Η Γαλλία επιχειρεί επανεκκίνηση της αφρικανικής πολιτικής της με αιχμή την Κένυα και την αγγλόφωνη Ανατολική Αφρική. Η σύνοδος «Africa Forward» στο Ναϊρόμπι σηματοδοτεί στροφή από τον αποτυχημένο γαλλικό ρόλο στο Σαχέλ προς πιο οικονομικοκεντρικές συνεργασίες.
Η πρώτη σύνοδος «Africa Forward: Africa–France Partnerships for Innovation and Growth», που διεξάγεται στις 11–12 Μαΐου στο Ναϊρόμπι, αποτελεί την πιο σαφή ένδειξη ότι το Παρίσι αναζητά νέα αφετηρία στην ήπειρο. Για πρώτη φορά, μια μεγάλη γαλλοαφρικανική πρωτοβουλία φιλοξενείται σε αγγλόφωνη χώρα εκτός του παραδοσιακού γαλλόφωνου κύκλου επιρροής, με την Κένυα να αναδεικνύεται σε κεντρικό εταίρο του Εμανουέλ Μακρόν.
Από την απομόνωση στο Σαχέλ στη στροφή προς Ανατολή
Η επιλογή δεν είναι τυχαία. Η Γαλλία έχει υποστεί σοβαρό γεωπολιτικό πλήγμα στο Σαχέλ, όπου στρατιωτικά καθεστώτα σε Μάλι, Μπουρκίνα Φάσο και Νίγηρα διέκοψαν τη στρατιωτική συνεργασία και απαίτησαν την αποχώρηση των γαλλικών δυνάμεων. Οι μαζικές διαδηλώσεις κατά της γαλλικής παρουσίας, οι κατηγορίες για νεοαποικιακές πρακτικές και η τοξική συζήτηση γύρω από το κοινό νόμισμα CFA φανέρωσαν το βάθος της αποσύνδεσης με τις νεότερες γενιές της γαλλόφωνης Αφρικής.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι το Παρίσι επιχειρεί τώρα να «αντισταθμίσει» αυτή την απώλεια επιρροής με στροφή σε δυναμικές αγγλόφωνες οικονομίες, όπως η Κένυα, η Νιγηρία και η Νότια Αφρική. Ο Μακρόν, από κοινού με τον Κενυάτη πρόεδρο Ουίλιαμ Ρούτο, συμπροεδρεύουν της συνόδου, η οποία εστιάζει στην ασφάλεια, τις επενδύσεις και –κυρίως– την πράσινη ενέργεια.
Παράλληλα, η Γαλλία επιχειρεί να τοποθετηθεί ως σύμμαχος στην αφρικανική διεκδίκηση ενός πιο δίκαιου διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος για τις υπερχρεωμένες χώρες της ηπείρου, στηρίζοντας την ατζέντα Ρούτο για αναμόρφωση των θεσμών παγκόσμιας χρηματοδότησης.
Ανατολική Αφρική: πεδίο σκληρού ανταγωνισμού
Η Ανατολική Αφρική, με κόμβο την Κένυα, εξελίσσεται σε κρίσιμο γεωοικονομικό χώρο, όπου η Γαλλία εισέρχεται ως «καθυστερημένος παίκτης» απέναντι σε Κίνα, Ινδία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ και Σαουδική Αραβία. Ήδη, η Γαλλία είναι πέμπτος μεγαλύτερος ξένος επενδυτής στην Κένυα, στηρίζοντας περίπου 46.000 θέσεις εργασίας, ενώ το διμερές εμπόριο, γύρω στα 300 εκατ. δολάρια, επεκτείνεται.
Η Κένυα εξάγει προς τη Γαλλία φρούτα, καφέ, τσάι, λουλούδια και μπαχαρικά, ενώ εισάγει φαρμακευτικά και καλλυντικά προϊόντα, χημικά και μηχανήματα. Το Ναϊρόμπι, με υψηλό ποσοστό παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας, αναζητά στρατηγικούς εταίρους για την περαιτέρω ανάπτυξη της πράσινης βιομηχανίας του και τη θωράκιση του ενεργειακού του συστήματος.
Για το Παρίσι, η νέα προσέγγιση σημαίνει μετατόπιση από την παραδοσιακή έμφαση στην ασφάλεια και την εκμετάλλευση πρώτων υλών προς πιο διαφοροποιημένες, ιδιωτικοοικονομικές επενδύσεις σε υποδομές, ενέργεια –με έμφαση στις ΑΠΕ–, ψηφιακή οικονομία και logistics. Ο στόχος είναι μακροχρόνιες συνεργασίες που δεν θα εξαρτώνται από στρατιωτική παρουσία.
Η Κένυα ως πύλη και η νέα γεωπολιτική σκακιέρα
Ο Ρούτο εμφανίζεται φιλόδοξος, θέλοντας να τοποθετήσει την Κένυα στην «πρώτη γραμμή» των παγκόσμιων εξελίξεων, ως χώρα που «διαμορφώνει το δικό της μέλλον και επηρεάζει τον διεθνή διάλογο». Η συμμετοχή περίπου 30 αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων ενισχύει το αφήγημα της Ανατολικής Αφρικής ως ανερχόμενου γεωπολιτικού κόμβου.
Η γεωγραφική θέση της Κένυας, σε συνδυασμό με την παρουσία γαλλόφωνων χωρών όπως η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η Ρουάντα και το Μπουρούντι στην Ανατολικοαφρικανική Κοινότητα, προσφέρει στη Γαλλία γέφυρα μεταξύ αγγλόφωνης και γαλλόφωνης Αφρικής. Σε ένα διεθνές περιβάλλον έντασης –από τη Μέση Ανατολή έως την Ουκρανία–, οι παραδοσιακές δυνάμεις αναγκάζονται να επανασχεδιάσουν τις στρατηγικές τους, στρεφόμενες σε αναδυόμενες οικονομίες που διεκδικούν ενεργό ρόλο στο παγκόσμιο σύστημα.
Σχόλιο 
: Η σύνοδος στο Ναϊρόμπι δεν είναι απλώς διμερής άσκηση δημοσίων σχέσεων, αλλά ένδειξη μιας βαθύτερης αναδιάταξης ισχύος στην Αφρική. Η Γαλλία, πιεσμένη από ήττες στο Σαχέλ και τον ανταγωνισμό Κίνας–Κόλπου, επιχειρεί να «αγγλοποιήσει» την πρόσβασή της στην ήπειρο μέσω της Κένυας. Το αν θα πείσει ότι εγκαταλείπει τον νεοαποικιακό πατερναλισμό και μετατρέπεται σε πραγματικό επενδυτικό εταίρο, θα κριθεί από τη διαφάνεια, τους όρους χρηματοδότησης και τον χώρο που θα αφήσει σε αφρικανικές κυβερνήσεις και κοινωνίες να ορίσουν οι ίδιες τις προτεραιότητές τους.
#Γαλλία #Κένυα #Αφρική #Σαχέλ #Μακρόν #Ρούτο #γεωπολιτική #ενέργεια
