Η Σενεγάλη αλλάζει πρωθυπουργό εν μέσω θεσμικής έντασης και εκρηκτικού δημόσιου χρέους. Η επιλογή οικονομολόγου στέλνει σαφές μήνυμα προς αγορές και πιστωτές.
Η Σενεγάλη εισέρχεται σε μία νέα, εμφανώς πιο τεχνοκρατική φάση διακυβέρνησης, με τον πρόεδρο Μπασιρού Ντιομάγε Φαγιέ να ορίζει τον οικονομολόγο Αχμαντού Αλ Αμινού Λο ως νέο πρωθυπουργό, λίγες μόλις ημέρες μετά την απομάκρυνση του Ουσμάν Σονκό και τη διάλυση της κυβέρνησης. Η κίνηση έρχεται σε μια στιγμή που το δημόσιο χρέος έχει εκτοξευθεί στο 132% του ΑΕΠ και η χώρα βρίσκεται σε ανοιχτή διαπραγμάτευση με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Πολιτική ρήξη στην κορυφή, θεσμική αναδιάταξη
Η αποπομπή του Σονκό, ιστορικού ηγέτη του κόμματος Pastef, επισφράγισε μια παρατεταμένη περίοδο εσωτερικής έντασης ανάμεσα σε πρόεδρο και πρωθυπουργό. Οι δύο άνδρες ξεκίνησαν ως στενοί σύμμαχοι, με τον Σονκό να αποκλείεται τελικά από τις προεδρικές εκλογές του 2024 λόγω καταδίκης για συκοφαντική δυσφήμηση και τον Φαγιέ να αναλαμβάνει τη θέση του υποψηφίου.
Η μετέπειτα τοποθέτηση του Σονκό στη θέση του πρωθυπουργού δημιούργησε ένα ιδιότυπο δυαρχικό σχήμα, με τον ηγέτη του Pastef να διατηρεί ισχυρή επιρροή επί της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Η σύγκρουση για τη διαχείριση της οικονομικής πολιτικής και ειδικά για τη διαπραγμάτευση με το ΔΝΤ κατέστη τελικά μη διαχειρίσιμη, οδηγώντας στην απομάκρυνσή του και στην παραίτηση του συνόλου του υπουργικού συμβουλίου.
Οικονομολόγος στην πρωθυπουργία, μήνυμα προς αγορές και θεσμούς
Ο Αχμαντού Λο, με θητεία στην περιφερειακή κεντρική τράπεζα της Δυτικής Αφρικής και εμπειρία στη διαχείριση νομισματικών και χρηματοπιστωτικών θεμάτων, αναλαμβάνει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης σε συνθήκες που ο ίδιος περιέγραψε ως «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» για τα δημόσια οικονομικά. Η Σενεγάλη, μέλος της νομισματικής ζώνης του φράγκου CFA, βρίσκεται αντιμέτωπη με διπλή πρόκληση: την ανάγκη άμεσης δημοσιονομικής προσαρμογής και τη διατήρηση κοινωνικής και πολιτικής σταθερότητας.
Η πρόσφατη αποκάλυψη λανθασμένης καταγραφής χρέους οδήγησε στην παύση εκταμίευσης δανείου ύψους 1,8 δισ. δολαρίων από το ΔΝΤ, πλήττοντας την αξιοπιστία της χώρας στα μάτια των διεθνών πιστωτών. Η επιλογή ενός τεχνοκράτη με σαφή γνώση των «εσωτερικών μηχανισμών της οικονομίας και των δημόσιων οικονομικών», όπως αναφέρεται και στο προεδρικό διάταγμα, αποτελεί σήμα ότι το προεδρικό μέγαρο επιδιώκει να επαναφέρει τον διάλογο με τους θεσμούς σε πιο προβλέψιμη βάση.
Χρέος 132% του ΑΕΠ: από την ανάπτυξη στην πίεση
Η Σενεγάλη υπήρξε τα τελευταία χρόνια ένα από τα αφρικανικά παραδείγματα ταχείας ανάπτυξης, με σημαντικά έργα υποδομών και προσδοκίες για έσοδα από υδρογονάνθρακες. Η αναπτυξιακή στρατηγική όμως στηρίχθηκε σε εκτεταμένο δανεισμό, ο οποίος, σε συνδυασμό με υψηλότερα επιτόκια διεθνώς και την αναθεώρηση των στοιχείων χρέους, οδήγησε στο σημερινό επίπεδο του 132% του ΑΕΠ.
Η νέα κυβέρνηση θα κληθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε απαιτήσεις για δημοσιονομική εξυγίανση και την ανάγκη διατήρησης της κοινωνικής συνοχής σε μια χώρα με νεανικό πληθυσμό και υψηλές προσδοκίες για βελτίωση του βιοτικού επιπέδου. Η πίεση για μεταρρυθμίσεις στις κρατικές δαπάνες, στις δημόσιες επιχειρήσεις και στη φορολογική βάση αναμένεται να ενταθεί, με τις διαπραγματεύσεις με το ΔΝΤ να αποτελούν κεντρικό πεδίο δοκιμής της νέας ηγεσίας.
Η επόμενη θεσμική σύγκρουση: Βουλή και ρόλος Σονκό
Παράλληλα με την αλλαγή στην πρωθυπουργία, η πολιτική σκηνή της Σενεγάλης μετατοπίζεται προς μια πιθανή θεσμική αντιπαράθεση ανάμεσα στο προεδρικό μέγαρο και το κοινοβούλιο. Το Pastef ελέγχει 130 από τις 165 έδρες της Εθνοσυνέλευσης, ενώ η παραίτηση του προέδρου της Βουλής, στενού συμμάχου του Σονκό, ανοίγει τον δρόμο για την εκλογή του ίδιου του Σονκό στη θέση του προέδρου του σώματος.
Εφόσον επιβεβαιωθεί η επιστροφή του Σονκό στη Βουλή και η εκλογή του στην προεδρία της, η Σενεγάλη θα βρεθεί μπροστά σε ένα σχήμα όπου ο επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας και ο επικεφαλής της νομοθετικής θα ανήκουν στον ίδιο πολιτικό χώρο αλλά με ανταγωνιστικές στρατηγικές. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει είτε σε θεσμική ισορροπία με αυξημένους ελέγχους, είτε σε παρατεταμένο μπλοκάρισμα κρίσιμων μεταρρυθμίσεων, ιδίως σε θέματα οικονομικής πολιτικής.
Τι σημαίνει για την Ευρώπη και την ευρύτερη περιοχή
Η Σενεγάλη αποτελεί έναν από τους βασικούς εταίρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Δυτική Αφρική, τόσο σε ό,τι αφορά τις ροές μετανάστευσης όσο και τις αλυσίδες εφοδιασμού πρώτων υλών και αγροτικών προϊόντων. Η δημοσιονομική αστάθεια σε μια χώρα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν θεσμικά σταθερή δημιουργεί νέα δεδομένα για τις ευρωπαϊκές πολιτικές γειτονίας και αναπτυξιακής χρηματοδότησης.
Για τους διεθνείς επενδυτές που έχουν έκθεση σε αφρικανικά κρατικά ομόλογα, η περίπτωση της Σενεγάλης λειτουργεί ως προειδοποίηση για τους κινδύνους λανθασμένης καταγραφής χρέους και για την εξάρτηση από πολυμερείς χρηματοδοτικούς μηχανισμούς. Η στάση του ΔΝΤ στην επαναδιαπραγμάτευση του παγώματος του δανείου θα αποτελέσει ένδειξη για το πώς οι θεσμοί διαχειρίζονται χώρες που βρίσκονται στο μεταίχμιο μεταξύ αναπτυξιακής δυναμικής και υπερχρέωσης.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία και την ευρωπαϊκή αγορά, η εξέλιξη στη Σενεγάλη έχει τρεις διαστάσεις. Πρώτον, αναδεικνύει τον αυξημένο κίνδυνο σε αφρικανικά κρατικά ομόλογα, θέμα που αφορά έμμεσα ελληνικές τράπεζες και θεσμικούς επενδυτές μέσω ευρωπαϊκών funds. Δεύτερον, επιβεβαιώνει ότι η διαφάνεια στα δημόσια οικονομικά και η σχέση με θεσμούς όπως το ΔΝΤ παραμένουν κρίσιμοι παράγοντες κόστους χρηματοδότησης – ένα μάθημα οικείο για την Ελλάδα της προηγούμενης δεκαετίας. Τρίτον, η πολιτική σταθερότητα σε χώρες-πύλες της Δυτικής Αφρικής επηρεάζει τις μεταναστευτικές ροές προς την Ευρώπη, με άμεσες επιπτώσεις στη διαμόρφωση ευρωπαϊκών πολιτικών όπου η Αθήνα επιδιώκει ενεργό ρόλο.
#Σενεγάλη #ΔΝΤ #ΔημόσιοΧρέος #Αφρική
