Η Ουάσινγκτον κλιμακώνει την πίεση προς την Αβάνα, με τον Ντόναλντ Τραμπ να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο παρέμβασης και τη γεωπολιτική σκακιέρα της Καραϊβικής να αναδιατάσσεται.
Η νέα κλιμάκωση στις σχέσεις ΗΠΑ – Κούβας μετατρέπει την Καραϊβική σε ακόμη ένα σημείο έντασης στο παγκόσμιο γεωπολιτικό τοπίο. Ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει ότι μπορεί να είναι ο πρώτος Αμερικανός πρόεδρος που θα προχωρήσει σε παρέμβαση στην Κούβα, την ώρα που η Ουάσινγκτον συνδυάζει ποινικές διώξεις, οικονομική ασφυξία και στρατιωτική παρουσία για να πιέσει το κομμουνιστικό καθεστώς.
Ποινική δίωξη Ραούλ Κάστρο και επίδειξη ισχύος
Το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης άσκησε δίωξη σε βάρος του 94χρονου πρώην προέδρου Ραούλ Κάστρο για τον ρόλο του στην κατάρριψη δύο αμερικανικών πολιτικών αεροσκαφών το 1996, όταν ήταν υπουργός Άμυνας. Η κίνηση έχει περισσότερο πολιτικό και συμβολικό παρά πρακτικό χαρακτήρα, λειτουργώντας ως μοχλός πίεσης προς την ηγεσία της Αβάνας και ως μήνυμα προς τους συμμάχους της Κούβας, Κίνα και Ρωσία.
Παράλληλα, η αποστολή του αεροπλανοφόρου USS Nimitz και συνοδευτικών πλοίων στην Καραϊβική, έστω και αν περιγράφεται ως άσκηση ρουτίνας, ενισχύει την αίσθηση ότι η Ουάσινγκτον θέλει να διατηρεί στρατιωτική ισχύ στην άμεση γειτονιά της Κούβας. Ο Τραμπ αρνείται ότι πρόκειται για κίνηση εκφοβισμού, ωστόσο το συνολικό πλαίσιο δείχνει μια συνειδητή επίδειξη ισχύος.
Ρούμπιο, GAESA και το αφήγημα της «κρατικής ελίτ»
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, γιος Κουβανών μεταναστών και σταθερός εκφραστής σκληρής γραμμής απέναντι στην Αβάνα, δηλώνει ότι η διπλωματική λύση είναι θεωρητικά προτιμητέα αλλά με ελάχιστες πιθανότητες. Παράλληλα, αναδεικνύει ως στόχο το στρατιωτικό-οικονομικό συγκρότημα GAESA, το οποίο χαρακτηρίζει «κράτος εν κράτει» που προστατεύει την ελίτ, ενώ ο πληθυσμός βυθίζεται στη φτώχεια.
Η σύλληψη στις ΗΠΑ της Άντις Λάστρες Μορέρα, αδελφής υψηλόβαθμου στελέχους της GAESA, μετά την ανάκληση της πράσινης κάρτας της, δείχνει ότι η Ουάσινγκτον αξιοποιεί και ατομικές στοχεύσεις για να αυξήσει το κόστος στο στενό κύκλο εξουσίας της Αβάνας. Το σχήμα θυμίζει τακτικές που έχουν εφαρμοστεί σε Βενεζουέλα, Ιράν και Ρωσία, όπου οι προσωπικές κυρώσεις λειτουργούν συμπληρωματικά στις οικονομικές πιέσεις.
Ενεργειακή ασφυξία, πληθωρισμός και κοινωνική πίεση στην Κούβα
Στο οικονομικό πεδίο, η αμερικανική στρατηγική βασίζεται σε έναν άτυπο «ενεργειακό αποκλεισμό», με τον περιορισμό των εισαγωγών καυσίμων να οδηγεί σε παρατεταμένες διακοπές ρεύματος, ελλείψεις βασικών αγαθών και κατάρρευση της ήδη εύθραυστης κουβανικής οικονομίας. Οι αναφορές για μπλακάουτ έως και 20 ωρών ημερησίως και εκτίναξη των τιμών πρώτης ανάγκης συνθέτουν ένα περιβάλλον έντονης κοινωνικής πίεσης.
Η εικόνα αυτή δεν είναι μόνο ανθρωπιστική, αλλά και γεωπολιτική: η Ουάσινγκτον επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι η επιλογή στενής συνεργασίας με Πεκίνο και Μόσχα έχει απτό οικονομικό κόστος. Την ίδια στιγμή, η Αβάνα επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει την κρίση ως απόδειξη «ηγεμονικής επιθετικότητας» των ΗΠΑ, επιδιώκοντας στήριξη από Κίνα, Ρωσία και άλλους εταίρους του παγκόσμιου Νότου.
Παράλληλα με Βενεζουέλα: το νέο δόγμα της Ουάσινγκτον
Η προσέγγιση των ΗΠΑ στην Κούβα θυμίζει σε πολλούς αναλυτές τη μεθοδολογία που εφαρμόστηκε στη Βενεζουέλα: συνδυασμός κυρώσεων, στοχευμένων διώξεων, επιχειρησιακής πίεσης και περιφερειακής διπλωματίας. Η σύγκριση δεν είναι τυχαία, καθώς η Καραϊβική αποτελεί κρίσιμο διάδρομο για ενεργειακές ροές, ναυτιλιακές διαδρομές και, πλέον, για τη γεωπολιτική αντιπαράθεση με Κίνα και Ρωσία.
Η Ουάσινγκτον παρουσιάζει την Κούβα ως κίνδυνο για την εθνική της ασφάλεια, λόγω στενών δεσμών της Αβάνας με κινεζικές και ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών και εξοπλιστικά προγράμματα, συμπεριλαμβανομένων μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Εάν η κρίση κλιμακωθεί με πιο άμεση αμερικανική παρέμβαση, η Καραϊβική θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ακόμη ένα μόνιμο μέτωπο τριβής μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.
Ευρωπαϊκή και ελληνική οπτική: κυρώσεις, ναυτιλία και ενέργεια
Για την Ευρώπη, και ειδικά για χώρες με ισχυρή ναυτιλία όπως η Ελλάδα, η όξυνση στην Κούβα δεν είναι μια μακρινή ιστορία. Η εφαρμογή και επέκταση αμερικανικών κυρώσεων μπορεί να επηρεάσει τη ναυτιλιακή δραστηριότητα στην Καραϊβική και τη Λατινική Αμερική, αυξάνοντας νομικούς και ασφαλιστικούς κινδύνους για πλοιοκτήτες, ναυλωτές και παρόχους υπηρεσιών.
Παράλληλα, κάθε επιπλέον γεωπολιτικό μέτωπο που εμπλέκει ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία ενισχύει τη γενικευμένη αβεβαιότητα στο διεθνές εμπόριο και στις αγορές ενέργειας, ακόμη κι αν η Κούβα δεν είναι μεγάλη παραγωγός. Η διασύνδεση με τη Βενεζουέλα, η αυξημένη στρατιωτική παρουσία και ο κίνδυνος επεισοδίων σε θαλάσσιους διαδρόμους μπορούν να μεταφραστούν σε υψηλότερο κόστος μεταφορών και αυξημένα ασφάλιστρα κινδύνου.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, η εξελισσόμενη κρίση ΗΠΑ – Κούβας έχει τρεις βασικές διαστάσεις. Πρώτον, η ελληνόκτητη ναυτιλία, με ισχυρή παρουσία σε ενεργειακές και χύδην μεταφορές, ενδέχεται να αντιμετωπίσει αυξημένους κανονιστικούς και ασφαλιστικούς περιορισμούς σε διαδρομές που σχετίζονται με την Καραϊβική και τη Λατινική Αμερική. Δεύτερον, η περαιτέρω πόλωση μεταξύ ΗΠΑ, Κίνας και Ρωσίας επιβαρύνει το διεθνές εμπορικό περιβάλλον, με έμμεσες επιπτώσεις στις ελληνικές εξαγωγές και στον τουρισμό, εάν η αβεβαιότητα επηρεάσει την παγκόσμια ανάπτυξη. Τρίτον, σε θεσμικό επίπεδο, η ΕΕ θα κληθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατλαντική σχέση και στην ανάγκη αποφυγής δευτερογενών κυρώσεων σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, κάτι που ενδιαφέρει άμεσα τις ελληνικές τράπεζες, τις ασφαλιστικές και τους ομίλους με διεθνή έκθεση.
#ΗΠΑ #Κούβα #Τραμπ #Κυρώσεις #Γεωπολιτική #Ναυτιλία
