Η Μόσχα ολοκληρώνει τις «τελικές πινελιές» για την επίσκεψη Πούτιν στην Κίνα, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται ήδη στο Πεκίνο. Η χρονική σύμπτωση αναδεικνύει τη σκληρή γεωπολιτική διαπραγμάτευση ανάμεσα σε Ουάσινγκτον, Μόσχα και Πεκίνο.
Η ανακοίνωση του εκπροσώπου του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ ότι η επίσκεψη του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Κίνα «θα πραγματοποιηθεί πολύ σύντομα» δεν είναι τυπική διπλωματική ενημέρωση. Έρχεται σε μια στιγμή όπου ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται ήδη στο Πεκίνο, ενώ ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζει να λειτουργεί ως βασικό εργαλείο πίεσης στο ευρωατλαντικό στρατόπεδο.
Γιατί η χρονική συγκυρία έχει βαρύνουσα σημασία
Το ότι το Πεκίνο υποδέχεται σχεδόν διαδοχικά τον πρόεδρο των ΗΠΑ και τον πρόεδρο της Ρωσίας δείχνει πως η Κίνα επιδιώκει να εμφανιστεί ως κεντρικός διαχειριστής της παγκόσμιας ισορροπίας. Η Μόσχα, από την πλευρά της, αξιοποιεί την επίσκεψη για να επιβεβαιώσει ότι δεν είναι διεθνώς απομονωμένη, αλλά ενταγμένη σε έναν σκληρό, στρατηγικό άξονα με την Κίνα.
Η αναφορά του Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι η Ρωσία χρησιμοποιεί τις επιθέσεις στην Ουκρανία για να αποσπάσει την προσοχή από την επίσκεψη Τραμπ στο Πεκίνο φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο ο πόλεμος έχει ενσωματωθεί στην παγκόσμια διαπραγμάτευση. Η σύγκρουση δεν είναι μόνο ζήτημα εδαφών, αλλά και εργαλείο διαμόρφωσης συσχετισμών ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις.
Τι επιδιώκει η Μόσχα από το Πεκίνο
Η Ρωσία μπαίνει στο Πεκίνο με δύο βασικές ανάγκες: οικονομική ανάσα και στρατηγική κάλυψη. Οι κυρώσεις της Δύσης έχουν περιορίσει τις χρηματοδοτικές και τεχνολογικές της δυνατότητες, ωθώντας τη ρωσική οικονομία σε αυξημένη εξάρτηση από την Κίνα, από τις ενεργειακές εξαγωγές μέχρι τις εισαγωγές βιομηχανικού εξοπλισμού.
Μια ακόμη επίσκεψη σε ανώτατο επίπεδο επιτρέπει στη Μόσχα να κλειδώσει μακροπρόθεσμες συμφωνίες που παγιώνουν αυτή την εξάρτηση. Σε αντάλλαγμα, το Πεκίνο κατοχυρώνει πρόσβαση σε φθηνή ρωσική ενέργεια και πρώτες ύλες, ενώ ενισχύει τη θέση του ως βασικού διαύλου της Ρωσίας προς τις ασιατικές αγορές και το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα εκτός δολαρίου.
Η Κίνα ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Μόσχα
Η σχεδόν ταυτόχρονη παρουσία Τραμπ και Πούτιν στην Κίνα δίνει στο Πεκίνο τη δυνατότητα να μετρήσει στην πράξη πόσο μπορεί να εκμεταλλευτεί τον ανταγωνισμό ΗΠΑ–Ρωσίας. Η κινεζική ηγεσία επιδιώκει να αποσπάσει από την Ουάσινγκτον χαλάρωση σε θέματα τεχνολογίας και εμπορίου, χωρίς να θυσιάσει τον στρατηγικό της δεσμό με τη Μόσχα.
Η ισορροπία είναι λεπτή: όσο η Κίνα στηρίζει τη Ρωσία, υφίσταται πίεση από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Όμως η αποδυνάμωση της Ρωσίας πέραν ενός ορίου δεν εξυπηρετεί το Πεκίνο, καθώς θα ενίσχυε τη δυτική επιρροή στην ευρασιατική ενδοχώρα. Έτσι, η επίσκεψη Πούτιν εντάσσεται σε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική διατήρησης μιας «χρήσιμης αλλά ελεγχόμενης» Ρωσίας.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία ως διαπραγματευτικό χαρτί
Οι καταγγελίες Ζελένσκι ότι η Μόσχα χρησιμοποιεί την ένταση στο μέτωπο για να σκιάσει την επίσκεψη Τραμπ στην Κίνα αναδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο η Μόσχα εργαλειοποιεί τον χρόνο και την ένταση του πολέμου. Η κλιμάκωση ή αποκλιμάκωση σε επιμέρους μέτωπα συχνά συμπίπτει με κρίσιμες διπλωματικές στιγμές.
Για την Κίνα, η ουκρανική σύγκρουση είναι διπλή πρόκληση: από τη μια, η παρατεταμένη αστάθεια πλήττει την παγκόσμια ζήτηση και τις εφοδιαστικές αλυσίδες. Από την άλλη, προσφέρει στο Πεκίνο ευκαιρίες να εμφανιστεί ως «υπεύθυνη δύναμη» που μπορεί να μεσολαβήσει, χωρίς όμως να διαρρήξει τον άξονα με τη Μόσχα. Η επίσκεψη Πούτιν θα δοκιμάσει πόσο μακριά είναι διατεθειμένη να πάει η Κίνα σε αυτή τη διπλή γραμμή.
Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις για την Ευρώπη
Για την Ευρώπη, η εμβάθυνση του άξονα Ρωσίας–Κίνας σημαίνει ότι το σενάριο «γρήγορης επιστροφής στην κανονικότητα» με τη Μόσχα απομακρύνεται. Οι ενεργειακές ροές που κάποτε κατευθύνονταν προς την ΕΕ αναπροσανατολίζονται σταθερά προς την Ασία, υποχρεώνοντας τις ευρωπαϊκές οικονομίες σε μόνιμα υψηλότερο κόστος ενέργειας και επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης υπό πίεση.
Παράλληλα, η τεχνολογική και χρηματοπιστωτική σύγκλιση Μόσχας–Πεκίνου δημιουργεί έναν παράλληλο πόλο, όπου ευρωπαϊκές εταιρείες έχουν όλο και λιγότερη πρόσβαση, ειδικά σε τομείς διπλής χρήσης. Η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί «συμπιεσμένη» ανάμεσα σε έναν αμερικανικό και έναν σινορωσικό πυλώνα, με περιορισμένο περιθώριο αυτόνομης στρατηγικής.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή
Για την Ελλάδα, η σταθεροποίηση του άξονα Ρωσίας–Κίνας συνεπάγεται ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και στα Βαλκάνια θα συνεχίσουν να επηρεάζονται από ανταγωνισμούς πολύ πέραν της περιοχής. Η Αθήνα, ως μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, βρίσκεται πιο κοντά στο δυτικό στρατόπεδο, αλλά ταυτόχρονα εξαρτάται από επενδύσεις και εμπορικές ροές όπου η Κίνα είναι σημαντικός παίκτης.
Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, η εμβάθυνση της ρωσοκινεζικής συνεργασίας ωθεί την Ελλάδα να ενισχύσει τη θέση της ως κόμβος ενέργειας και μεταφορών που συνδέει Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Ασία, με έμφαση σε διαφοροποιημένες πηγές ενέργειας και σε υποδομές που δεν εγκλωβίζονται σε έναν μόνο γεωπολιτικό πόλο.
Σχόλιο 
: Η επίσκεψη Πούτιν στην Κίνα, σε άμεση γειτνίαση με την παρουσία Τραμπ στο Πεκίνο, επιταχύνει την πολυπολική αναδιάταξη που ήδη ανατιμολογεί τον κίνδυνο για τις αγορές ενέργειας, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τις ροές κεφαλαίων. Για την ελληνική οικονομία αυτό σημαίνει ότι η περίοδος «φθηνής γεωπολιτικής» έχει λήξει: επενδυτικές αποφάσεις σε λιμάνια, δίκτυα, ναυτιλία και πράσινη ενέργεια πρέπει να λαμβάνουν υπόψη σταθερά υψηλότερη μεταβλητότητα και την ανάγκη στρατηγικής διαφοροποίησης εταίρων, με έμφαση στην ανθεκτικότητα και όχι μόνο στο άμεσο οικονομικό όφελος.
#Ρωσία #Κίνα #Πούτιν #Τραμπ #Ουκρανία #Γεωπολιτική
