτελεσματικού μηχανισμού επιστροφών, με ενίσχυση της κράτησης και διοικητικής παρακολούθησης όσων τελούν υπό καθεστώς επιστροφής.
Προβλέπεται αυξημένη συνεργασία με ευρωπαϊκούς οργανισμούς και κράτη-μέλη, καθώς και αξιοποίηση κόμβων επιστροφής (return hubs) σε τρίτες χώρες, στο πλαίσιο της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής. Παράλληλα, αναβαθμίζεται η χρήση ευρωπαϊκών συστημάτων καταγραφής και ταυτοποίησης, όπως το νέο Eurodac, ενώ ενισχύεται η επιχειρησιακή συνεργασία με τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο και τη Frontex για επιτήρηση συνόρων και υλοποίηση επιστροφών.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει το νέο πλαίσιο ως έγκαιρη προσαρμογή στο ευρωπαϊκό περιβάλλον, με σαφή μήνυμα ότι η μεταναστευτική πολιτική θα βασίζεται σε ξεκάθαρους κανόνες: προστασία για όσους πραγματικά τη δικαιούνται και ταχείες, ουσιαστικές επιστροφές για όσους δεν έχουν δικαίωμα παραμονής.
Σχόλιο
: Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να κλείσει τα «παράθυρα» κατάχρησης του ασύλου και να μετατρέψει τις επιστροφές από θεωρητικό εργαλείο σε πραγματικό μηχανισμό, μεταφέροντας όμως το βάρος στην αποτελεσματικότητα της διοίκησης και στις διμερείς συμφωνίες με τρίτες χώρες· εκεί θα κριθεί αν η αυστηροποίηση θα μεταφραστεί σε πράξη ή θα μείνει στο επίπεδο νομοθετικής πρόθεσης.






