Η ΕΕ θεσπίζει αυστηρά, κλιμακούμενα όρια για τους υδρογονάνθρακες ορυκτελαίων σε ελαιόλαδα και πυρηνέλαια. Η Ελλάδα διαμορφώνει κοινή εθνική γραμμή και μπαίνει σε φάση δύσκολης προσαρμογής.
Η ψήφιση στις 13 Μαΐου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των νέων ορίων για τους υδρογονάνθρακες ορυκτελαίων (Mineral Oil Hydrocarbons – MOH) στα ελαιόλαδα και πυρηνέλαια ανοίγει μια νέα, απαιτητική περίοδο για ολόκληρη την αλυσίδα του ελληνικού ελαιολάδου. Ο Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών Τυποποιήσεως Ελαιολάδου (ΣΕΒΙΤΕΛ) χαιρετίζει την τελική απόφαση, αλλά δεν κρύβει ότι η προσαρμογή θα είναι σύνθετη και πολυεπίπεδη.
Τα νέα όρια και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΣΕΒΙΤΕΛ, ο κανονισμός εισάγει κλιμακούμενη μείωση των ανώτατων επιτρεπτών συγκεντρώσεων MOH, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας τροφίμων και την εναρμόνιση των πρακτικών σε όλη την ΕΕ.
Για τα ελαιόλαδα προβλέπονται δύο στάδια:
• 4,0 mg/kg από 1 Μαρτίου 2027
• 2,0 mg/kg από 1 Ιανουαρίου 2028
Για τα πυρηνέλαια τα όρια μειώνονται σε τρεις φάσεις:
• 10,0 mg/kg από 1 Μαρτίου 2028
• 5,0 mg/kg από 1 Ιανουαρίου 2029
• 2,0 mg/kg από 1 Ιανουαρίου 2030
Ο κανονισμός εξαιρεί ρητά τα λαμπάντε ελαιόλαδα και τα ακατέργαστα πυρηνέλαια από την εφαρμογή των νέων ορίων, αναγνώριση ότι πρόκειται για πρώτες ύλες που υπόκεινται σε περαιτέρω επεξεργασία.
Υστέρηση προετοιμασίας και «τελευταίας στιγμής» εθνική γραμμή
Ο ΣΕΒΙΤΕΛ υπενθυμίζει ότι ήδη από το 2022 είχε κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου προς την Πολιτεία για τη σημασία του θέματος. Ωστόσο, όπως τονίζει, μέχρι πρόσφατα είχαν γίνει ελάχιστα βήματα τόσο για τη διαμόρφωση εθνικών θέσεων όσο και για την ενημέρωση παραγωγών και επιχειρήσεων.
Η ουσιαστική κινητοποίηση ήρθε λίγο πριν την κρίσιμη ψηφοφορία, με τηλεδιάσκεψη όλων των εμπλεκόμενων φορέων – Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥπΑΑΤ), ΕΦΕΤ, Γενικό Χημείο του Κράτους (ΓΧΚ), ΣΕΒΙΤΕΛ και ΕΔΟΕ. Στη συνάντηση αυτή διαμορφώθηκε κοινή εθνική γραμμή, την οποία υιοθέτησαν οι κρατικοί εκπρόσωποι.
Ο ΣΕΒΙΤΕΛ εκτιμά ότι η στάση της Ελλάδας στην ψηφοφορία συνέβαλε στην αποκατάσταση της αξιοπιστίας της χώρας σε ευρωπαϊκό επίπεδο και ανέδειξε έμπρακτα το ενδιαφέρον για την προστασία και προώθηση του ελαιολάδου ως εθνικού προϊόντος. Παράλληλα όμως αφήνει αιχμές ότι αν οι σχετικές πρωτοβουλίες είχαν ληφθεί εγκαίρως, τα τελικά αποτελέσματα θα μπορούσαν να είναι ακόμη ευνοϊκότερα.
Προσαρμογή της αλυσίδας αξίας και πρόταση για Εθνική Επιτροπή
Με την τυπική έγκριση του κανονισμού, ξεκινά μια κρίσιμη φάση προσαρμογής. Παραγωγοί, ελαιοτριβεία, τυποποιητές και εξαγωγείς θα πρέπει να αναθεωρήσουν πρακτικές καλλιέργειας, συγκομιδής, αποθήκευσης, μεταφοράς και τυποποίησης, ώστε να περιοριστούν οι πηγές επιμόλυνσης από MOH (λιπαντικά μηχανημάτων, υλικά συσκευασίας, logistics κ.ά.).
Ο ΣΕΒΙΤΕΛ υπογραμμίζει την ανάγκη έγκαιρης και συστηματικής ενημέρωσης όλων των κρίκων της αλυσίδας, ώστε η συμμόρφωση να μην οδηγήσει σε διαταραχές παραγωγής ή απώλεια ανταγωνιστικότητας στις εξαγωγές.
Προς αυτή την κατεύθυνση, ο Σύνδεσμος έχει ήδη εισηγηθεί στο ΥπΑΑΤ τη σύσταση Εθνικής Επιτροπής για τους υδρογονάνθρακες ορυκτελαίων, με συμμετοχή αρμοδίων αρχών και εξειδικευμένων επιστημονικών φορέων. Αποστολή της θα είναι η επιστημονική ερμηνεία του νέου πλαισίου, η παρακολούθηση των προβλημάτων εφαρμογής και η διαρκής καθοδήγηση των παραγωγών σε βέλτιστες πρακτικές.
Ο ΣΕΒΙΤΕΛ απευθύνει ιδιαίτερες ευχαριστίες στον υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Ανδριανό, καθώς και στα στελέχη ΕΦΕΤ και ΓΧΚ, για την άμεση εμπλοκή τους στη διαμόρφωση της εθνικής θέσης. Αναγγέλλει δε ότι, με την επίσημη δημοσίευση του κανονισμού, θα ακολουθήσει αναλυτική ενημέρωση για το περιεχόμενό του.
Σχόλιο 
: Η απόφαση για αυστηρά όρια MOH λειτουργεί ως διπλό τεστ για την Ελλάδα: αφενός για την ικανότητα του κράτους να χαράζει έγκαιρα τεκμηριωμένες θέσεις στις Βρυξέλλες, αφετέρου για την ωριμότητα του κλάδου να προσαρμοστεί γρήγορα σε ένα περιβάλλον όπου η ασφάλεια τροφίμων γίνεται κρίσιμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Όποιοι επενδύσουν τώρα σε τεχνογνωσία, ιχνηλασιμότητα και ποιοτικό έλεγχο, θα βγουν ενισχυμένοι στις διεθνείς αγορές ελαιολάδου.
#ελαιόλαδο #αγροτική_οικονομία #ασφάλεια_τροφίμων #ΕΕ
