Η ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος Ισραήλ–ΗΠΑ με το Ιράν δεν είναι απλώς ένα ακόμη σοκ τιμών. Είναι ένα stress test για τη στρατηγική της Ευρωπαϊκή Ένωση — και μέχρι στιγμής, το αποτέλεσμα δεν είναι ενθαρρυντικό.
Από τον Φεβρουάριο, οι τιμές της ενέργειας έχουν εκτοξευθεί, με το πετρέλαιο να προσεγγίζει τα 115 δολάρια το βαρέλι. Το πλήγμα είναι άμεσο για τα χαμηλότερα εισοδήματα, αλλά η πίεση διαχέεται σε όλη την οικονομία: μεταφορές, βιομηχανία, πληθωρισμός, κατανάλωση. Η Ευρώπη, παρά το υψηλό της εισόδημα, δεν είναι θωρακισμένη — είναι εκτεθειμένη.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο εξωτερικό. Είναι και πολιτικό. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επέλεξαν για ακόμη μία φορά την εύκολη λύση: επιδοτήσεις κατανάλωσης και μείωση φόρων στα καύσιμα. Με απλά λόγια, προσπαθούν να «σβήσουν τη φωτιά» ρίχνοντας περισσότερο καύσιμο στο σύστημα.
Αυτή η προσέγγιση έχει τρία βασικά flaws. Πρώτον, διατηρεί τεχνητά υψηλή τη ζήτηση ενέργειας αντί να την περιορίζει. Δεύτερον, αποδυναμώνει τα δημόσια οικονομικά σε μια περίοδο που απαιτούνται επενδύσεις. Και τρίτον, καθυστερεί τη μετάβαση σε ένα πιο ανθεκτικό ενεργειακό μοντέλο.
Η κρίση, όμως, δεν είναι μόνο απειλή — είναι και ευκαιρία. Η Ευρώπη έχει ήδη τα εργαλεία για να αντιδράσει πιο στρατηγικά: ένα σύστημα που αποθαρρύνει τις εκπομπές, ενθαρρύνει τις ανανεώσιμες πηγές και δημιουργεί δημόσια έσοδα αντί για ελλείμματα. Με άλλα λόγια, να μετατρέψει το σοκ σε επιταχυντή της πράσινης μετάβασης.
Αυτό σημαίνει δύσκολες αποφάσεις. Υψηλότερο ενεργειακό κόστος βραχυπρόθεσμα, αλλά με σαφή σήματα προς την αγορά: επενδύστε σε καθαρές τεχνολογίες, μειώστε την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, προσαρμόστε τη ζήτηση.
Η πραγματικότητα είναι ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα στρατηγικό σταυροδρόμι. Μπορεί να συνεχίσει να αντιδρά αποσπασματικά, επιδοτώντας το παρελθόν. Ή μπορεί να χρησιμοποιήσει την κρίση για να επενδύσει στο μέλλον.
Μέχρι στιγμής, επιλέγει το πρώτο.
SBC Σχολιο
Η Ευρώπη κάνει policy mistake repeat mode. Subsidizing demand σε energy shock δεν είναι πολιτική — είναι delay tactic. Το παιχνίδι είναι structural: ποιος θα μειώσει πιο γρήγορα την εξάρτηση από oil & gas. Όποιος το κάνει πρώτος, κερδίζει competitiveness. Οι υπόλοιποι πληρώνουν το λογαριασμό.
