Ο Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε ιρανικό προσχέδιο για τερματισμό του πολέμου και απέστειλε αυστηρότερη αντιπρόταση στην Τεχεράνη. Η κίνηση συνδέεται με ανησυχίες για τα παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία, τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων και τις εγγυήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα.
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να σκληραίνει τη στάση του απέναντι στο Ιράν, απορρίπτοντας ιρανικό προσχέδιο συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου και αποστέλλοντας αυστηρότερη αντιπρόταση στην Τεχεράνη. Σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times», που επικαλείται τρεις ανώνυμους αξιωματούχους, ο Λευκός Οίκος δεν έμεινε ικανοποιημένος από τους όρους που πρότεινε η ιρανική πλευρά.
Η αντιπρόταση, όπως περιγράφεται, δεν αφορά μόνο τεχνικές λεπτομέρειες, αλλά επιχειρεί να αναδιαμορφώσει το πλαίσιο της υπό διαμόρφωση συμφωνίας, με στόχο να περιοριστούν οι παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη και να ενισχυθούν οι αμερικανικές απαιτήσεις για ασφάλεια και έλεγχο.
Ποιοι όροι προκαλούν αντίδραση στην Ουάσινγκτον;
Οι πηγές που επικαλείται η εφημερίδα αποδίδουν την κίνηση Τραμπ σε δύο βασικές ανησυχίες: τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων και τον τρόπο αποδέσμευσης των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων. Η Ουάσινγκτον εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε ένα σχήμα στο οποίο η Τεχεράνη θα λάμβανε σημαντική οικονομική ανάσα χωρίς επαρκείς και άμεσα ελέγξιμες δεσμεύσεις.
Στο επίκεντρο βρίσκεται επίσης η πρόθεση του Λευκού Οίκου να αποφύγει μια παρατεταμένη διαδικασία που θα μπορούσε να παγιώσει ένα εύθραυστο καθεστώς εκεχειρίας χωρίς σαφείς όρους. Η αμερικανική πλευρά επιδιώκει να συνδέσει κάθε κίνηση αποδέσμευσης πόρων με συγκεκριμένα βήματα εφαρμογής της συμφωνίας, περιορίζοντας τα περιθώρια ελιγμών της Τεχεράνης.
Πίεση προς τον ανώτατο ηγέτη και το πλαίσιο της συμφωνίας
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η νέα πρόταση αποσκοπεί στο να επιταχύνει τις συνομιλίες και να ασκήσει πρόσθετη πίεση στον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ώστε να αποδεχθεί το πλαίσιο που η Ουάσινγκτον έχει ήδη αποστείλει. Η επιδίωξη είναι να κλειδώσει ένα βασικό σχήμα συμφωνίας, αφήνοντας τις πιο σύνθετες πτυχές για μεταγενέστερη φάση.
Εάν υιοθετηθεί, το προσχέδιο αυτό φέρεται να προβλέπει τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ Ιράν, Ισραήλ και ΗΠΑ, το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την αναβολή της συζήτησης για το πυρηνικό ζήτημα σε επόμενες διαπραγματεύσεις. Η επιλογή να μείνει το πυρηνικό πρόγραμμα εκτός της άμεσης συμφωνίας δείχνει μια προσπάθεια να διαχωριστεί η άμεση αποσυμπίεση της σύγκρουσης από το μακροπρόθεσμο ζήτημα ασφάλειας, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί κενά που η κάθε πλευρά θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει.
Τροποποιήσεις στο μνημόνιο κατανόησης και ο ρόλος του πυρηνικού φακέλου
Παράλληλα, το Axios μεταδίδει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος ζήτησε αλλαγές στο αρχικό μνημόνιο κατανόησης που, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, επρόκειτο να υπογράψουν ΗΠΑ και Ιράν. Οι νέες απαιτήσεις περιλαμβάνουν αυστηρότερες εγγυήσεις ότι η Τεχεράνη δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Η επιμονή αυτή αντανακλά τη διαχρονική ανησυχία της Ουάσινγκτον για τη δυνατότητα του Ιράν να προσεγγίσει το πυρηνικό κατώφλι, ακόμη και αν τυπικά δεν παραβιάζει δεσμεύσεις. Οι ΗΠΑ φαίνεται να επιδιώκουν διατυπώσεις που να περιορίζουν όχι μόνο την παραγωγή υλικών, αλλά και τη δυνατότητα της Τεχεράνης να επανεκκινήσει ταχύτατα ένα στρατιωτικό πρόγραμμα σε περίπτωση κατάρρευσης της συμφωνίας.
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ και η διατύπωση για το άνοιγμα
Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, οι νέες αμερικανικές απαιτήσεις αγγίζουν και τη διατύπωση για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα για τη διεθνή ενέργεια. Η Ουάσινγκτον φέρεται να επιδιώκει πιο σαφείς και δεσμευτικές αναφορές για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα και την αποφυγή μονομερών περιορισμών από την ιρανική πλευρά.
Η διατύπωση σε τέτοια σημεία δεν είναι τυπική λεπτομέρεια, αλλά καθορίζει το πώς θα ερμηνευθεί στην πράξη η συμφωνία από ναυτιλιακές εταιρείες, ασφαλιστές και κράτη που εξαρτώνται από τις θαλάσσιες ροές ενέργειας. Μια ασαφής φράση θα μπορούσε να επιτρέψει επαναλαμβανόμενες κρίσεις, ενώ μια πιο δεσμευτική θα ενίσχυε την προβλεψιμότητα, αλλά ίσως δυσκόλευε την αποδοχή της από την Τεχεράνη.
Θεσμική διάσταση: διαπραγμάτευση υπό πίεση και πολιτικό κόστος
Η επιλογή Τραμπ να επανέλθει με αυστηρότερους όρους δείχνει μια διαπραγματευτική τακτική που βασίζεται στην κλιμάκωση των απαιτήσεων σε κρίσιμη φάση των συνομιλιών. Θεσμικά, αυτό αυξάνει την πίεση τόσο στην ιρανική ηγεσία όσο και στους ίδιους τους αμερικανικούς θεσμούς, που καλούνται να υποστηρίξουν μια συμφωνία με υψηλότερο βαθμό δεσμεύσεων και ενδεχομένως μεγαλύτερη δυσκολία εφαρμογής.
Η παράκαμψη ή η συμπίεση των κοινοβουλευτικών και θεσμικών διαδικασιών, προκειμένου να επιτευχθεί γρήγορα μια νέα συμφωνία, μπορεί να δημιουργήσει μελλοντικά κενά νομιμοποίησης. Αντίστοιχα, η ιρανική πλευρά θα χρειαστεί να παρουσιάσει οποιαδήποτε συμφωνία ως ισορροπημένη, γεγονός που περιορίζει το περιθώριο αποδοχής σκληρότερων όρων χωρίς εσωτερικές αντιδράσεις.
Σχόλιο 
: Για την Ελλάδα, η συζήτηση για την ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ έχει άμεση ναυτιλιακή και ενεργειακή σημασία, δεδομένου του ρόλου της ελληνόκτητης ποντοπόρου ναυτιλίας στις μεταφορές πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Κάθε συμφωνία που ενισχύει τη σταθερότητα στη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό μειώνει τον κίνδυνο αναταράξεων στα ναύλα, στα ασφάλιστρα και, τελικά, στο κόστος ενέργειας για την ευρωπαϊκή αγορά, στην οποία η Ελλάδα συμμετέχει. Παράλληλα, η διπλωματική διαχείριση της κρίσης από ΗΠΑ, Ιράν και Ισραήλ θα αποτελέσει σημείο αναφοράς για την ελληνική εξωτερική πολιτική σε μια ευρύτερη περιοχή όπου η Αθήνα επιδιώκει ρόλο αξιόπιστου εταίρου και διαμεσολαβητή.
#Τραμπ #ΗΠΑ #Ιράν #Ορμούζ #Διπλωματία
