Η Νέα Δημοκρατία κατέθεσε ολοκληρωμένο πακέτο 28 συνταγματικών αλλαγών σε έξι άξονες, από την Παιδεία και τη Δικαιοσύνη έως τη δημοσιονομική πειθαρχία. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, η μονιμότητα στο Δημόσιο και η ποινική ευθύνη υπουργών.
Ένα από τα πιο εκτεταμένα πακέτα συνταγματικών αλλαγών της μεταπολίτευσης παρουσίασε η Νέα Δημοκρατία, προτείνοντας την αναθεώρηση 28 άρθρων του Συντάγματος. Η πρόταση δομείται σε έξι θεματικούς άξονες και αγγίζει κρίσιμες ισορροπίες σε Παιδεία, Δικαιοσύνη, λειτουργία κομμάτων, Δημόσιο και δημοσιονομική πολιτική.
Παιδεία, δικαιώματα νέας εποχής και πολιτικό σύστημα
Κομβικό σημείο αποτελεί η αλλαγή του άρθρου 16, με εισαγωγή δυνατότητας ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης δημόσιου ή μη κρατικού/μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, υπό ανεξάρτητη εποπτεία. Παράλληλα, αυξάνονται τα έτη υποχρεωτικής εκπαίδευσης σε τουλάχιστον 11, ενώ κατοχυρώνεται συνταγματικά η προστασία της ελληνικής γλώσσας και της σημαίας.
Στα ατομικά και συλλογικά δικαιώματα εισάγεται ρητή αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη, η οποία «οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας». Ενισχύεται η προστασία της περιουσίας (και όχι μόνο της ιδιοκτησίας), ενώ προβλέπεται αποζημίωση για περιορισμούς χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση και δυνατότητα μεταφοράς συντελεστή δόμησης.
Στο πολιτικό σύστημα, προτείνεται μία εξαετής θητεία για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, κανόνες καλής διενέργειας δημοψηφισμάτων, επιστολική ψήφος και ενσωμάτωση στο Σύνταγμα της αρχής ότι το εκλογικό σύστημα πρέπει να διασφαλίζει ταυτόχρονα «εύλογη αναλογικότητα» και κυβερνησιμότητα. Τα κόμματα υποχρεούνται να λειτουργούν δημοκρατικά, με το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο να ελέγχει τη νομιμότητα συμμετοχής τους στις εκλογές.
Δικαιοσύνη, Δημόσιο, αυτοδιοίκηση και δημοσιονομικοί κανόνες
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη λογοδοσία και την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης. Η ΝΔ προτείνει αναμόρφωση του άρθρου 86 για την ποινική ευθύνη υπουργών, με προκαταρκτική εξέταση από εισαγγελικούς λειτουργούς και άσκηση δίωξης μόνο με απόφαση της Βουλής με απόλυτη πλειοψηφία. Οι προαγωγές στην κορυφή της δικαστικής ιεραρχίας μεταφέρονται σε ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση, ενώ το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο αποκτά προληπτικό έλεγχο συνταγματικότητας και συμβατότητας με το ενωσιακό δίκαιο για ψηφισμένα νομοσχέδια.
Κρίσιμες είναι και οι παρεμβάσεις στο Δημόσιο. Με την αναθεώρηση του άρθρου 103 επανακαθορίζεται η έννοια της μονιμότητας, εισάγεται αξιολόγηση δημοσίων υπαλλήλων με δυνατότητα επιβραβεύσεων αλλά και οριστικής παύσης, βάσει αντικειμενικών κριτηρίων και απόφασης υπηρεσιακών συμβουλίων. Προβλέπεται αμφίδρομη αξιολόγηση (υφισταμένων προς προϊσταμένους και πολιτών προς υπηρεσίες), ενώ συνταγματικά κατοχυρώνονται αρχές χρηστής διοίκησης, διαφάνειας, λογοδοσίας και αξιοκρατίας, μαζί με την Εθνική Αρχή Διαφάνειας.
Στην τοπική αυτοδιοίκηση, δίνεται δυνατότητα επιβολής τοπικών φόρων από ΟΤΑ, με υποχρέωση δημοσιονομικής ισορροπίας στους προϋπολογισμούς τους και πειθαρχικό έλεγχο αιρετών από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο. Στο δημοσιονομικό πεδίο, η πρόταση απαγορεύει ρητά αναδρομικούς φόρους ή άλλα οικονομικά βάρη, θεσπίζει συνταγματική αρχή δημοσιονομικής ισορροπίας και ανοίγει τον δρόμο για σταθερό φορολογικό καθεστώς σε στρατηγικές επενδύσεις.
Συνολικά, η πρόταση της ΝΔ συνιστά προσπάθεια βαθιάς θεσμικής αναδιάταξης, η οποία, αν προχωρήσει, θα αναδιαμορφώσει τον πυρήνα της σχέσης κράτους-πολίτη, την αρχιτεκτονική της Παιδείας και το πλαίσιο λειτουργίας του πολιτικού συστήματος.
Σχόλιο 
: Η Νέα Δημοκρατία επιχειρεί ένα συνολικό «θεσμικό rebranding» με φιλελεύθερα και τεχνοκρατικά χαρακτηριστικά, αλλά με έντονες πολιτικές αιχμές: ιδιωτικά – μη κρατικά πανεπιστήμια, ευελιξία στη μονιμότητα του Δημοσίου και αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία. Η αναθεώρηση, αν φτάσει στην τελική ευθεία, θα αποτελέσει πεδίο μετωπικής σύγκρουσης με την αντιπολίτευση, καθώς αγγίζει ιδεολογικά φορτισμένα ζητήματα και ανακατανέμει ισχύ μεταξύ εκτελεστικής, νομοθετικής και δικαστικής εξουσίας.
#Σύνταγμα #ΝέαΔημοκρατία #Παιδεία #Δημόσιο
