Η προειδοποίηση του Κιρίλ Ντμίτριεφ για «τσουνάμι» ενεργειακής κρίσης επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα: πότε και πώς θα ξαναμιλήσει η Ευρώπη με τη Μόσχα. Οι διεργασίες μεταξύ ευρωπαϊκών πρωτευουσών δείχνουν ότι η συζήτηση έχει ήδη ξεκινήσει, έστω ανεπίσημα.
Η συζήτηση για το μέλλον των σχέσεων Ευρώπης – Ρωσίας επιστρέφει από την πίσω πόρτα, αυτή τη φορά με αφορμή την ενέργεια. Ο επικεφαλής του Ρωσικού Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων (RDIF) και άτυπος διπλωματικός δίαυλος της Μόσχας, Κιρίλ Ντμίτριεφ, υποστήριξε ότι μια επερχόμενη ενεργειακή κρίση θα καταστήσει «αναπόφευκτους» τους διαλόγους μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ρωσίας.
Τι υποστηρίζει ο Ντμίτριεφ και πώς εμπλέκεται η Φινλανδία
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, ο Ντμίτριεφ επικαλέστηκε δηλώσεις του προέδρου της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ, σύμφωνα με τις οποίες «η αμερικανική πολιτική προς τη Ρωσία και την Ουκρανία δεν είναι προς το συμφέρον της Ευρώπης» και ότι «είναι ώρα να αρχίσουμε να μιλάμε με τη Ρωσία». Συνδέοντας τη φινλανδική τοποθέτηση με τις πιέσεις στην αγορά ενέργειας, έκανε λόγο για «τσουνάμι ενεργειακής κρίσης» που αρχίζει να πλήττει την ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο Στουμπ, από την πλευρά του, παραδέχθηκε ότι έχουν ήδη γίνει συζητήσεις με άλλους Ευρωπαίους ηγέτες, χωρίς όμως να υπάρχει ακόμη συγκεκριμένη ημερομηνία για ενδεχόμενες συνομιλίες με τη Μόσχα. Τόνισε παράλληλα τον ρόλο του σχήματος E5 – Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο και Πολωνία – ως βασικού πυρήνα συντονισμού της ευρωπαϊκής γραμμής.
Η ενεργειακή διάσταση: από την απεξάρτηση στην ανασφάλεια;
Η θέση του Ντμίτριεφ έρχεται σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη επιχειρεί να κλείσει τον κύκλο της εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο, αλλά δεν έχει ακόμη σταθεροποιήσει ένα νέο, μακροπρόθεσμο ενεργειακό υπόδειγμα. Η στροφή σε υγροποιημένο φυσικό αέριο, οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές και η επιτάχυνση των σχεδίων απανθρακοποίησης έχουν μειώσει δραστικά το ρωσικό μερίδιο, αλλά με κόστος υψηλότερων τιμών και αυξημένης μεταβλητότητας.
Η Μόσχα επιχειρεί να αξιοποιήσει αυτή την αβεβαιότητα προβάλλοντας την εικόνα μιας Ευρώπης που, αργά ή γρήγορα, θα χρειαστεί να επαναδιαπραγματευτεί την ενεργειακή της σχέση με τη Ρωσία. Το επιχείρημα του «αναπόφευκτου διαλόγου» λειτουργεί έτσι ως μήνυμα προς τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ότι η πλήρης αποσύνδεση έχει υψηλό οικονομικό και κοινωνικό κόστος.
Πολιτική γεωμετρία: ο ρόλος του E5 και τα όρια της ευρωπαϊκής ενότητας
Η αναφορά του Στουμπ στον συντονισμό μεταξύ Γερμανίας, Γαλλίας, Ιταλίας, Ηνωμένου Βασιλείου και Πολωνίας αναδεικνύει μια άτυπη «διεύθυνση» της ευρωπαϊκής στρατηγικής. Το E5 λειτουργεί ως πολιτικό εργαστήριο για το πώς θα συνδυαστεί η συνέχιση της στήριξης στην Ουκρανία με την ανάγκη σταθερότητας στην ευρωπαϊκή οικονομία και ενέργεια.
Ωστόσο, τα συμφέροντα δεν ταυτίζονται πλήρως. Κράτη με υψηλή βιομηχανική βάση και ενεργοβόρα παραγωγή ανησυχούν περισσότερο για το κόστος ενέργειας και την ανταγωνιστικότητα. Άλλες χώρες, ιδιαίτερα στην Ανατολική Ευρώπη, εστιάζουν πρωτίστως στη στρατηγική απειλή από τη Ρωσία και απορρίπτουν κάθε συζήτηση για «επιστροφή στην κανονικότητα» χωρίς σαφή πολιτικό διακανονισμό για την Ουκρανία.
Μακροπρόθεσμες συνέπειες για την ευρωπαϊκή στρατηγική
Η συζήτηση που ανοίγει, έστω ανεπίσημα, δεν αφορά μόνο το αν θα υπάρξουν επαφές με τη Μόσχα, αλλά με ποιους όρους. Αν η ενέργεια γίνει ο βασικός μοχλός επαναπροσέγγισης, υπάρχει ο κίνδυνος να επαναληφθεί το προηγούμενο μοντέλο, όπου η οικονομική διασύνδεση με τη Ρωσία θεωρήθηκε αυτομάτως εγγύηση ασφάλειας. Από θεσμική σκοπιά, μια τέτοια επιστροφή χωρίς σαφή πολιτικά και νομικά πλαίσια θα υπονόμευε την αξιοπιστία των ευρωπαϊκών κυρώσεων και της κοινής εξωτερικής πολιτικής.
Η εναλλακτική είναι μια πιο ψυχρή, θεσμικά θωρακισμένη σχέση: περιορισμένοι διάλογοι για ενεργειακή σταθερότητα και αποφυγή κλιμάκωσης, εντός ενός πλαισίου όπου οι ευρωπαϊκοί στόχοι για απεξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα παραμένουν αμετάβλητοι. Αυτό προϋποθέτει όμως επενδύσεις σε υποδομές, αποθήκευση, διασυνδέσεις και επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης, ώστε η Ευρώπη να μην οδηγηθεί σε διαπραγματεύσεις από θέση ενεργειακής ανάγκης.
Σχόλιο 
: Για την Ελλάδα, η συζήτηση περί «αναπόφευκτων» διαλόγων Ευρώπης – Ρωσίας επιβεβαιώνει ότι η ενεργειακή γεωπολιτική θα παραμείνει κεντρικός παράγοντας διαμόρφωσης τιμών και επενδυτικών ροών. Η χώρα έχει συμφέρον να αξιοποιήσει τη θέση της ως κόμβος υγροποιημένου φυσικού αερίου και διαμετακόμισης προς τα Βαλκάνια, μειώνοντας την έκθεσή της σε μελλοντικές ρωσοευρωπαϊκές διακυμάνσεις. Παράλληλα, όσο η Ευρώπη αναζητά θεσμικά ασφαλείς λύσεις για την ενεργειακή της ασφάλεια, η ελληνική οικονομία μπορεί να ωφεληθεί από επιτάχυνση επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές και διασυνδέσεις, υπό την προϋπόθεση ότι η εγχώρια ρυθμιστική πολιτική θα παραμείνει σταθερή και προβλέψιμη.
#Ρωσία #ΕυρωπαϊκήΈνωση #Ενέργεια #Ουκρανία
