Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποιεί για ιστορική ανατροπή στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου, με ταυτόχρονο σοκ προσφοράς και κάμψη ζήτησης. Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ αδειάζει τα αποθέματα και πιέζει διυλιστήρια και οικονομίες.
Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου εισέρχεται σε μία από τις πιο ασταθείς και επικίνδυνες φάσεις των τελευταίων δεκαετιών, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ). Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και ο παρατεταμένος αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ έχουν προκαλέσει ένα διπλό σοκ: ιστορική κατάρρευση της προσφοράς και ταυτόχρονη επιβράδυνση της ζήτησης, με τα παγκόσμια αποθέματα να υποχωρούν με ρυθμούς ρεκόρ.
Βαθιά πληγή στην προσφορά και στα αποθέματα
Οι απώλειες προσφοράς από τα Στενά του Ορμούζ έχουν ξεπεράσει πλέον το 1 δισ. βαρέλια, με πάνω από 14 εκατ. βαρέλια ημερησίως να παραμένουν εκτός αγοράς. Τον Απρίλιο, η παγκόσμια παραγωγή μειώθηκε κατά επιπλέον 1,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, στα 95,1 εκατ. βαρέλια, ενώ οι συνολικές απώλειες από τον Φεβρουάριο ανέρχονται στα 12,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Η παραγωγή των χωρών του Κόλπου που επηρεάζονται από το κλείσιμο των Στενών βρίσκεται 14,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα.
Η ένταση αποτυπώνεται και στα αποθέματα: μόνο τον Μάρτιο μειώθηκαν κατά 129 εκατ. βαρέλια και τον Απρίλιο κατά ακόμη 117 εκατ. βαρέλια. Η διακοπή της θαλάσσιας διακίνησης μέσω Ορμούζ οδήγησε σε πτώση των χερσαίων αποθεμάτων κατά 170 εκατ. βαρέλια σε έναν μήνα, ενώ το πετρέλαιο σε πλωτές αποθήκες αυξήθηκε κατά 53 εκατ. βαρέλια. Οι χώρες του ΟΟΣΑ είδαν τα χερσαία αποθέματά τους να βυθίζονται κατά 146 εκατ. βαρέλια, με επιπλέον μείωση 24 εκατ. βαρελιών στα ορατά αποθέματα εκτός ΟΟΣΑ.
Πίεση στη ζήτηση, διυλιστήρια και προοπτικές τιμών
Παρά το σοκ προσφοράς, ο ΙΕΑ καταγράφει πλέον καθαρή πτώση της παγκόσμιας ζήτησης. Για το 2026, η ζήτηση προβλέπεται να μειωθεί κατά 420 χιλιάδες βαρέλια ημερησίως σε ετήσια βάση, στα 104 εκατ. βαρέλια την ημέρα, δηλαδή 1,3 εκατ. βαρέλια χαμηλότερα από τις προβλέψεις πριν από τον πόλεμο. Η μεγαλύτερη κάμψη αναμένεται στο δεύτερο τρίμηνο του 2026, με πτώση 2,45 εκατ. βαρελιών ημερησίως· από αυτά, 930 χιλιάδες βαρέλια αφορούν τις οικονομίες του ΟΟΣΑ και 1,5 εκατ. βαρέλια τις χώρες εκτός ΟΟΣΑ.
Οι ισχυρότερες πιέσεις καταγράφονται στα πετροχημικά και στις αερομεταφορές, ενώ οι υψηλές τιμές ενέργειας, η επιδείνωση του μακροοικονομικού περιβάλλοντος και τα μέτρα εξοικονόμησης καυσίμων διαβρώνουν σταδιακά τη συνολική κατανάλωση. Τα διυλιστήρια αναμένεται να μειώσουν την επεξεργασία αργού κατά 4,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως το δεύτερο τρίμηνο του 2026, στα 78,7 εκατ. βαρέλια, με μέση ετήσια πτώση 1,6 εκατ. βαρελιών. Παρά ζημιές σε υποδομές, εξαγωγικούς περιορισμούς και έλλειψη πρώτων υλών, τα περιθώρια διύλισης παραμένουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, λόγω της εκρηκτικής ανόδου στα μεσαία αποστάγματα.
Μερική ανακούφιση προσφέρουν οι αυξημένες εξαγωγές από τη λεκάνη του Ατλαντικού και η αναδιάταξη των εμπορικών ροών που υποκαθιστούν μέρος των χαμένων εξαγωγών από τον Κόλπο. Υπό την υπόθεση σταδιακής επαναφοράς των ροών μέσω Ορμούζ από τον Ιούνιο, ο ΙΕΑ εκτιμά ότι η παγκόσμια προσφορά θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα 102,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026, δηλαδή 3,9 εκατ. βαρέλια χαμηλότερα.
Σχόλιο 
: Η έκθεση του ΙΕΑ επιβεβαιώνει ότι η αγορά πετρελαίου εισέρχεται σε φάση δομικής αστάθειας, όπου γεωπολιτικός κίνδυνος, ενεργειακό κόστος και οικονομική επιβράδυνση αλληλοτροφοδοτούνται. Για εισαγωγικές οικονομίες όπως η ελληνική, η εξίσωση γίνεται πιο σύνθετη: βραχυπρόθεσμα, το σοκ προσφοράς σημαίνει υψηλότερο κόστος ενέργειας και πληθωριστικές πιέσεις, μεσοπρόθεσμα όμως η ασθενέστερη ζήτηση μπορεί να λειτουργήσει ως ανάχωμα στις τιμές. Η στρατηγική διαφοροποίησης πηγών, η ενίσχυση αποθεμάτων ασφαλείας και η επιτάχυνση επενδύσεων σε ΑΠΕ και εξοικονόμηση ενέργειας δεν είναι πλέον επιλογές, αλλά προϋποθέσεις ανθεκτικότητας για κράτη και επιχειρήσεις.
#IEA #πετρέλαιο #Ορμούζ #ενέργεια #οικονομία
