Η Μόσχα αξιοποιεί την παραίτηση της πρωθυπουργού της Λετονίας για να εντείνει τη ρητορική περί «τοξικής» ουκρανικής κρίσης για την Ευρώπη. Πίσω από τις δηλώσεις Πέσκοφ διαφαίνεται η ρωσική στρατηγική αποδόμησης της ευρωπαϊκής συνοχής στο ουκρανικό μέτωπο.
Η Μόσχα επιχειρεί να μετατρέψει ένα μεθοριακό επεισόδιο με ουκρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη στη Λετονία σε εργαλείο ευρύτερης πολιτικής πίεσης προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Δημήτρι Πέσκοφ, υποστήριξε ότι το «καθεστώς του Κιέβου» δεν θα «λυπηθεί κανέναν» και θα «εκμεταλλευτεί τους πάντες», εάν δεν «τεθεί υπό έλεγχο», συνδέοντας ευθέως την ουκρανική κρίση με εσωτερικές πολιτικές αναταράξεις στις χώρες της Βαλτικής.
Η παραίτηση Σιλίνα και η ρωσική αφήγηση για «θύματα του Κιέβου»
Αφορμή για τις δηλώσεις του Πέσκοφ αποτέλεσε η παραίτηση της πρωθυπουργού της Λετονίας, Εβίκα Σιλίνα, μετά το περιστατικό με ουκρανικά drones που φέρονται να εισήλθαν σε λετονικό έδαφος. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου έσπευσε να εντάξει την εξέλιξη σε ένα ευρύτερο σχήμα, λέγοντας ότι αν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση «δεν θα είναι η τελευταία γενιά πολιτικών» που θα «πέφτουν θύματα των ενεργειών του καθεστώτος του Κιέβου», εξαναγκαζόμενοι σε παραιτήσεις λόγω «σκανδάλων».
Η διατύπωση δεν είναι τυχαία: η Μόσχα επιχειρεί να παρουσιάσει τις πολιτικές ηγεσίες της Ανατολικής Ευρώπης ως ευάλωτες σε μια κρίση που –κατά την ρωσική ανάγνωση– δεν ελέγχουν, αλλά υφίστανται. Έτσι, η ευθύνη μετατοπίζεται από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία προς το ίδιο το Κίεβο, το οποίο εμφανίζεται ως παράγοντας αποσταθεροποίησης για τους συμμάχους του.
Μήνυμα προς Βαλτικές χώρες και ΕΕ: «Προετοιμαστείτε για αλλαγές»
Στην τηλεοπτική του συνέντευξη, ο Πέσκοφ προειδοποίησε τις χώρες της Βαλτικής ότι πρέπει να «προετοιμαστούν για περισσότερες αλλαγές» λόγω της ουκρανικής κρίσης. Η φράση λειτουργεί ως πολιτικό σήμα: η Ρωσία εκτιμά ότι η μακρά διάρκεια του πολέμου, το οικονομικό βάρος της στήριξης του Κιέβου και ο κίνδυνος μεθοριακών επεισοδίων μπορούν να φθείρουν κυβερνήσεις και να ενισχύσουν εσωτερικές αντιδράσεις στην ευρωπαϊκή στρατηγική για την Ουκρανία.
Για τις Βαλτικές δημοκρατίες, που αποτελούν την αιχμή του δόρατος της σκληρής γραμμής απέναντι στη Μόσχα, τέτοιου τύπου δηλώσεις λειτουργούν ταυτόχρονα ως προπαγανδιστική πίεση και ως υπενθύμιση της γεωπολιτικής τους έκθεσης. Η ρωσική πλευρά επιχειρεί να καλλιεργήσει την εικόνα μιας Ευρώπης όπου κυβερνήσεις «πέφτουν» εξαιτίας της εμπλοκής τους στο ουκρανικό μέτωπο.
Η ρωσική στρατηγική απονομιμοποίησης του Κιέβου
Η φράση του Πέσκοφ ότι το «καθεστώς του Κιέβου» θα «εκμεταλλευτεί τους πάντες για τα πολύ, πολύ ανέντιμα συμφέροντά του» εντάσσεται στην πάγια ρητορική της Μόσχας. Στόχος είναι η απονομιμοποίηση της ουκρανικής ηγεσίας όχι μόνο στο εσωτερικό της Ρωσίας, αλλά και στο δυτικό ακροατήριο που παρακολουθεί με κόπωση έναν πόλεμο χωρίς σαφή ορίζοντα λήξης.
Στο θεσμικό επίπεδο, η ρωσική αφήγηση επιχειρεί να κλονίσει την πολιτική συναίνεση εντός της ΕΕ, παρουσιάζοντας την Ουκρανία ως πηγή «παρενεργειών» για την ευρωπαϊκή διακυβέρνηση: από παραιτήσεις κυβερνήσεων μέχρι εσωτερικές πολιτικές κρίσεις. Όσο η Μόσχα ποντάρει στη φθορά της ευρωπαϊκής αντοχής, τόσο θα αξιοποιεί μεμονωμένα επεισόδια –όπως τα drones στη Λετονία– ως αποδείξεις μιας δήθεν «τοξικής» σχέσης με το Κίεβο.
Ευρωπαϊκή συνοχή υπό πίεση και οι μακροπρόθεσμες συνέπειες
Οι δηλώσεις Πέσκοφ αναδεικνύουν ένα κρίσιμο διακύβευμα για την ΕΕ: κατά πόσο μπορεί να διατηρήσει ενιαία γραμμή σε ένα πόλεμο φθοράς, όταν οι εθνικές πολιτικές σκηνές είναι ήδη πολωμένες και κοινωνίες επιβαρυμένες από πληθωρισμό, αμυντικές δαπάνες και ενεργειακές ανακατατάξεις. Η Μόσχα επιχειρεί να συνδέσει κάθε κυβερνητική κρίση με το «κόστος της Ουκρανίας», προσφέροντας ένα απλό, αν και μονοδιάστατο, αφήγημα για εσωτερική κατανάλωση σε κράτη-μέλη της ΕΕ.
Σε βάθος χρόνου, η επιτυχία ή αποτυχία αυτής της στρατηγικής θα κριθεί στο αν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί θα μπορέσουν να θωρακίσουν τις εθνικές κυβερνήσεις με πιο σταθερό, μακροπρόθεσμο πλαίσιο στήριξης της Ουκρανίας – οικονομικό, στρατιωτικό και θεσμικό. Όσο η στήριξη παραμένει αποσπασματική και εξαρτημένη από βραχυπρόθεσμους πολιτικούς κύκλους, τόσο θα αυξάνει η ρωσική δυνατότητα να παρουσιάζει την Ουκρανία ως παράγοντα «ανατροπών» στην Ευρώπη.
Σχόλιο 
: Για την Ελλάδα, οι δηλώσεις Πέσκοφ υπενθυμίζουν ότι η ουκρανική κρίση δεν είναι μόνο στρατιωτικό μέτωπο, αλλά και πεδίο πολιτικού πολέμου φθοράς μέσα στην ΕΕ. Όσο η Μόσχα επενδύει σε αφηγήματα διάσπασης, τόσο αυξάνεται η ανάγκη για προβλέψιμο, πολυετές ευρωπαϊκό πλαίσιο στήριξης της Ουκρανίας, ώστε να περιοριστούν οι εσωτερικές πολιτικές αναταράξεις. Για την ελληνική οικονομία, η σταθερότητα της ευρωπαϊκής γραμμής στο ουκρανικό ζήτημα συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου, την ενεργειακή στρατηγική και την αξιοπιστία των ευρωπαϊκών θεσμών που στηρίζουν την ανάπτυξη και τις επενδύσεις στη χώρα.
#Ρωσία #Ουκρανία #Πέσκοφ #Βαλτικές #ΕΕ
