Ο Αλέξανδρος Εξάρχου περιγράφει γιατί ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί εθνικό στοίχημα για την Ελλάδα και τη ΝΑ Ευρώπη. Προειδοποιεί παράλληλα για κίνδυνο νέων κόκκινων δανείων στις ΑΠΕ έως 25 δισ. ευρώ.
Από θεωρητικό σενάριο, ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου μετατρέπεται σε ένα από τα πιο φιλόδοξα γεωοικονομικά εγχειρήματα της Ελλάδας και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Ο διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, τονίζει ότι πρόκειται «πρώτα για εθνικό και μετά για επιχειρηματικό project», αναδεικνύοντας τον ρόλο της χώρας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου σε μια περίοδο έντονων αναταράξεων στο LNG.
Συμφωνίες, FSRU και ο ρόλος της ΔΕΠΑ
Ο Vertical Corridor, όπως έχει ονομαστεί, στηρίζεται πλέον σε συγκεκριμένα συμβόλαια και μνημόνια συνεργασίας που ξεπερνούν τα 4-4,5 δισ. κυβικά μέτρα (bcm) ετησίως. Στο πακέτο περιλαμβάνονται 1 bcm για την Αλβανία και 0,5 bcm για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, με πολυετείς συμφωνίες που έχει ήδη εξασφαλίσει η εταιρεία, περίπου 2 bcm με τη Ρουμανία, καθώς και υπό διαπραγμάτευση ποσότητες για Ουκρανία και Βουλγαρία. Το μέγεθος αυτό αντιστοιχεί στη δυναμικότητα ενός FSRU, ανοίγοντας τη συζήτηση για νέες υποδομές επαναεριοποίησης και μεταφοράς.
Για τη σύνδεση της Αλβανίας με τον Διάδρομο προκρίνεται αγωγός περίπου 35 χιλιομέτρων, που θα ενώνει τον TAP με τη ζώνη βιομηχανικής κατανάλωσης στη γειτονική χώρα. Το κόστος εκτιμάται γύρω στα 70 εκατ. ευρώ και, σύμφωνα με τον κ. Εξάρχου, θα καλυφθεί από το αλβανικό Δημόσιο, ενώ η ελληνική πλευρά δεν σχεδιάζει επενδύσεις FSRU εκτός Ελλάδας.
Κρίσιμη για την ωρίμανση του έργου θεωρείται η πρόσφατη συμφωνία για ενιαίο τρόπο τιμολόγησης των τελών διαμετακόμισης φυσικού αερίου, που περιορίζει τις εθνικές στρεβλώσεις και αυξάνει την προβλεψιμότητα για μακροχρόνια συμβόλαια. Ο Εξάρχου υπογραμμίζει ότι ο Κάθετος Διάδρομος «χτίζεται πάνω σε μακροχρόνια συμβόλαια LNG 2030-2050 και όχι σε βραχυπρόθεσμες δημοπρασίες».
Στο επιχειρηματικό επίπεδο, κεντρικό ρόλο έχει η Atlantic, κοινό σχήμα του Ομίλου AKTOR με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας. Ο Εξάρχου ξεκαθαρίζει ότι «όταν μιλάω για τον ελληνικό Vertical Corridor, μιλάω για ένα σχήμα που περιλαμβάνει και το Ελληνικό Δημόσιο μέσω της ΔΕΠΑ» και ότι ο σχεδιασμός δεν έχει αλλάξει. Οι συμβάσεις LNG, παρότι υπογράφονται από την AKTOR LNG USA για τεχνικούς λόγους, προορίζονται να ενταχθούν στην αρχιτεκτονική της Atlantic, με επιχειρηματικό μοντέλο κλειδωμένης τιμής προμήθειας και συμφωνημένης τιμής πώλησης, που δημιουργεί σχετικά ασφαλές περιθώριο κέρδους.
Η δύσκολη αγορά LNG και το ευρωπαϊκό δίλημμα
Η ανάλυση του Εξάρχου για την παγκόσμια αγορά LNG είναι ζοφερή. Παρά τη σημερινή διαφορά τιμών μεταξύ Henry Hub (περί τα 7 δολάρια ανά MMBtu, δηλαδή περίπου 20 ευρώ/MWh) και TTF (κάτω από 50 ευρώ/MWh αλλά με έντονες διακυμάνσεις), εκτιμά ότι το TTF μπορεί να φτάσει και τα 85 ευρώ/MWh. Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, δεν θα είναι η τιμή αλλά η διαθεσιμότητα, καθώς τα φορτία θα κατευθύνονται προς Ασία, όπου Κατάρ, Ρωσία και Κίνα αναδιαμορφώνουν τον χάρτη των ροών.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Όμιλος AKTOR επιδιώκει «προνόμιο διαθεσιμότητας» από αμερικανικούς προμηθευτές, αξιοποιώντας τη δεσμευμένη ζήτηση στα Βαλκάνια. Ο Εξάρχου καλεί την Ε.Ε. να πάψει να λειτουργεί αντιδραστικά και να επιδιώξει ισορροπία προμηθευτών, ακόμη και με υψηλότερο κόστος, καθώς «η ενέργεια είναι κυρίως θέμα ασφάλειας».
ΑΠΕ, κίνδυνος 25 δισ. νέων κόκκινων δανείων και ανάγκη αποθήκευσης
Στο μέτωπο της πράσινης ενέργειας, ο Εξάρχου κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την ελληνική αγορά ΑΠΕ. Με έργα χρηματοδοτημένα κατά 80% με τραπεζικό δανεισμό, οι αυξανόμενες περικοπές παραγωγής λόγω κορεσμένων δικτύων και απουσίας αποθήκευσης μπορούν, αν ξεπεράσουν το 20%, να εξαφανίσουν το περιθώριο κέρδους και να οδηγήσουν σε κύμα μη εξυπηρετούμενων δανείων έως 25 δισ. ευρώ. «Το πραγματικό “κόκκινο” δεν είναι μόνο για τον επιχειρηματία, είναι κυρίως για τις τράπεζες», σημειώνει.
Κατά τον ίδιο, η Ελλάδα έχει δημιουργήσει «χιλιάδες φωτοβολταϊκά χωρίς καμία πρόβλεψη μπαταρίας», με αποτέλεσμα ακραίες διακυμάνσεις τιμών μεταξύ μεσημεριανών και βραδινών ωρών. Η λύση δεν είναι οι μικρές behind-the-meter εγκαταστάσεις, αλλά μεγάλες μονάδες αποθήκευσης που θα σταθεροποιούν το σύστημα. Ως παράδειγμα φέρνει τη Βουλγαρία, η οποία επέλεξε να επιδοτήσει κυρίως μπαταρίες, πετυχαίνοντας πιο σταθερές και χαμηλότερες τιμές ρεύματος.
Ο Όμιλος AKTOR διαθέτει σήμερα pipeline περίπου 520 MW σε ΑΠΕ, με στόχο τα 1,3 GW έως το 2030, ενώ εξετάζει και μονάδες φυσικού αερίου στα Δυτικά Βαλκάνια, όπου θεωρεί ότι υπάρχουν μεγαλύτερα περιθώρια ανάπτυξης. Παράλληλα, βλέπει το μέλλον των μεγάλων τεχνικών ομίλων στη ΝΑ Ευρώπη, μετά το τέλος των κονδυλίων του RRF, σε παραχωρήσεις και ΣΔΙΤ. Ο όμιλος πραγματοποιεί ήδη due diligence σε ώριμες παραχωρήσεις, κυρίως οδικά έργα, επισημαίνοντας ότι η αξία τους εξαρτάται κυρίως από την υπολειπόμενη διάρκεια της σύμβασης και τη σταθερότητα των ταμειακών ροών.
Σχόλιο 
: Ο Κάθετος Διάδρομος λειτουργεί ως διπλό στοίχημα: αναβαθμίζει γεωπολιτικά την Ελλάδα, αλλά ταυτόχρονα εκθέτει το τραπεζικό σύστημα σε νέους κινδύνους, αν δεν λυθεί άμεσα το ζήτημα αποθήκευσης και δικτύων στις ΑΠΕ. Η σύζευξη μακροχρόνιων συμβολαίων LNG με ισχυρή πολιτική βούληση στις υποδομές θα κρίνει αν η χώρα θα γίνει πραγματικός ενεργειακός κόμβος ή θα μείνει σε ρόλο απλού διαμετακομιστή.
#ενέργεια #LNG #ΚάθετοςΔιάδρομος #ΑΠΕ #Aktor #ΔΕΠΑ
