Η Ευρωπαϊκή Ένωση συζητά ευρωπαϊκούς περιορισμούς στα social media για ανηλίκους, αλλά απορρίπτει τη λογική ενός απλού «ναι ή όχι» μπαν. Στόχος είναι ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο προστασίας, πέρα από ηλικιακά όρια και τιμωρητικές προσεγγίσεις.
Η συζήτηση για την πρόσβαση ανηλίκων στα social media κλιμακώνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με ανώτερο αξιωματούχο της Κομισιόν να προαναγγέλλει ότι «κάποια μορφή απαγόρευσης» έρχεται, αλλά να ξεκαθαρίζει ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να περιοριστεί σε ένα «δυαδικό ναι ή όχι» μπαν.
Πολιτική δυναμική και εθνικές πρωτοβουλίες
Ο Martin Harris-Hess, επικεφαλής για την προστασία ανηλίκων στη ψηφιακή διεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μιλώντας σε εκδήλωση στις Βρυξέλλες, επισήμανε ότι η πολιτική συζήτηση σε επίπεδο κρατών-μελών οδηγεί αναπόφευκτα σε αυστηρότερους περιορισμούς. Γαλλία, Ελλάδα, Ισπανία και Κύπρος προχωρούν ήδη με εθνικές νομοθεσίες, επικαλούμενες τον αντίκτυπο των πλατφορμών στην ψυχική υγεία και την ανάπτυξη των παιδιών.
Καθοριστικό βήμα θεωρείται η πρόσφατη υπουργική συνάντηση στη Λευκωσία, όπου διαμορφώθηκε σύγκλιση υπέρ ενός ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου περιορισμών. Παράλληλα, η Κομισιόν αναμένει τον Ιούλιο τις εισηγήσεις επιτροπής ειδικών, που θα καθορίσουν την τεχνική και νομική αρχιτεκτονική των μέτρων.
Ο Harris-Hess τόνισε ότι, όποια μορφή κι αν λάβει μια ενδεχόμενη απαγόρευση, είναι κρίσιμο να απαντηθεί το ερώτημα: «Ποιο περιβάλλον θέλουμε για όσους ανηλίκους θα συνεχίσουν να έχουν πρόσβαση;». Η προστασία πρέπει να καλύπτει το σύνολο των κάτω των 18 ετών, όχι μόνο όσους πέφτουν κάτω από ένα αυστηρό ηλικιακό όριο.
Τα όρια του «μπαν» και το παράδειγμα της Αυστραλίας
Ο αξιωματούχος αναγνώρισε ότι μια πανευρωπαϊκή απαγόρευση είναι νομικά εφικτή, αλλά χαρακτήρισε τον όρο «απαγόρευση» συναισθηματικά φορτισμένο και πολιτικά παραπλανητικό. Υπενθύμισε τις «πρακτικές δυσκολίες» εφαρμογής, παραπέμποντας στην Αυστραλία, όπου η απαγόρευση social media σε κάτω των 16 δεν οδήγησε σε ουσιαστικές αλλαγές στη συμπεριφορά των πλατφορμών ή των παιδιών, σύμφωνα με τις κυβερνητικές αξιολογήσεις.
Ακόμη πιο κριτική εμφανίζεται η Sonia Livingstone, καθηγήτρια στο London School of Economics και επικεφαλής της επιτροπής ειδικών της Κομισιόν. Η ίδια απορρίπτει τη «γενικευμένη απαγόρευση» ως απλή στη ρητορική αλλά εξαιρετικά περίπλοκη στην πράξη: «Τι ακριβώς θα απαγορεύσουμε; Ποιες υπηρεσίες; Πώς θα το εφαρμόσουμε; Τι θα προσφέρουμε στα παιδιά αντί γι’ αυτό; Και πώς θα αντιμετωπίσουμε όσους βρίσκουν παρακαμπτήριους δρόμους;».
Τεχνικές λύσεις, νομική βάση και το στοίχημα της επιβολής
Στο τεχνικό επίπεδο, η Επιτροπή παρουσίασε στα τέλη Απριλίου ένα «μπλεπρίντ» εφαρμογής επαλήθευσης ηλικίας, το οποίο όμως αποδείχθηκε ευάλωτο σε χάκερς μέσα σε λίγα λεπτά, αναγκάζοντας τις υπηρεσίες της ΕΕ να σπεύσουν σε διορθώσεις. Πολλές πρωτεύουσες εκφράζουν επιφυλάξεις για το ευρωπαϊκό εργαλείο και αναπτύσσουν δικές τους εφαρμογές επαλήθευσης.
Η Livingstone υπενθυμίζει ότι ήδη υπάρχει νομική βάση για την προστασία των παιδιών – το άρθρο 28 του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act). Κατά την άποψή της, η αυστηρή επιβολή των υφιστάμενων, σύνθετων κανόνων ή η επιβολή ενός μπαν συγκλίνουν τελικά σε δύο κρίσιμες προϋποθέσεις: «αποτελεσματική επιβολή από την Κομισιόν» και «αξιόπιστη ταυτοποίηση του ποιος είναι παιδί».
Εφόσον λυθούν αυτά τα δύο, η ίδια διερωτάται γιατί η ΕΕ να επιλέξει την «απλή λύση» της αποκοπής των παιδιών από τον ψηφιακό κόσμο και να μην υλοποιήσει ένα πιο «στοχαστικό, δικαιωματικό μοντέλο» που θα καθιστά το διαδίκτυο ασφαλέστερο για ανηλίκους και ενήλικες.
Σχόλιο 
: Η ευρωπαϊκή συζήτηση δείχνει ότι το απλό «κλείσιμο του διακόπτη» στα social media για ανηλίκους δεν είναι ούτε τεχνικά ρεαλιστικό ούτε πολιτικά επαρκές. Το πραγματικό διακύβευμα είναι αν η ΕΕ θα αξιοποιήσει τη δύναμη επιβολής του DSA για να υποχρεώσει τις πλατφόρμες σε ριζικές αλλαγές σχεδιασμού και αλγορίθμων, αντί να μεταφέρει την ευθύνη αποκλειστικά σε γονείς και παιδιά μέσω ηλικιακών μπλοκ. Για χώρες όπως η Ελλάδα, που ήδη νομοθετούν, η ευρωπαϊκή γραμμή θα καθορίσει αν θα επικρατήσει ένα μοντέλο «συμβολικών απαγορεύσεων» ή μια πιο ώριμη, ρυθμιστική προσέγγιση που αντιμετωπίζει τις ίδιες τις επιχειρηματικές πρακτικές των πλατφορμών.
#ΕΕ #SocialMedia #Ανήλικοι #DigitalServicesAct #ΠροστασίαΠαιδιών
