Η γενική γραμματέας της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, Μπελέν Μαρτίνεθ Καρμπονέλ, αποχωρεί από τη θέση της μετά από λίγο πάνω από έναν χρόνο. Η κίνηση φωτίζει τις εσωτερικές ισορροπίες και τις τριβές μεταξύ EEAS και Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Μια αιφνιδιαστική αποχώρηση στην κορυφή της ευρωπαϊκής διπλωματίας αναδεικνύει, για ακόμη μία φορά, τις έντονες εσωτερικές διεργασίες στις Βρυξέλλες. Η Ισπανίδα Μπελέν Μαρτίνεθ Καρμπονέλ, γενική γραμματέας της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (EEAS), πρόκειται να παραιτηθεί από τη θέση της, σύμφωνα με οκτώ διπλωμάτες και αξιωματούχους της ΕΕ που επικαλούνται ευρωπαϊκές πηγές. Η ίδια φέρεται να έχει ήδη ενημερώσει συναδέλφους της, χωρίς ωστόσο να έχει δοθεί επίσημο χρονοδιάγραμμα αποχώρησης.
Εσωτερικές ανακατατάξεις και περιορισμός αρμοδιοτήτων
Η Μαρτίνεθ Καρμπονέλ ανέλαβε τη γενική γραμματεία της EEAS τον Φεβρουάριο του προηγούμενου έτους, διαδεχόμενη τον Ιταλό Στέφανο Σαννίνο, ο οποίος βρίσκεται υπό έρευνα για πιθανή κακή χρήση κοινοτικών πόρων. Παρά τη σύντομη θητεία της, η θέση της βρέθηκε στο επίκεντρο εσωτερικών ανακατατάξεων. Τον Οκτώβριο, η ομάδα της Ύπατης Εκπροσώπου για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, δημιούργησε νέο ανώτατο πόστο εντός της υπηρεσίας, αφαιρώντας από τη γενική γραμματέα ορισμένες από τις πιο κρίσιμες αρμοδιότητές της, όπως η εκπροσώπηση της EEAS σε συναντήσεις με κυβερνήσεις και πρεσβευτές.
Η κίνηση αυτή ερμηνεύθηκε ως προσπάθεια αναδιανομής ισχύος στο εσωτερικό της ευρωπαϊκής διπλωματικής μηχανής. Αρχικός «φαβορί» για το νέο ρόλο φερόταν ο Μάρτιν Ζελμάιρ, πρώην διευθυντής του γραφείου του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ στην Κομισιόν. Ωστόσο, αντιδράσεις σε υψηλό επίπεδο εντός της Επιτροπής μπλόκαραν την υποψηφιότητά του και τελικά επελέγη ο Εσθονός διπλωμάτης Μάτι Μάασικας, σε μια λύση που χαρακτηρίστηκε από ευρωπαίο αξιωματούχο ως «προσωρινή».
Πίεση ανάμεσα σε EEAS και Κομισιόν
Διπλωμάτες περιγράφουν τη θητεία της Μαρτίνεθ Καρμπονέλ ως μια συνεχόμενη προσπάθεια ισορροπίας σε τεντωμένο σχοινί ανάμεσα σε ανταγωνιστικά κέντρα ισχύος: από τη μία την EEAS, από την άλλη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία επιδιώκει όλο και μεγαλύτερη επιρροή στον σχεδιασμό και την υλοποίηση της εξωτερικής πολιτικής της Ένωσης. Όπως σημείωσε ένας διπλωμάτης, «κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί», υπονοώντας το δύσκολο περιβάλλον στο οποίο κλήθηκε να λειτουργήσει.
Άλλος ευρωπαίος αξιωματούχος εμφανίστηκε ακόμη πιο αιχμηρός, λέγοντας πως «δεν είναι σαφές αν φεύγει επειδή το θέλει, αλλά δεν νομίζω ότι έχει αντιμετωπιστεί πολύ καλά». Η αποδυνάμωση του ρόλου της μέσω της μεταφοράς κρίσιμων αρμοδιοτήτων σε αναπληρωτή, σε συνδυασμό με τη δημιουργία νέων θέσεων κοντά στην Κάλας, ενισχύει την εικόνα μιας σταδιακής περιθωριοποίησης.
Νέα αποστολή στη Λατινική Αμερική και ευρύτερα μηνύματα
Δύο από τις πηγές αναφέρουν ότι η Μαρτίνεθ Καρμπονέλ αναμένεται να αναλάβει νέα αποστολή στη Λατινική Αμερική, γεγονός που συνδέεται και με το ότι ο σύζυγός της, Ραούλ Φουέντες Μιλάνι, είναι πρεσβευτής της ΕΕ στη Δομινικανή Δημοκρατία. Επισήμως, η EEAS περιορίστηκε να δηλώσει ότι η Μαρτίνεθ Καρμπονέλ παραμένει γενική γραμματέας και βρίσκεται σε αποστολή στην Αρμενία, συνοδεύοντας την Κάλας σε σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας και σε σύνοδο ΕΕ–Αρμενίας. Η Κομισιόν αρνήθηκε να σχολιάσει, ενώ η ίδια δεν απάντησε σε σχετικό αίτημα.
Η υπόθεση αναδεικνύει την εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα στα θεσμικά όργανα της ΕΕ, σε μια περίοδο που η Ένωση επιχειρεί να ενισχύσει τη γεωπολιτική της βαρύτητα, από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή και τη Λατινική Αμερική. Οι εσωτερικές τριβές και οι προσωπικές αντιπαλότητες στην κορυφή της ευρωπαϊκής διπλωματίας δεν είναι απλώς ζήτημα καριέρας αξιωματούχων, αλλά επηρεάζουν άμεσα τη συνοχή και την αξιοπιστία της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ.
Σχόλιο 
: Η αποχώρηση της Μαρτίνεθ Καρμπονέλ δείχνει ότι η EEAS παραμένει πεδίο σκληρής εσωτερικής πολιτικής, όπου η ισορροπία ανάμεσα σε Κομισιόν, Ύπατη Εκπρόσωπο και κρατικές πρωτεύουσες καθορίζει ποιος έχει πραγματική επιρροή στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής εξωτερικής στρατηγικής. Για χώρες όπως η Ελλάδα, που επενδύουν στην ευρωπαϊκή διπλωματική ισχύ σε κρίσιμα μέτωπα (Ανατολική Μεσόγειος, Βαλκάνια), η σταθερότητα και η θεσμική καθαρότητα στην κορυφή της EEAS δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια, αλλά κρίσιμος παράγοντας για την αποτελεσματικότητα της κοινής εξωτερικής πολιτικής.
#ΕΕ #διπλωματία #Βρυξέλλες #EEAS
