Θεσμοθετείται το «on-bill financing» για ανακαινίσεις κατοικιών χωρίς αρχικό κεφάλαιο, με αποπληρωμή μέσω λογαριασμού ρεύματος. Το σχήμα ανοίγει ευκαιρίες, αλλά αφήνει κρίσιμα κενά για ληξιπρόθεσμες οφειλές και αλλαγή παρόχου.
Με την υπογραφή της κοινής υπουργικής απόφασης από το ΥΠΕΝ ενεργοποιείται ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο για την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και μικρών επιχειρήσεων: το λεγόμενο «on-bill financing». Ουσιαστικά, ο καταναλωτής θα μπορεί να προχωρά σε ανακαίνιση ή ενεργειακή θωράκιση του ακινήτου του χωρίς καθόλου αρχικό κεφάλαιο, αποπληρώνοντας τη δαπάνη σε μηνιαίες δόσεις μέσω του λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος.
Πώς λειτουργεί το σχήμα και ποιος υπογράφει
Η σύμβαση συνάπτεται αποκλειστικά μεταξύ παρόχου ρεύματος και ιδιοκτήτη του ακινήτου. Ο ενοικιαστής δεν μπορεί να υπογράψει ο ίδιος, άρα απαιτείται συνεννόηση μεταξύ ιδιοκτήτη και μισθωτή για το πώς θα καλύπτονται οι δόσεις που θα «τρέχουν» πάνω στον λογαριασμό ρεύματος.
Το εργαλείο καλύπτει τόσο εξοπλισμό (π.χ. αντλίες θερμότητας, κλιματιστικά υψηλής απόδοσης) όσο και παρεμβάσεις στο κέλυφος του κτιρίου (κουφώματα, θερμοπρόσοψη κ.ά.). Ο πάροχος χρηματοδοτεί εξ ολοκλήρου τη δαπάνη και ο πελάτης την αποπληρώνει με όρους που προσομοιάζουν σε τραπεζικό δάνειο, όπως ρητά περιγράφονται στη σύμβαση.
Στον λογαριασμό θα εμφανίζονται τρεις διακριτές ομάδες χρεώσεων: η πρώτη για την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας, η δεύτερη για τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις (ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ, ΥΚΩ, ΕΤΜΕΑΡ, φόροι κ.λπ.) και η τρίτη για τις πρόσθετες υπηρεσίες βελτίωσης ενεργειακής απόδοσης, δηλαδή εξοπλισμό, εργασία και μηνιαία δόση αποπληρωμής.
Σε περίπτωση μερικής πληρωμής λογαριασμού, η είσπραξη ιεραρχείται: πρώτα καλύπτονται οι χρεώσεις προμήθειας, οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις και οι φόροι, και τελευταίο το ποσό που αφορά την ενεργειακή αναβάθμιση.
Απαγόρευση διακοπής ρεύματος και κίνδυνος κακοπληρωτών
Κρίσιμο στοιχείο του πλαισίου είναι ότι ο πάροχος δεν επιτρέπεται να κόψει το ρεύμα λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών που αφορούν αποκλειστικά τις εργασίες αναβάθμισης. Η υπουργική απόφαση είναι σαφής: δεν μπορεί να υποβληθεί εντολή απενεργοποίησης μετρητή για οφειλές από πρόσθετες υπηρεσίες ενεργειακής απόδοσης.
Αυτό το σημείο, όμως, θεωρείται από την αγορά «θολό» και δυνητικά επικίνδυνο. Ο κλάδος των προμηθευτών, μέσω του ΕΣΠΕΝ, ζήτησε μηχανισμούς διαχείρισης κινδύνου, ακόμη και σχήματα κρατικής εγγυοδοσίας, ώστε να μη δημιουργηθεί μια νέα γενιά κακοπληρωτών. Η ΔΕΗ έχει προτείνει οι ληξιπρόθεσμες οφειλές από ενεργειακές αναβαθμίσεις να εμφανίζονται διακριτά σε επόμενους λογαριασμούς, ξεχωριστά από τις οφειλές για κατανάλωση ρεύματος.
Δεδομένου ότι το μοναδικό πραγματικά αποτελεσματικό εργαλείο πίεσης –η διακοπή παροχής– δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αυτές τις οφειλές, θεωρείται βέβαιο ότι οι εταιρείες θα ενσωματώσουν αυστηρές ρήτρες στις συμβάσεις, ώστε να θωρακιστούν.
Πώληση ακινήτου, αλλαγή παρόχου και εκκρεμότητες
Αν το ακίνητο πωληθεί πριν εξοφληθεί η δαπάνη, η συνέχιση της αποπληρωμής είναι θέμα συμφωνίας μεταξύ παλιού και νέου ιδιοκτήτη – για παράδειγμα, η υπόλοιπη οφειλή μπορεί να «περάσει» στον αγοραστή και να συνεχίσει να εξυπηρετείται μέσω των λογαριασμών του.
Το δικαίωμα αλλαγής παρόχου ρεύματος δεν θίγεται. Ο καταναλωτής μπορεί να μετακινηθεί σε άλλη εταιρεία, με τους αρχικούς όρους αποπληρωμής της αναβάθμισης να παραμένουν σε ισχύ και να μην συνδέονται με τις υπηρεσίες του νέου προμηθευτή. Ωστόσο, παραμένει ασαφές τι ακριβώς θα συμβαίνει με το ανεξόφλητο υπόλοιπο προς τον προηγούμενο πάροχο. Ένα σενάριο που συζητείται είναι η νέα εταιρεία να εισπράττει τις δόσεις μέσω των λογαριασμών της και να τις αποδίδει στον παλιό προμηθευτή, κάτι που προϋποθέτει περίπλοκες διατραπεζικές και διασυμβατικές ρυθμίσεις.
Η απόφαση θα ισχύσει από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, που αναμένεται άμεσα. Η αγορά ενέργειας αντιμετωπίζει θετικά το νέο εργαλείο και εκτιμάται ότι σύντομα θα εμφανιστούν τα πρώτα προϊόντα ενεργειακής αναβάθμισης μέσω λογαριασμών. Η επιτυχία του, όμως, θα κριθεί από το πόσο γρήγορα θα κλείσουν τα ρυθμιστικά κενά γύρω από τις ληξιπρόθεσμες οφειλές, την αλλαγή παρόχου και τη μεταβίβαση ακινήτων.
Σχόλιο 
: Το «on-bill financing» μπορεί να γίνει ισχυρό εργαλείο πράσινης αναβάθμισης, ειδικά για νοικοκυριά χωρίς πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό. Αν όμως δεν υπάρξουν σαφείς ασφαλιστικές δικλίδες για τον πιστωτικό κίνδυνο, οι προμηθευτές θα τιμολογήσουν ακριβά τον κίνδυνο ή θα περιορίσουν την πρόσβαση. Η κυβέρνηση και ο ρυθμιστής οφείλουν άμεσα να εξειδικεύσουν μηχανισμούς εγγυοδοσίας και διαχείρισης ληξιπρόθεσμων, αλλιώς ένα πολλά υποσχόμενο εργαλείο κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά ή να λειτουργήσει μόνο για τους ήδη «καλούς» πελάτες.
#ενεργειακή_αναβάθμιση #ρεύμα #νοικοκυριά #ενέργεια
