Η γενιά των young urban professionals δεν εξαφανίστηκε· απλώς άλλαξε όνομα και κλίμακα. Σήμερα αποτελεί τον σιωπηλό αρχιτέκτονα των πόλεων, της κατανάλωσης και των ανισοτήτων.
Οι γιάπις μπορεί να μην αποκαλούνται πια έτσι, αλλά η επιρροή τους στην οικονομία, στις πόλεις και στην κοινωνική ιεραρχία είναι πιο έντονη από ποτέ. Από τις αρχές της δεκαετίας του ’80, οι young urban professionals, νέοι αστοί επαγγελματίες με υψηλά εισοδήματα και ισχυρά ακαδημαϊκά διαπιστευτήρια, έγιναν ο πυρήνας μιας νέας ανώτερης μεσαίας τάξης που άλλαξε τους κανόνες του παιχνιδιού.
Από επαγγελματική υποκουλτούρα σε παγκόσμιο πρότυπο ζωής
Η αρχική γενιά των γιάπις εμφανίστηκε όταν η αμερικανική οικονομία μετατοπιζόταν από τη βιομηχανία στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Νέοι κάτω των 40 ετών, με πανεπιστημιακές σπουδές και ετήσια εισοδήματα άνω των 40.000 δολαρίων, κατέλαβαν καίριες θέσεις σε τράπεζες, νομικά γραφεία και συμβουλευτικές εταιρείες. Παρότι αριθμητικά μειοψηφία, είχαν δυσανάλογη επιρροή, καθώς βρίσκονταν στα κέντρα λήψης αποφάσεων και διαχείρισης κεφαλαίων.
Η εκπαίδευση μετατράπηκε σε βασικό μηχανισμό κοινωνικής ανόδου. Κορυφαία πανεπιστήμια, όπως η Wharton και το Yale, είδαν σε λίγα χρόνια το ποσοστό αποφοίτων που κατευθύνονταν σε κορυφαίες εταιρικές θέσεις να εκτοξεύεται πάνω από το 30%. Το τίμημα ήταν η εξαντλητική εργασία, με 10ωρα και 12ωρα, έντονο ανταγωνισμό και πλήρη ταύτιση της ταυτότητας με την καριέρα.
Σταδιακά, η επαγγελματική κουλτούρα έγινε συνολικό lifestyle: η κατανάλωση, η γυμναστική, το φαγητό, ακόμη και η διασκέδαση απέκτησαν ρόλο κοινωνικού σήματος. Αυτό το πρότυπο εξήχθη πέρα από τις ΗΠΑ και, μέσα σε δύο δεκαετίες, εγκαταστάθηκε σε κάθε μεγάλη μητρόπολη. Σήμερα, οι «σύγχρονοι γιάπις» αριθμούν δεκάδες εκατομμύρια διεθνώς· μόνο στις ΗΠΑ, η ανώτερη μεσαία τάξη υπερβαίνει το 20% των νοικοκυριών και ελέγχει δυσανάλογο μερίδιο εισοδήματος.
Gentrification, ανισότητες και η πολιτική σύγκρουση της εποχής Τραμπ
Η συγκέντρωση υψηλόμισθων επαγγελματιών στα αστικά κέντρα οδήγησε σε εκρηκτική άνοδο τιμών ακινήτων και gentrification: λαϊκές γειτονιές μετατράπηκαν σε ζώνες υψηλής κατανάλωσης και υπηρεσιών, αυξάνοντας την αξία των πόλεων αλλά εκτοπίζοντας χαμηλότερα εισοδήματα. Καθώς οι απολαβές σε τεχνολογία και χρηματοοικονομικά ξεπερνούν πλέον συχνά τα 100.000 ή 150.000 δολάρια ετησίως ήδη από τα πρώτα χρόνια καριέρας, το χάσμα με τους υπόλοιπους διευρύνεται.
Το παράδοξο είναι ότι αυτό το στρώμα άνοιξε τον δρόμο για μεγαλύτερη συμμετοχή γυναικών και μειονοτήτων σε επαγγέλματα που ήταν κάποτε κλειστά, αλλά ταυτόχρονα έκανε το σύστημα πιο απαιτητικό και λιγότερο προσβάσιμο για όσους δεν διαθέτουν από νωρίς τα σωστά εφόδια. Εκπαίδευση, δίκτυα γνωριμιών και οικογενειακό περιβάλλον καθορίζουν έναν αγώνα που ξεκινά πριν την αγορά εργασίας.
Σήμερα, οι γιάπις βρίσκονται στο επίκεντρο μιας πολιτικής και ιδεολογικής αντιπαράθεσης, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, όπου συνδέθηκαν μαζικά με το Δημοκρατικό Κόμμα, με ποσοστά στήριξης άνω του 65%. Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στο προσκήνιο συνοδεύεται από ρητορική και πολιτικές που στοχεύουν στη διαφορετικότητα στις προσλήψεις, τα προγράμματα DEI και την αξιοκρατία που βασίζεται σε πανεπιστημιακούς τίτλους. Εάν επικρατήσει μια λογική περιορισμού ακόμη και των «παραδοσιακών» κριτηρίων επιλογής, η αγορά εργασίας κινδυνεύει να γίνει πιο κλειστή, λιγότερο διαφανής και περισσότερο εξαρτημένη από άτυπα δίκτυα και κοινωνική προέλευση, υπονομεύοντας τον ίδιο τον μύθο των ίσων ευκαιριών.
Σχόλιο 
: Η ιστορία των γιάπις δείχνει πώς μια μικρή, υψηλόμισθη μειοψηφία μπορεί να αναδιατάξει ολόκληρες αγορές, πόλεις και πολιτικά στρατόπεδα. Καθώς η οικονομική τους ισχύς συναντά την πολιτική στοχοποίηση, το ερώτημα για τις σύγχρονες κοινωνίες είναι αν θα αξιοποιήσουν το ανθρώπινο κεφάλαιο της ανώτερης μεσαίας τάξης ή αν θα το μετατρέψουν σε αποδιοπομπαίο τράγο σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων ανισοτήτων.
#γιάπις #μεσαίαΤάξη #ανισότητες #αγοράΕργασίας #ΗΠΑ
