Η επίσκεψη του Βλαντίμιρ Πούτιν στο Πεκίνο δεν είναι ένα ακόμη διπλωματικό ραντεβού ρουτίνας. Είναι μια κίνηση που αποκαλύπτει με σχεδόν ωμό τρόπο τη νέα ιεραρχία ισχύος στο παγκόσμιο σύστημα. Το γεγονός ότι πραγματοποιείται αμέσως μετά τη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ δεν είναι σύμπτωση. Είναι sequencing υψηλής στρατηγικής.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ξεκάθαρη: η Κίνα τοποθετεί τον εαυτό της στο κέντρο της παγκόσμιας σκακιέρας, συνομιλώντας διαδοχικά με τις δύο βασικές δυνάμεις που βρίσκονται σε αντιπαράθεση. Δεν ακολουθεί – orchestrates.
Το πρώτο επίπεδο ανάγνωσης αφορά τις ΗΠΑ. Παρά τις δηλώσεις περί «θετικής δυναμικής», οι συνομιλίες Τραμπ–Σι δεν παρήγαγαν ουσιαστικές λύσεις στα κρίσιμα μέτωπα: Ταϊβάν, εμπορικές ισορροπίες, πόλεμος στο Ιράν. Με απλά λόγια, υπήρξε επικοινωνία, όχι σύγκλιση. Αυτό δημιουργεί χώρο για τη Ρωσία να κινηθεί άνετα προς το Πεκίνο, γνωρίζοντας ότι δεν υπάρχει άμεσο ρίσκο στρατηγικής απομόνωσης.
Το δεύτερο επίπεδο αφορά τη σχέση Κίνας–Ρωσίας. Επισήμως, πρόκειται για «στρατηγική συνεργασία». Στην πράξη όμως, η ισορροπία έχει μετατοπιστεί. Η Ρωσία, μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις δυτικές κυρώσεις, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την Κίνα για εξαγωγές ενέργειας, πρόσβαση σε τεχνολογία και οικονομική σταθερότητα. Η Κίνα, αντίθετα, έχει επιλογές.
Αυτό δημιουργεί μια σχέση ασύμμετρης αλληλεξάρτησης. Η Μόσχα χρειάζεται το Πεκίνο για να διατηρήσει τη γεωοικονομική της βιωσιμότητα. Το Πεκίνο χρησιμοποιεί τη Μόσχα ως εργαλείο ενίσχυσης της επιρροής του, χωρίς να δεσμεύεται πλήρως.
Στο ενεργειακό πεδίο, η δυναμική είναι χαρακτηριστική. Η Κίνα εξασφαλίζει πρόσβαση σε ρωσικούς πόρους σε ευνοϊκές τιμές, ενώ η Ρωσία εξασφαλίζει έναν αξιόπιστο αγοραστή σε μια περίοδο που η Δύση έχει κλείσει την πόρτα. Πρόκειται για win-win σε τακτικό επίπεδο, αλλά με ξεκάθαρο στρατηγικό πλεονέκτημα για την Κίνα.
Το τρίτο επίπεδο – και το πιο κρίσιμο – αφορά τη συνολική αρχιτεκτονική ισχύος. Η Κίνα δεν επιδιώκει να αντικαταστήσει τις ΗΠΑ ως μονοπολική δύναμη. Επιχειρεί κάτι πιο έξυπνο: να δημιουργήσει ένα πολυπολικό σύστημα όπου η ίδια λειτουργεί ως ο αναγκαίος διαμεσολαβητής.
Αυτό εξηγεί και τη ρητορική περί «ουδετερότητας». Το Πεκίνο προβάλλεται ως δύναμη που συνομιλεί με όλους, χωρίς να ανήκει πλήρως σε κανέναν. Στην πράξη όμως, η «ουδετερότητα» αυτή είναι εργαλείο επιρροής. Όσο περισσότεροι παίκτες χρειάζονται την Κίνα για να επικοινωνήσουν μεταξύ τους, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ισχύς της.
Η συγκυρία του πολέμου στο Ιράν ενισχύει αυτή τη στρατηγική. Η ενεργειακή αστάθεια, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και η αβεβαιότητα στις αγορές δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου οι μεγάλες δυνάμεις αναζητούν σταθεροποιητικό παράγοντα. Η Κίνα τοποθετείται ακριβώς εκεί: ως πιθανός μεσολαβητής, χωρίς να εγκαταλείπει τα δικά της συμφέροντα.
Για τη Ρωσία, η κατάσταση έχει διπλή ανάγνωση. Βραχυπρόθεσμα, επωφελείται από την άνοδο των τιμών ενέργειας και τη γεωπολιτική ένταση. Μακροπρόθεσμα όμως, εξαρτάται όλο και περισσότερο από μια Κίνα που διαμορφώνει τους όρους του παιχνιδιού.
Για τις ΗΠΑ, το μήνυμα είναι πιο ανησυχητικό. Η αδυναμία επίτευξης ουσιαστικών συμφωνιών με το Πεκίνο, σε συνδυασμό με τη διατήρηση της κινεζορωσικής σχέσης, σημαίνει ότι η Ουάσιγκτον δεν μπορεί πλέον να διαχειρίζεται το διεθνές σύστημα μονομερώς.
Οι αγορές ήδη αρχίζουν να αποτιμούν αυτή τη μετάβαση. Η αυξημένη μεταβλητότητα, οι πιέσεις στις αποδόσεις ομολόγων και η νευρικότητα στις μετοχές αντανακλούν ένα βασικό γεγονός: το γεωπολιτικό ρίσκο δεν είναι πλέον περιφερειακό – είναι συστημικό.
SBC Σχόλιο: Η Κίνα δεν κερδίζει επειδή είναι ισχυρότερη. Κερδίζει επειδή είναι απαραίτητη. Και σε ένα σύστημα όπου όλοι χρειάζονται τον ίδιο παίκτη, αυτός ο παίκτης γράφει τους κανόνες.
