Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι μιλά για ρωσικές περιφέρειες σε καθεστώς χρεοκοπίας και βαθύτερο δημοσιονομικό έλλειμμα από το προβλεπόμενο. Πίσω από τη ρητορική, διαμορφώνεται μια μάχη αντοχών μεταξύ ουκρανικού μετώπου και ρωσικής οικονομίας.
Ουκρανία και Ρωσία δεν αναμετρώνται μόνο στα μέτωπα του πολέμου αλλά και στο πεδίο της οικονομικής φθοράς. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι επέλεξε αυτή τη φορά να στοχεύσει ευθέως τη ρωσική δημοσιονομική αντοχή, υποστηρίζοντας ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν «οδηγεί τη Ρωσία σε χρεοκοπία» και ότι η Μόσχα δεν θα μπορέσει να χρηματοδοτεί «επ’ άπειρον» τον πόλεμο.
Τι υποστηρίζει ο Ζελένσκι για τη ρωσική οικονομία
Σε ανάρτησή του στα κοινωνικά δίκτυα, ο Ουκρανός πρόεδρος υποστήριξε ότι «κάθε πλήγμα που ανταποδίδουμε, κάθε βήμα πίεσης με τους εταίρους μας, σπρώχνει τη Ρωσία προς το τέλος του πολέμου». Κατά τον ίδιο, «σημαντικός αριθμός ρωσικών περιφερειών βρίσκεται ήδη σε κατάσταση χρεοκοπίας», εικόνα που παραπέμπει σε διογκούμενα ελλείμματα σε τοπικό επίπεδο και αυξανόμενη εξάρτηση από τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό.
Ο Ζελένσκι υποστήριξε επίσης ότι η Ουκρανία γνωρίζει τις «μεθόδους» με τις οποίες η Μόσχα επιχειρεί να εξασφαλίσει πόρους για τη συνέχιση της πολεμικής προσπάθειας και διακήρυξε ότι το Κίεβο «θα τις ανατρέψει». Πρόκειται για σαφή αναφορά σε παρακαμπτήριες διαδρομές εξαγωγών και χρηματοδότησης, από τρίτες χώρες έως σκιώδη δίκτυα εμπορίου πετρελαίου.
Πλήγμα στη ρωσική διύλιση και ο πόλεμος των εσόδων
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε ο Ζελένσκι στις επιπτώσεις στον ενεργειακό τομέα, σημειώνοντας ότι η Ρωσία έχει χάσει «το 10% της δυναμικότητας διύλισης πετρελαίου τους τελευταίους μήνες». Ακόμη κι αν το ποσοστό αυτό δεν μπορεί να επαληθευτεί ανεξάρτητα σε πραγματικό χρόνο, αναδεικνύει τη στρατηγική του Κιέβου να στοχεύει κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, με στόχο να αυξήσει το κόστος του πολέμου για τη Μόσχα.
Σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο, η απώλεια παραγωγής «είναι πραγματικά πολύ επώδυνη» για τη Ρωσία, καθώς περιορίζει τα έσοδα από τα υδρογονάνθρακες – τον βασικό πυλώνα του ρωσικού προϋπολογισμού. Υποστήριξε επίσης ότι, «χάρη στην ολοκληρωμένη πίεση σε όλα τα επίπεδα», σε μόλις πέντε μήνες η Ρωσία καταγράφει δημοσιονομικό έλλειμμα «πολύ μεγαλύτερο από αυτό που είχε προγραμματίσει για όλο το έτος».
Πόσο κοντά είναι η Ρωσία σε «χρεοκοπία»;
Ο όρος «χρεοκοπία» λειτουργεί περισσότερο ως πολιτικό εργαλείο παρά ως τεχνική περιγραφή της σημερινής ρωσικής κατάστασης. Η Μόσχα εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά έσοδα από εξαγωγές ενέργειας, έχει περιορισμένο εξωτερικό χρέος και ελέγχει στενά το τραπεζικό της σύστημα και την κίνηση κεφαλαίων. Ωστόσο, η εικόνα είναι πιο σύνθετη σε βάθος χρόνου.
Οι κυρώσεις, οι εκπτώσεις στις τιμές του ρωσικού πετρελαίου, το πλαφόν τιμής και η αναδιάταξη των εμπορικών ροών προς την Ασία έχουν ήδη αναγκάσει τη Ρωσία να πουλά φθηνότερα και να επενδύει σε πιο δαπανηρές εφοδιαστικές διαδρομές. Ταυτόχρονα, το κόστος του πολέμου –από τις στρατιωτικές δαπάνες έως τις κοινωνικές παροχές για να διατηρηθεί η εσωτερική συνοχή– διογκώνει τις ανάγκες χρηματοδότησης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η «χρεοκοπία» που περιγράφει ο Ζελένσκι παραπέμπει περισσότερο σε σταδιακή διάβρωση της δημοσιονομικής σταθερότητας και σε αυξανόμενη πίεση στον ρωσικό προϋπολογισμό και τις περιφέρειες, παρά σε άμεση αδυναμία αποπληρωμής χρέους με την κλασική έννοια.
Η μάχη αντοχών: Οικονομία εναντίον πολιτικής νομιμοποίησης
Η ουσία της αντιπαράθεσης μεταφέρεται πλέον στο ερώτημα ποιος θα αντέξει περισσότερο: η ρωσική οικονομία υπό κυρώσεις ή η ουκρανική κοινωνία και οι δυτικοί φορολογούμενοι που χρηματοδοτούν το Κίεβο. Η δήλωση Ζελένσκι εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική πίεσης προς τους δυτικούς εταίρους, υπενθυμίζοντας ότι κάθε πακέτο βοήθειας και κάθε ενίσχυση των κυρώσεων φέρεται να φέρνει πιο κοντά το οικονομικό όριο αντοχής της Μόσχας.
Για τη Ρωσία, η διατήρηση της εικόνας οικονομικής «κανονικότητας» είναι κρίσιμη για την εσωτερική πολιτική νομιμοποίηση. Ένα διευρυνόμενο έλλειμμα, περιφέρειες σε δημοσιονομική ασφυξία και αυξανόμενη εξάρτηση από στρατιωτικές δαπάνες μπορεί να μην οδηγούν άμεσα σε κατάρρευση, αλλά περιορίζουν τον χώρο για επενδύσεις, ανάπτυξη και κοινωνική πολιτική τα επόμενα χρόνια.
Θεσμικές συνέπειες για την Ευρώπη και την ενεργειακή αρχιτεκτονική
Η σταδιακή αποδυνάμωση των ρωσικών ενεργειακών εσόδων επιταχύνει την αναδιάταξη της ευρωπαϊκής ενεργειακής αρχιτεκτονικής. Η Ευρώπη, έχοντας ήδη μειώσει δραστικά την εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και πετρέλαιο, κινείται προς πιο διαφοροποιημένες πηγές και προς τις ανανεώσιμες, δημιουργώντας ένα νέο καθεστώς τιμών και επενδύσεων.
Αυτή η μετάβαση δεν είναι ουδέτερη θεσμικά: ενισχύει τον ρόλο των ευρωπαϊκών οργάνων στη χάραξη κοινής ενεργειακής πολιτικής, μεταφέρει κέντρα βάρους σε άλλους προμηθευτές και επαναπροσδιορίζει τη γεωπολιτική αξία των αγωγών και των θαλάσσιων οδών. Μακροπρόθεσμα, η Ρωσία κινδυνεύει να χάσει το διαπραγματευτικό πλεονέκτημα που της έδινε επί δεκαετίες η θέση της ως βασικού ενεργειακού τροφοδότη της Ευρώπης.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, η συζήτηση περί «χρεοκοπίας» της Ρωσίας έχει λιγότερη σημασία από τη μακροπρόθεσμη αναδιάταξη της ενεργειακής και γεωπολιτικής ισορροπίας. Η Ελλάδα, ως χώρα-πύλη για φυσικό αέριο, ΑΠΕ και διαμετακομικό εμπόριο, μπορεί να ωφεληθεί από τη διαφοροποίηση των ευρωπαϊκών ενεργειακών ροών, εφόσον επιταχύνει επενδύσεις σε υποδομές και ενισχύσει τη θεσμική της αξιοπιστία. Ταυτόχρονα, η παρατεταμένη σύγκρουση σημαίνει διαρκή γεωπολιτικό κίνδυνο, που απαιτεί από τις ελληνικές επιχειρήσεις και τις τράπεζες πιο προσεκτική διαχείριση κινδύνου στις αγορές ενέργειας, ναυτιλίας και κεφαλαίων.
#Ουκρανία #Ρωσία #Ζελένσκι #Πούτιν #Ενέργεια #Κυρώσεις
