Η άνοδος του Σι Τζινπίνγκ δεν ήταν «ατύχημα» της ιστορίας ούτε προϊόν συγκυρίας. Ήταν αποτέλεσμα ενός συστήματος που, αργά αλλά σταθερά, κατευθυνόταν προς μια πιο συγκεντρωτική μορφή εξουσίας. Αυτό είναι το βασικό επιχείρημα της σύγχρονης ανάλυσης γύρω από την Κίνα: ότι το πολιτικό της μοντέλο δεν παράγει απλώς ηγέτες — παράγει συγκεκριμένου τύπου ηγέτες.
Μετά την εποχή του Μάο Τσετούνγκ, η Κίνα πέρασε σε μια περίοδο «πραγματιστικού αυταρχισμού». Το Κομμουνιστικό Κόμμα χαλάρωσε τον ιδεολογικό έλεγχο, άνοιξε την οικονομία και επέτρεψε ένα πιο συλλογικό μοντέλο ηγεσίας. Οι διάδοχοι του Μάο λειτουργούσαν περισσότερο ως διαχειριστές ανάπτυξης παρά ως απόλυτοι ηγέτες.
Αυτό όμως δεν ήταν μόνιμο. Ήταν μια φάση.
Το σύστημα παρέμεινε μονοκομματικό, με περιορισμούς, εσωτερικές ισορροπίες και μηχανισμούς ελέγχου που ποτέ δεν έγιναν πραγματικά θεσμικοί με δυτικούς όρους. Με απλά λόγια: η συγκέντρωση εξουσίας δεν εξαφανίστηκε — απλώς μπήκε σε αναμονή.
Ο Σι εμφανίστηκε ακριβώς σε αυτό το κενό. Και το αξιοποίησε πλήρως.
Από την ανάληψη της εξουσίας, ο Σι Τζινπίνγκ δεν κινήθηκε ως «πρώτος μεταξύ ίσων», αλλά ως κεντρικός αρχιτέκτονας του συστήματος. Κατήργησε τα όρια θητειών, ενίσχυσε τον έλεγχο του κόμματος σε όλους τους τομείς της κοινωνίας και επανέφερε ιδεολογικά χαρακτηριστικά που παραπέμπουν ευθέως στην εποχή Μάο.
Η διαφορά είναι ότι αυτή τη φορά η εξουσία συνδυάζεται με τεχνολογία, οικονομική ισχύ και γεωπολιτική στρατηγική. Δεν μιλάμε για επιστροφή στο παρελθόν, αλλά για μια upgraded εκδοχή του.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν ο Σι ήταν αναπόφευκτος ως πρόσωπο. Είναι αν ήταν αναπόφευκτη μια τέτοια μορφή ηγεσίας.
Και εκεί η απάντηση τείνει προς το «ναι».
Σε ένα σύστημα όπου η πολιτική νομιμοποίηση δεν προκύπτει από εκλογές αλλά από έλεγχο, ανάπτυξη και σταθερότητα, η ανάγκη για συγκέντρωση εξουσίας επανέρχεται σε περιόδους πίεσης. Η επιβράδυνση της οικονομίας, οι γεωπολιτικές εντάσεις και η σύγκρουση με τις ΗΠΑ δημιούργησαν το τέλειο περιβάλλον για έναν ηγέτη που θα «κλειδώσει» το σύστημα.
Η σημερινή Κίνα δεν λειτουργεί πλέον ως μια απλή αναδυόμενη δύναμη που διαπραγματεύεται με τη Δύση. Λειτουργεί ως ένα σύστημα που επαναπροσδιορίζει τον εαυτό του — με όρους ισχύος, ελέγχου και μακροπρόθεσμης στρατηγικής.
Και αυτό εξηγεί γιατί η προσέγγιση τύπου «deal making» από την πλευρά των ΗΠΑ, όπως αυτή του Ντόναλντ Τραμπ, συχνά πέφτει στο κενό. Δεν μιλάς με έναν διαπραγματευτή. Μιλάς με ένα σύστημα που δεν λειτουργεί με τους ίδιους κανόνες.
SBC Σχόλιο: Το λάθος της Δύσης είναι διαχρονικό: προσπαθεί να ερμηνεύσει την Κίνα με δυτικά εργαλεία. Ο Σι δεν είναι «παρέκκλιση». Είναι το σύστημα στην πιο καθαρή του μορφή. Και όσο αυτό δεν γίνεται κατανοητό, οι στρατηγικές απέναντι στην Κίνα θα συνεχίσουν να είναι reactive αντί για ουσιαστικές.
